II SA/Ke 1106/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Reginy Górnisiewicz sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 września 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z nieruchomości I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. A. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 28 września 2015 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 15 grudnia 2014 r. znak: [...] nakazującą R. B., właścicielowi nieruchomości położonej w K. przy Al. N. 43, na działkach ewid. nr 750 i 751, obręb 0023: 1) usunięcie zgromadzonych niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych (kod 20 03 01); odpadów wielkogabarytowych (kod 20 03 07); zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych innych niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23, 20 01 35 (kod 20 01 36); zmieszanych odpadów z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia (kod 17 01 07); 2) wykonanie decyzji powinno nastąpić poprzez zawarcie umowy na usunięcie odpadów i ich transport do miejsca unieszkodliwienia lub odzysku z przedsiębiorcą posiadającym stosowne zezwolenie; 3) usunięcie odpadów należy wykonać w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od daty uprawomocnienia przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium podało, że wymienione działki są oznaczone w wypisie z rejestru gruntów symbolem B – teren budowlany. Na jednej z działek znajduje się budynek mieszkalny, w stosunku do którego organy nadzoru budowlanego wydały decyzje nakazujące opróżnić i wyłączyć z użytkowania w całości w trybie natychmiastowym (decyzja PINB z dnia 30 stycznia 2009 r., ostateczna decyzja WINB z dnia 6 kwietnia 2009 r.). Organ I instancji w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu 6.06.2014r. ustalił, że na posesji położonej przy Al. N. 43 składowane są niesegregowane śmieci w dużych ilościach: wersalki, meble, dywany, butelki, ubrania, zabawki, płyty, okna, gruz budowlany, odpadowe materiały ceramiczne, zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne, inne elementy wyposażenia domu. R. B. pomimo zgłaszanej przez niego gotowości usunięcia odpadów we własnym zakresie, nie skorzystał z podstawionego w dniach 23 sierpnia i 13 grudnia 2013 r. kontenera na śmieci o pojemności 20m3. Wobec wielkiej ilości odpadów, składowanych na całej powierzchni posesji, której nie dało się oszacować organ dokonał jedynie ich kwalifikacji stwierdzając, że są to odpady: wielkogabarytowe, budowlane, sprzęt elektryczny i elektroniczny, wyposażenie domu. Obecny podczas kontroli właściciel nie wyraził zgody na uprzątnięcie terenu poprzez wywiezienie odpadów, zobowiązując się do uprzątnięcia posesji osobiście do dnia 31 lipca 2014 r. Z uwagi na niewykonanie tego zobowiązania, organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 15 grudnia 2014 r., powołując w podstawie prawnej art. 26 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Decyzja ta została doręczona R. B., z uwagi na trudności z ustaleniem jego adresu, w dniu 29 lipca 2015 r. W odwołaniu zobowiązany wskazał, że składowane na jego posesji przedmioty pochodzą z pogorzeliska, dwukrotnego podpalenia znajdującego się na nieruchomości domu. Wyjaśnił, że bałagan zostanie usunięty po zakończeniu śledztw prokuratorskich w tej sprawie, podniósł, że nie miał środków finansowych na opłacenie kontenerów, stwierdził, że dwa pomieszczenia możliwe są do użytkowania po remoncie. Zarzucił organowi brak rzetelności i dokładności w prowadzonym postępowaniu. Rozpatrując odwołanie organ II instancji wskazał na obligatoryjny charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. W każdym przypadku stwierdzenia składowania lub magazynowania odpadów przez ich posiadacza w miejscu, które nie stanowi składowiska odpadów lub nie zostało określone wyraźnie jako miejsce magazynowania odpadów, organ jest zobowiązany nakazać ich usunięcie, po uprzednim wezwaniu posiadacza do ich usunięcia. Posiadaczem odpadów w niniejszej sprawie jest, stosownie do treści art. 3 pkt 19 i 44 cyt. ustawy, R. B. jako właściciel nieruchomości, na której zalegają odpady. Zdaniem organu bez znaczenia dla sprawy są argumenty, że przedmiotowe odpady stanowią pozostałość po dwóch pożarach istniejącej na posesji zabudowy. Obowiązek usunięcia odpadów oparty jest bowiem na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nie przeznaczonym. Wyznaczony przez organ I instancji sześciomiesięczny termin usunięcia odpadów Kolegium uznało za wystarczający do wykonania obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R. B. – zarzucając naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza w zakresie dowodu z oględzin, na których pracownicy Urzędu Miasta nie byli obecni, a także okoliczności podstawienia kontenerów, które ustawiono w oddalonym miejscu i jako dostępne dla wszystkich mieszkańców zostały one niezwłocznie zapełnione – wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skarżący powtórzył, że dom przy Al. N. 40 (aktualny numer 43) został już dwukrotnie podpalony, po raz pierwszy w roku 1994, po raz drugi w roku 2009, a sprawcy pozostali bezkarni. W latach 50-tych dom zajmowała jednostka KBW, która dewastowała budynek. Skarżący wskazał na wielokrotne prośby o przydzielenie kontenerów w celu uporządkowania posesji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego doprecyzował, że organy naruszyły zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez: przeprowadzenie oględzin w toku postępowania bez udziału strony, a więc sprzecznie z kpa, przesłuchanie R. B. w toku postępowania w charakterze świadka chociaż był on stroną postępowania, naruszenie zasady bezpośredniego przeprowadzenia dowodów na miejscu, gdzie składowane według organu są odpady, gdyż oględziny przeprowadzono zza ogrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a.). Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowił w niniejszej sprawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz.U. z 2013r., poz. 21), zgodnie z którym wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Decyzja nakazująca usunięcie odpadów winna zawierać elementy wymienione w art. 26 ust.6 ustawy o odpadach, tj. określać termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów, sposób usunięcia, przy czym wyliczenie w przepisie tym zawarte ma charakter otwarty, na co wskazuje użycie sformułowania "w szczególności". Ustawa o odpadach wprowadziła legalną definicję odpadów - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6). Przez posiadacza odpadów stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 19 cyt. ustawy rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów, domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Mając na względzie treść przytoczonych wyżej pojęć oraz warunki na jakich organ orzeka na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy należy uznać, że w niniejszej sprawie dla oceny prawidłowości nałożonego na skarżącego obowiązku usunięcia odpadów niezbędne było jednoczesne wykazanie: - istnienia odpadów; - składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania i magazynowania, - podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że organy administracji dokonały ustaleń w zgodzie z zasadami i regułami obligującymi organ do wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, jego wyjaśnienia i oceny. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Skarżący będąc właścicielem położonej w obrębie 0023 w K. nieruchomości składającej się z działek o numerze ewidencyjnym 750 i 751, na której zalegają odpady, jest ich posiadaczem w rozumieniu ustawy o odpadach, na którym ciąży obowiązek usunięcia odpadów. Obowiązek skarżącego wynika z domniemania prawnego odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi zanieczyszczoną odpadami. Domniemania powyższego skarżący nie obalił, chociażby z tego względu, iż nie podnosił okoliczności, że istniejące na jego nieruchomości odpady zostały zgromadzone bez jego woli i wiedzy. Bezsporny w niniejszej sprawie jest fakt, iż przedmiotowa nieruchomość nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania tych odpadów. Z wypisu ewidencji wynika bowiem, że stanowi ona teren budowlany. Okolicznością bezsporną jest również to, że w realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach czyli substancjami lub przedmiotami, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Istniejące na nieruchomości odpady stosownie do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2013r. poz. 21 ze zm.) zostały zakwalifikowane do rodzajów: niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych (kod 20 03 01); odpadów wielkogabarytowych (kod 20 03 07); zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych innych niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23, 20 01 35 (kod 20 01 36); zmieszanych odpadów z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia (kod 17 01 07); W ocenie sądu, wyszczególnione przez organ rodzaje odpadów znajdują pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ich rodzaj potwierdzają jednoznacznie wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu 6 czerwca 2014r. z udziałem skarżącego jak również innych kontroli przeprowadzanych bez jego udziału oraz znajdująca się w aktach sprawy liczna dokumentacja fotograficzna. Podnoszenie przez skarżącego zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi tylko w razie stwierdzenia przez Sąd, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika wprost z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Tymczasem skarżący nie składa zastrzeżeń co do ustaleń organu dotyczących istnienia na nieruchomości stanowiącej własność skarżącego odpadów, jak również ich rodzajów. Dla ustaleń organu w tym zakresie nie ma znaczenia, czy oględzin dokonano z terenu jego działki, czy też działki sąsiedniej, jak również czy skarżący brał udział we wszystkich kontrolach przeprowadzonych przez organy w toku postępowania wyjaśniającego. Odnosząc się do zarzutu przesłuchania skarżącego w charakterze świadka, chociaż był stroną postępowania podnieść należy, że przepis art. 86 K.p.a. pozwala na przesłuchanie strony w postępowaniu administracyjnym, przy uwzględnieniu przepisów dotyczących świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu, a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Z podniesionych wyżej względów Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.), a w związku z tym tak sformułowane zarzuty nie mogły okazać się skutecznymi. Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu, organy w sposób prawidłowy i wystarczający zgromadziły materiał dowodowy, a następnie właściwie zastosowały art.26 ustawy o odpadach. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.