II SA/Ke 112/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal,, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Asystent sędziego Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat M.M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym VAT 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S., odmawiającą przyznania W.B. pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, iż W.B. we wniosku z dnia 5 października 2005 r. wystąpiła z prośbą o pomoc finansową z przeznaczeniem na wykup lekarstw oraz zakup soczewek kontaktowych dla córki Roksany. W oparciu o wywiad środowiskowy i jego aktualizację organ ustalił, że W.B. nie pracuje zawodowo, a utrzymuje się z zaliczki alimentacyjnej w kwocie 170 zł., świadczenia emerytalnego w wysokości 576,47 zł. Otrzymuje ponadto dodatek mieszkaniowy w wysokości 137,67 zł. i zasiłek celowy żywnościowy w kwocie 84 zł. miesięcznie. W sierpniu 2005 r. uzyskała nadto jednorazowy dochód w kwocie 9.000 zł. z tytułu zamiany mieszkania na mniejsze, który jednak przeznaczyła na wykup mieszkania, w którym obecnie wspólnie z córką mieszka. SKO ustaliło również, że W.B. w sierpniu 2005 r. wzięła udział w szkoleniu na temat "ekologia człowieka", które odbyło się we Wrocławiu. Poniosła w związku z tym koszt szkolenia w wysokości 490 zł., nie licząc kosztów dojazdu. W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji stwierdził, że W.B. nie odpowiada określonym w art. 8 ustawy o pomocy społecznej ogólnym warunkom uprawniającym do ubiegania się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej, ponieważ dochód przez nią osiągnięty w wysokości 1.718,14 zł (a w przypadku nieuwzględnienia jednorazowego dochodu - 968 zł.), przekracza obowiązujące kryterium dochodowe, tj. 632 zł. Kolegium przytoczyło ponadto treść przepisów art. 8 ust. 1 pkt 2 i 39 - 40 ustawy o pomocy społecznej oraz zauważyło, że wnioskodawczyni wskazując cel na jaki planuje przeznaczyć przydzielone środki finansowe w postaci zakupu soczewek kontaktowych, nie przedstawiła jakiegokolwiek uzasadnienia konieczności ich stosowania, ani też potwierdzenia ich nabycia. Do wniosku dołączyła jedynie paragon za wykupione leki na kwotę 30,47 zł, bez kopii recepty lub faktury na swoje nazwisko. SKO poinformowało na koniec, że na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach istnieje możliwość przyznania w miarę posiadanych przez ośrodek środków finansowych bezzwrotnego zasiłku okresowego lub celowego osobie lub rodzinie, która nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Taki wniosek jednak musi być należycie uzasadniony i udokumentowany. W skardze na tę decyzję W.B. zarzuciła, że decyzja narusza prawo i interes społeczny rodziny niepełnej. Podniosła, że jest pogrążona w niezawinionym ubóstwie, nigdy nie przekroczyła kryterium dochodowego tj. 504 zł. na osobę, od listopada 2005 r. nie pobiera dodatku mieszkaniowego z powodu świadczeń antyrodzinnych, a od maja 2004 r. jej córka nie pobiera alimentów z powodu opieszałości sądu karnego. Zarzuciła też, że SKO nie było w stanie dokonać faktycznej oceny sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej, nie precyzując jednak bliżej tego zarzutu. Wskazała również na swoje problemy zdrowotne , wynikłą z nich potrzebę rehabilitacji i trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Wbrew zarzutom skargi dotyczącym w istocie niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz błędu w poczynionych przez organ ustaleniach co do przekroczenia przez rodzinę skarżącej ustawowego kryterium dochodowego, stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji został ustalony niewadliwie i wystarczał do rozstrzygnięcia sprawy. Trafne w szczególności było ustalenie, że dochód osiągnięty przez dwuosobową rodzinę W.B. we wrześniu 2005 r., (nie wliczając do niego jednorazowego dochodu z tytułu zamiany mieszkania, skoro dochód ten w sierpniu 2005 r. został w całości wydatkowany na wykupienie mieszkania na własność), przekroczył obowiązujące kryterium dochodowe, tj. 632 zł. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64/04 poz. 593 ze zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje m. in. rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny". Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi natomiast 316 zł. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Stosując przytoczone przepisy organy administracji słusznie uwzględniły przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącej dodatek mieszkaniowy, który otrzymała we wrześniu 2005 r. Utrata tego dodatku w listopadzie 2005 r. nie miała wpływu na ustalenie wysokości dochodu rodziny skarżącej, skoro w miesiącu złożenia wniosku dodatek ten jeszcze otrzymywała. Fakt nieotrzymywania przez córkę skarżącej alimentów od maja 2004 r. również nie miał znaczenia dla prawidłowości ustaleń organu, gdyż do dochodu rodziny skarżącej wliczył on nie alimenty, lecz zaliczkę alimentacyjną otrzymywaną przez W.B.. Ustalone przez organy administracji okoliczności były wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro już samo przekroczenie kryterium dochodowego uniemożliwia przyznanie zasiłku celowego, o który zwróciła się skarżąca. Z tej przyczyny nie mogły odnieść skutku twierdzenia skarżącej co do niedokonania przez organy faktycznej oceny jej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej. Poza tym wbrew sugestii skarżącej, jej sytuacja rodzinna, materialna i zdrowotna została w sprawie ustalona w sposób rzetelny i kompletny w oparciu o wywiad środowiskowy z 19 października 2005 r. oraz oświadczenie skarżącej o jej stanie majątkowym sporządzone w tym samym dniu. O niezasadności skargi przekonują również dalsze ustalenia organu, które choć nie były konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy, to jednak świadczą o dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, czego wymaga ogólna zasada postępowania administracyjnego wyrażona w art. 7 kpa. Słusznie zatem organ II instancji zwrócił uwagę, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, o czym mówi art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Tej przesłanki skarżąca nie wykazała, skoro z jej wniosku, z odwołania ani nawet ze skargi nie wynika, aby szkła kontaktowe na które chciała uzyskać zasiłek, były niezbędne dla jej córki Roksany i że nie mogą być zastąpione przez znacznie tańsze okulary korekcyjne. Co do zgłoszonej potrzeby mieszczącej się z pewnością w katalogu celów, na które zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany zasiłek celowy, tj. co do wydatków na lekarstwa, skarżąca nie wykazała, aby poczyniony wydatek był dla niej lub dla jej córki córki niezbędny, ani też nawet czy rzeczywiście go poniosła. Tych okoliczności nie może bowiem dowodzić paragon za wykupione leki, który nie jest dokumentem imiennym i nie wyjaśnia kto i w jakim celu dokonał wskazanego w nim zakupu. Trafnie wreszcie wskazał organ II instancji na okoliczność świadczącą o nieadekwatnym dla celów pomocy społecznej wydatkowaniu przez skarżącą jej środków finansowych, choć takiego wniosku z ustalonych okoliczności organ nie wyciągnął. Zgodnie z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 4 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W sytuacji skarżącej utrzymującej się ze świadczenia emerytalnego, wydatkowanie znacznej kwoty na udział w wyjazdowym szkoleniu, którego związku ze swoją - jak twierdzi - trudną sytuacją materialną i zdrowotną, skarżąca nie wyjaśniła - świadczy o braku współdziałania strony w rozwiązywaniu jej sytuacji życiowej. Takie zachowanie narusza wymóg zawarty w cytowanym przepisie art. 4 ustawy o pomocy społecznej i uzasadnia odmowę przyznania pomocy społecznej. Uwzględniając powyższe uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dlatego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). O kosztach udzielonej pomocy prawnej sąd orzekł na podstawie § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.), w związku z art. 250 u.p.p.s.a.