II SA/Ke 1131/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...]nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. M. kwotę 292, 80 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym podatek VAT 52,80 zł. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ke 1131/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie po rozpoznaniu wniosku W. J. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] o odmowie przyznania mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że W. J. ubiegał się o przyznanie mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji po pracy przymusowej w okresie od 4 listopada 1944 r. do 1946 r. w miejscowości S.P. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. Zdaniem organu nie można zaliczyć W. J. okresu po 15 kwietnia 1945 r. (zajęcie S.P.), ponieważ praca po tym okresie nie stanowi już represji w rozumieniu cyt. przepisu. Datę zajęcia tego rejonu organ ustalił na podstawie opracowania "United States Army in World War II. Special Studies. Chronology 1941/1945" pod redakcją M. W., Washington 1960. W związku z powyższym, zdaniem organu okres pracy wynosił 5 miesięcy i 11 dni (od 4 listopada 1944 r. do 15 kwietnia 1945 r.), a więc strona nie spełniła warunku pracy 6 miesięcy, zawartego w cyt. przepisie ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł W. J., domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że okres deportacji odnosi się do okresu 1939 – 1945 i nie można uznać daty wyzwolenia S. P. tj. 15 kwietnia 1945 r. jako daty zakończenia deportacji skarżącego, skoro po zbombardowaniu fabryki cukru, w której pracowali rodzice skarżącego zostali oni przez Niemców wywiezieni na teren Austrii przy granicy włosko-francuskiej, gdzie dalej pracowali przymusowo przy pakowaniu amunicji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uprawnienie do świadczenia pieniężnego, którego przyznania domaga się skarżący, przewidziane ustawą z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) przysługuje osobom wymienionym w art. 1 tej ustawy za represję, którą w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. Użyte w tym przepisie pojęcie pracy przymusowej na deportacji dotyczy pracy na terenach III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych. Nie oznacza to jednak, że cały okres pracy deportowanych pracowników, bez względu na losy wojny podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do świadczenia pieniężnego. Z chwilą bowiem wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywana przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana, np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Warunek pracy przymusowej przez okres 6 miesięcy jest jednak spełniony bez względu na to, w jakim okresie deportacji praca była wykonywana. W rozpoznawanej sprawie dokonano ustaleń, że deportacja do pracy przymusowej na teren okupowany przez III Rzeszę w czasie wojny 1939-1945 trwała mniej niż 6 miesięcy i dotyczyła okresu od 4 listopada 1944 r. do 15 kwietnia 1945 r., przy czym tę ostatnią datę uznano za datę (niekwestionowaną przez skarżącego) wyzwolenia spod hitlerowskiej okupacji miejscowości, w której była wykonywana praca. Organ orzekający jednak z wyraźnym naruszeniem art. 7 i 77 kpa oraz art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. nie podjął niezbędnych kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego. Z twierdzeń skarżącego wynika, że po zbombardowaniu fabryki cukru w S.P., w której pracowali jego rodzice zostali oni wraz z nim przewiezieni przez Niemców do pracy "na teren Austrii, przy granicy włosko-francuskiej, gdzie dalej pracowali przymusowo przy pakowaniu amunicji". Okoliczność ta, istotna w sprawie została zupełnie pominięta. Organ nie dokonał ustaleń na tę okoliczność, która może powodować, iż okres deportacji był dłuższy niż wskazany w uzasadnieniu decyzji. Nie musi bowiem być tożsamą data zbombardowania fabryki cukru w miejscowości S.P. z datą wyzwolenia tej miejscowości. A to może oznaczać, że jeszcze przed wyzwoleniem S.P. przewieziono pracowników zbombardowanej fabryki do pracy w innej miejscowości na teren nadal okupowanym przez III Rzeszę. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ ocenił wartość dowodową znajdującego się w aktach sprawy dokumentu "zaświadczenie o ubezpieczeniu" z dnia 26 sierpnia 1994 r. Terenowej Kasy Chorych w S.P., z którego wynika, że rodzice skarżącego byli ubezpieczeni przez Fabrykę Cukru w okresie od 4 listopada 1944 r. do 7 lutego 1945 r., a zatem nie do daty wyzwolenia miejscowości. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że ustalenie końcowej daty deportacji nie zostało dokładnie przez organ ustalone i uzasadnione, naruszając tym samym przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkuje to uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 30 marca 2005 r. na mocy art. art. 145 § 1 ust. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na mocy art. 152 cyt. ustawy wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o przyznaniu ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego (adwokatowi) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej uzasadnia § 18 ust. 1c, § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego należy dokładnie przesłuchać skarżącego, uzupełnić materiał dowodowy na okoliczność losu pracowników po zbombardowaniu fabryki cukru w S.P., dokonać oceny dowodów, w tym również zebranych dotychczas.