II SA/Ke 114/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi E. Ś. i A.Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa ( Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata J. F. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych (w tym 52,80 złotych podatek VAT) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] znak: [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] . znak: [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nakazującą E. i A. Ś. dokonanie rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części istniejącego budynku murowanego o wymiarach w rzucie 4,25 x 7,30m użytkowanego jako mieszkalny na działce w M. W motywach rozstrzygnięcia organ podniósł, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał wykonanie rozbiórki na podstawie art. 48 ust.1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Od decyzji tej odwołali się E.i A. Ś. podnosząc, że w zakreślonym przez organ terminie nie byli w stanie załatwić wszystkich formalności związanych z uzyskaniem wymaganych dokumentów oraz zobowiązując się do ich przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2005r. Odwołujący się wskazali, że wykonali mapę do celów projektowych, wystąpili do Zakładu Energetycznego o warunki zasilania, uzyskali warunki zapewnienia dostawy wody i odprowadzania ścieków z Wodociągów K. oraz wystąpili do Urzędu Gminy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił następujący stan faktyczny: Fakt samowoli budowlanej został ujawniony w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 18 sierpnia 2005r. w toku której stwierdzono, że na przedmiotowej działce, w odległości 0,90m od granicy zachodniej działki znajduje się realizowana nadbudowa i rozbudowa istniejącego budynku murowanego o wymiarach w rzucie 4,25 x 7,30m. Budynek jest parterowy z poddaszem bez podpiwniczenia. Obiekt rozbudowano do wymiarów 7,95 x 11,30m poprzez rozbudowę w kierunku północnym o część 7,95 x 4m, w kierunku wschodnim o część 3,70 x 7,30m, natomiast od strony południowej dobudowano ganek o wymiarach 2,30 x 2,90m. Nad całością wykonano poddasze użytkowe: wymurowano ścianki kolankowe o wysokości 50cm wraz z dwuspadową konstrukcją dachu pokrytą blachą wystającą poza lico ściany zachodniej ok. 30cm. W dniu kontroli obiekt był na etapie stanu surowego zamkniętego z częściowo osadzoną stolarką budowlaną, w ścianie od strony zachodniej znajdowały się dwa otwory okienne. Inwestorzy E. i A. Ś. nie posiadali dokumentów dotyczących realizowanych robót. Oświadczyli, że budynek mieszkalny został przekształcony z obory wybudowanej w 1957r. a do aktualnie prowadzonych robót przystąpili w 2000r. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. wstrzymał roboty budowlane związane z prowadzoną rozbudową i nadbudową i nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia do dnia 30.09.2005r. zaświadczenia Wójta Gminy M. o zgodności realizowanego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku planu oraz w terminie do dnia 31.10.2005r. dokumentów wymienionych w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Jednocześnie organ pouczył strony o skutkach niewykonania nałożonego obowiązku. Wobec niewykonania nałożonego obowiązku działając na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 cyt. ustawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] znak: [...] nakazał rozbiórkę samowolnie nadbudowanej i rozbudowanej części budynku użytkowanego jako mieszkalny na działce w M. W ocenie organu II instancji powyższe działanie było zgodne z przepisami ustawy Prawo budowlane. Odnosząc się do zarzutów organ odwoławczy wskazał, że wystąpienie do Urzędu Gminy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania działki nie uczyni zadość obowiązkowi określonemu w postanowieniu z dnia 18.08.2005r., albowiem decyzja o warunkach zabudowy musi posiadać walor ostateczności w dniu wszczęcia postępowania przed organem nadzoru, a takiej decyzji inwestorzy nie posiadają. Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] wnieśli E. i A. Ś. oraz T. W. , przy czym skarga T. W. została odrzucona. Skarżący domagali się uchylenia decyzji zarzucając organowi zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, naruszenie art. 126 i 156 kpa poprzez oparcie decyzji na postanowieniu o warunkach legalizacji, niemożliwym do wykonania, naruszenie art. 28, 29 i 48 Prawa budowlanego. Zdaniem skarżących, wiele wykonanych przez nich prac stanowiło remont istniejącego wcześniej budynku, który pozostał w "podobnych granicach", o czym świadczą dokumenty urzędowe oraz mapy, których organ nie zgromadził oraz mogą potwierdzić wnioskowani świadkowie. W tej sytuacji uważają, że wykonane prace nie wymagały pozwolenia na budowę. Ich celem było podniesienie standardu domu, przede wszystkim z uwagi na zdrowie dziecka, którego stan potwierdza dokumentacja lekarska. Podkreślają, że w obecnych warunkach wykonanie rozbiórki jest niemożliwe ze względu na skutki, które mogły by prowadzić do zawalenia się sufitu. Nadto zarzucają organowi zakreślenie nierealnego terminu doręczenia decyzji o warunkach zabudowy oraz brak pouczenia o możliwości odwołania się od postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej jako ppsa), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Sąd uznał, że stan faktyczny w postępowaniu przed organami obu instancji administracyjnych został ustalony w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, protokołu kontroli z dnia 12 sierpnia 2005r. oraz szkicu sytuacyjnego stanowiącego załącznik do niniejszego protokółu w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że zakres wykonanych przez małżonków Ś. robót budowlanych stanowił rozbudowę oraz nadbudowę istniejącego budynku. W protokole oględzin inwestorzy potwierdzili fakt przekształcenia wybudowanej w 1957r. obory na budynek mieszkalny, z uwagi na trudną sytuację rodzinną a także rozebranie przybudówek z powodu złego stanu technicznego. W ten sposób pozostał obiekt o wymiarach zewnętrznych 4,25m x 7,30m, którego aktualne wymiary w wyniku rozbudowy obiektu w kierunku północnym, południowym i wschodnim wynoszą: 7,95m x 11,30m. Zamiast obiektu parterowego powstał obiekt z poddaszem użytkowym. Wykonany zakres robót budowlanych w istniejącym budynku mieszkalnym wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, w trybie art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm. - zwanej dalej ustawą), stosownie do którego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Przez pozwolenie na budowę zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 12 ustawy należy rozumieć decyzję administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Budowa w świetle art. 3 pkt 6 oznacza wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Bezspornym w sprawie jest, że inwestorzy nie posiadali pozwolenia na budowę, należało zatem zastosować rygor przewidziany w art. 48 Prawa budowlanego, po uprzednim wyczerpaniu trybu przewidzianego w ust. 2 i 3 tego artykułu umożliwiającego legalizację obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę . Zgodnie z art. 48 ust. 2 organ jest obowiązany wydać postanowienie wstrzymujące prowadzone roboty budowlane jednocześnie nakładając na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów o jakich mowa w art. 48 ust. 3 tej ustawy. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji postanowieniem z dnia [...] działając w oparciu o przepis art. 48 ust. 2 i 3 ustawy rozpoczął proces legalizacji i wstrzymał roboty budowlane przy przedmiotowym obiekcie, nakazując inwestorowi złożenie do 30.09.2005r. zaświadczenia Wójta Gminy M. o zgodności realizowanego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku planu oraz w terminie do dnia 31.10.2005r. dokumentów wymienionych w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Jednocześnie organ pouczył inwestora, iż w przypadku niespełnienia w/w obowiązków będzie nakazana rozbiórka przedmiotowego obiektu. Ponieważ inwestorzy nie spełnił tych obowiązków organ I instancji zgodnie z prawem decyzją z dnia [...] orzekł nakaz rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku mieszkalnego. Stosownie bowiem do treści art. 48 ust. 4 powołanej ustawy w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 tego artykułu, który w tych okolicznościach obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki, nie dając organowi możliwości odstąpienia od jej nakazania. Podniesiony przez skarżących zarzut w kwestii braku pouczenia o możliwości "odwołania" od postanowienia wydanego w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy jest nietrafny, albowiem powołane wyżej przepisy nie zawierają normy, która uprawniałaby adresata postanowienia wydanego na jego podstawie, do wniesienia zażalenia, czyli w istocie możliwość ewentualnego kwestionowania treści postanowienia pojawia się dopiero wówczas, gdy sprawa robót budowlanych, których dotyczy przepis art. 48 ust. 2, zostanie rozstrzygnięta decyzją administracyjną. W ocenie Sądu wyznaczone Skarżącym w postanowieniu z dnia [...] terminy były adekwatne i wystarczające do zgromadzenia wymaganej prawem dokumentacji, przy czym słusznie organ odwoławczy wskazał, że wystąpienie do Urzędu Gminy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania działki po przystąpieniu i wykonaniu robót budowlanych nie uczyni zadość obowiązkowi określonemu w postanowieniu z dnia [...], albowiem decyzja o warunkach zabudowy musi posiadać walor ostateczności w dniu wszczęcia postępowania przed organem nadzoru, a takiej decyzji inwestorzy nie posiadali. Podkreślenia wymaga fakt, że inwestorzy w świetle obowiązującego prawa nie mogą otrzymać decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji stanowiącej samowolę budowlaną. Zgłoszony przez pełnomocnika skarżących wniosek o dopuszczenie dowodu z ekspertyzy rzeczoznawcy budowlanego na okoliczność technicznych możliwości wykonania rozbiórki przedmiotowego obiektu, nie mógł zostać przez sąd uwzględniony. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 ppsa Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie sąd uznał że okoliczności wskazane powołanym przepisem nie zachodziły. Zarzuty dotyczące braku możliwości technicznych dokonania rozbiórki nie zasługują na uwzględnienie i nie mają wpływu na merytoryczną ocenę zasadności dokonanego rozstrzygnięcia. Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji bada czy organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące skutków prawnych wybudowania lub budowy obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Rzeczą adresata decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki jest to, by przy rozbiórce zachować warunki bezpieczeństwa związane zarówno z wykonywaniem robót rozbiórkowych, jak i stanem zaistniałym po wyeliminowaniu określonego obiektu budowlanego bądź jego części. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i dlatego na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.