II SA/Ke 115/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 115/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant: Ref. stażysta Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ke 115/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit.b i c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, cofnął M. G. prawo jazdy kat. B wydane dnia [...] uzasadniając swoje rozstrzygnięcie tym, że nie przedłożył on badania lekarskiego w terminie określonym w skierowaniu Komendy Powiatowej Policji. Rozpoznając odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniesione przez M. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ II instancji podkreślił, że jest bezspornym, iż M. G. otrzymał skierowanie z dnia 13 lutego 2003 r. na badanie lekarskie w trybie art. 122 ust.1 pkt 3 ustawy prawo o ruchu drogowym, wydane przez Komendanta Miejskiego Policji w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, w terminie 30 dni. Wprawdzie z treści skierowania nie wynikało, gdzie skarżący badanie takie ma wykonać, jednak okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Akta sprawy potwierdzają bowiem jednoznacznie, że odwołujący się badania tego nie wykonał zarówno w terminie określonym w skierowaniu jak i do dnia otrzymania zaskarżonej decyzji. Wykonanie badania po tej dacie i złożenie przez M. G. orzeczenia lekarskiego stwierdzającego u niego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowym wraz z odwołaniem, nie ma wpływu na trafność decyzji organu I instancji, albowiem stosownie do treści § 9 ust.1 rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, badania lekarskie przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Tylko orzeczenie lekarskie uzyskane na warunkach i w trybie wskazanym w skierowaniu stanowi zatem dowód, który organ ma obowiązek uwzględnić. Skoro M. G. badaniu lekarskiemu określonemu w skierowaniu się nie poddał w wymaganym terminie, to fakt ten stanowi bezwzględnie podstawę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M. G. zarzucając, że skierowanie na badanie lekarskie wydane przez Komendanta Miejskiego Policji zawiera podstawę z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, podczas gdy on nigdy nie popełnił żadnego wykroczenia "a tym bardziej nigdy nie kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości". Ponadto gdyby wiedział, gdzie ma wykonać badanie lekarskie ( czego w skierowaniu nie zaznaczono), przeprowadziłby je we właściwym ośrodku służby zdrowia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawą orzekania w sprawie jest przepis art. 140 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2003 r., nr 58, poz. 515 ze zm.) nakazujący staroście wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 ustawy. O skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w trybie powołanego art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy świadczyć ma znajdujący się w aktach fax ( k. 24 ), z nieczytelnymi pieczęciami, dołączony do akt dopiero w toku postępowania odwoławczego, którym nie dysponował organ I-szej instancji. Waga dowodu ze skierowania na badania lekarskie jest w niniejszej sprawie oczywista i nie wymaga specjalnego akcentowania, albowiem wskazana tam podstawa prawna, sam fakt wystawienia skierowania oraz doręczenie go osobie zainteresowanej mają bezpośredni i zasadniczy wpływ na ustalenie, czy przesłanki z art. 140 ust. 1 ustawy zostały spełnione. Z uwagi na podstawowe znaczenie tego dowodu dla rozstrzygnięcia sprawy winien być on przeprowadzony w formie określonej w art. 76 § 1 kpa, a więc w postaci dokumentu. Takie postępowanie winno być regułą wszędzie tam, gdzie źródłem ustaleń są dokumenty urzędowe. W wyjątkowych przypadkach, kiedy dokumentu takiego w oryginale nie można dołączyć do akt, przedmiotem dowodu mogą być kserokopie, fax itp., ale wówczas należałoby przyjąć, że okoliczność ustaloną za pomocą takiego dowodu można uznać za udowodnioną wówczas, jeżeli strona miała w tym zakresie możność wypowiedzenia się ( art. 81 kpa ). Realizacja tego uprawnienia strony była w niniejszym przypadku o tyle istotna, że dowód z faxu zawierającego skierowanie przeprowadził dopiero organ II instancji, a skarżący w swoim odwołaniu kwestionował prawidłowość wystawienia skierowania. Skoro zatem organ odwoławczy przeprowadził taki dowód, to niezbędnym było - z uwagi na fakt, że nie korzystał on z domniemania prawdziwości o jakim mowa w art. 76 § 1 kpa - zapewnienie skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do tej kwestii przed wydaniem decyzji. Zaniechanie powyższego stanowi bowiem naruszenie zasady określonej w art. 10 § 1 kpa, co powoduje dalsze konsekwencje, w postaci braku podstaw do przyjęcia, że okoliczności sprawy są bezsporne. Organ I instancji dopuścił się zatem w tym zakresie naruszenia przepisów art. 7 i 77 kpa ( poprzez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek dowodu na okoliczność istnienia skierowania ), a organ II instancji dodatkowo art. 10 § 1 kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, nawet jeżeli przyjąć ustalenia organu II instancji za poczynione w sposób prawidłowy, to i tak dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena skutków prawnych złożenia przez skarżącego orzeczenia lekarskiego dopiero w postępowaniu odwoławczym, jest błędna. Niewątpliwie podstawą cofnięcia przez starostę uprawnień o jakich mowa w przepisie art. 140 ust. 1 Prawa drogowego, jest niepoddanie się stosownym badaniom lekarskim do daty orzekania przez ten organ. Termin 30-dniowy do ich wykonania przewidywał § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 października 1999 r. w sprawie kierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami ( Dz.U. nr 88, poz. 994 ), na podstawie którego wystawione zostało skierowanie w niniejszej sprawie - przy przyjęciu tej okoliczności za udowodnioną zgodnie ze stanowiskiem Kolegium. Termin ten nie ma jednak charakteru zawitego, którego upływ powoduje nieodwracalne skutki prawne. Ponieważ postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, czego wyrazem jest między innymi merytoryczny, a nie kontrolny charakter postępowania odwoławczego, dlatego nie ma przeszkód do przyjęcia, że orzeczenie lekarskie o jakim mowa w art. 140 ust. 1 ustawy osoba zobowiązana może złożyć także przed organem II instancji- do czasu wydania przez ten organ decyzji ostatecznej. Sytuacja taka miała miejsce w sprawie, przy czym w międzyczasie - pomiędzy orzeczeniem organu I-szej instancji a decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego - zmienił się stan prawny, a mianowicie z dniem 7 stycznia 2004 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz.U. nr 2, poz. 15 ), które uchyliło poprzednio obowiązujące rozporządzenie z 19 października 1999 r., na podstawie którego wydane zostało skierowanie dla skarżącego. Wprawdzie organ kolegialny powołuje się w zaskarżonej decyzji na nowe przepisy prawne, jednak z samego faktu, że stan ten się zmienił, nie wyciąga żadnych wniosków. Rzecz bowiem w tym, że poprzednio obowiązujące przepisy nie konkretyzowały placówek służby zdrowia, w jakich przeprowadzane mają być badania lekarskie dla kierowców mówiąc jedynie w § 4 ust.1 o uprawnionym lekarzu . W takim stanie prawnym zostało wystawione skierowanie dla M. G. i orzeczenie lekarskie, jakie przedłożył skarżący wypełniało jego wymogi. Obowiązujące od dnia 7 stycznia 2004 r. rozporządzenie przewidywało natomiast w § 9 ust. 1, że badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Wprawdzie organ II instancji w sposób prawidłowy zastosował do oceny stanu faktycznego występującego w sprawie nowe prawo, jednak poza zakresem jego rozważań znalazła się kwestia zmiany tego prawa pomiędzy własnym rozstrzygnięciem a decyzją organu I-szej instancji. O ile bowiem zasadnie organ ten przyjął, że w świetle nowych przepisów brak jest podstaw do uznania złożonego orzeczenia lekarskiego za wystarczające z uwagi na wystawienie go przez niewłaściwą jednostkę służby zdrowia, to już stanowiska akceptującego konieczność cofnięcia mu uprawnień z tego powodu, nie można uznać za trafne - właśnie z uwagi na zmianę stanu prawnego. Ponieważ M. G. złożył w postępowaniu administracyjnym orzeczenie lekarskie zgodnie ze skierowaniem, a w związku z tym zmiana przepisów jaka miała miejsce po dacie orzeczenia organu I-szej instancji wpływała na ustalenie jego obowiązku, organ zgodnie z regułą zawartą w art. 9 kpa winien udzielić mu stosownych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie pouczyć o zmianie wymogów w zakresie badań lekarskich kierowców, aby wskutek nieznajomości prawa nie poniósł szkody. Zaniechanie powyższego i naruszenie obowiązku, o jakim mowa w powołanym przepisie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem właściwe pouczenie umożliwiłoby stronie poczynienie starań w celu przeprowadzenia badania w ośrodku medycyny pracy i złożenie stosownego orzeczenia jeszcze przed decyzją organu odwoławczego. Mając na uwadze powyższe uchybienia, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I-szej instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 ustawy o p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ wyda stosowne rozstrzygniecie mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa.