II SA/Ke 122/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2006r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie prawa do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. II SA/ Ke 122/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium po rozpatrzeniu odwołania M.P. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] znak: [...], odmawiającej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci A. P. i E. P. oraz odmawiającej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko C. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisami art. 4 ust. 2 i art. 5 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi faktycznemu dziecka i osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. M. P. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na trójkę dzieci: A., E. i C. P. Z załączonego do wniosku zaświadczenia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, iż w 2004 r. M. P. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, co daje kwotę [...] zł miesięcznie. Ponadto M. P.przedłożyła protokół z ugody zawartej pomiędzy nią a J. K. - ojcem C. P., który zobowiązał się płacić tytułem alimentów na rzecz małoletniego syna kwoty po[...] zł miesięcznie poczynając od dnia 1 kwietnia 2005r. Zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzyskanie dochodu oznacza również jego uzyskanie w całości lub w części z zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Dlatego kwoty powyższych alimentów należy uznać za dochód uzyskany i doliczyć do miesięcznego dochodu wnioskodawczyni. W związku z powyższym całkowity miesięczny dochód rodziny M. P. wyniósł [...] zł, co daje kwotę [...] zł na osobę. W związku z powyższym organ stanął na stanowisku, że M. P. nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku, ponieważ dochód na osobę w rodzinie przekracza ustaloną przez ustawę kwotę 504 zł. Nadto organ przyjął, iż M. P. nie spełnia wymaganych w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych kryteriów przyznawania prawa do świadczeń. Z art. 5 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy wynika, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwoty, o których mowa w ust. 1 lub 2 o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Kryterium dochodowe wyznaczone kwotą 504 zł w przypadku rodziny czteroosobowej wynosi miesięcznie 2014 zł (4 x 504 zł), tymczasem dochód rodziny M. P.wynosi [...] zł miesięcznie i przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 5 o kwotę [...] zł, czyli dużo wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego, który wynosi 43 zł. Nadto organ powołując się na treść art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że wyrównanie renty rodzinnej na dzieci A. i E. P., które zostało ujęte w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego jako dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych uzyskany w roku 2004, nie może być traktowane jako dochód utracony i winien on być zaliczony do dochodu rodziny, od którego ustala się prawo do świadczeń. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M.P. domagając się jej uchylenia i przyznania prawa do zasiłków rodzinnych wraz ze wszystkimi przysługującymi dodatkami na dzieci A., E. i C. P., powiększonych o ustawowe odsetki karne naliczone od wydania przez MOPR spornej decyzji tj. [...]. Skarżąca powołując się na treść art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, zarzuciła, że ponieważ podstawą do przyznania zasiłku rodzinnego są dochody osiągnięte w 2004r. które zgodnie z przedstawionym przez nią zaświadczeniem wyniosły [...] zł / przy czym był to jedyny dochód jaki uzyskała w tym roku/, to jeśli potraktować tę kwotę jako bazową, miesięczny dochód w jej rodzinie wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę [...] zł. Kwota ta jest wyższa od kwoty 504zł o [...] zł a więc o wartość znacznie niższą niż najniższy zasiłek. Zarzuciła, iż bezpodstawne jest powiększenie dochodu o kwoty alimentów w wysokości [...]zł miesięcznie, gdyż zostały one przyznane dopiero 1 kwietnia 2005r., w zawiązku z czym mogą być brane pod uwagę dopiero przy ewentualnym ubieganiu się o zasiłek w roku przyszłym. Następnie skarżąca podniosła, iż w związku z tym, że nastąpiła zwłoka w wypłacie świadczenia należy się jej rekompensata w postaci odsetek ustawowych, naliczonych od dnia 14 października 2005r. do dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazało, że zarówno utrata dochodu jak i uzyskanie musi być odniesione do dochodu, na podstawie którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Uzyskanie dochodu ma miejsce w sytuacji, gdy dochód został uzyskany po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia praw do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z przepisem § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881) dochód rodzinny za 2004r. powiększyć należy o miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, przyjmując wysokość dochodu z pierwszego pełnego miesiąca po jego uzyskaniu. Skoro zatem M. P. otrzymuje alimenty na syna od kwietnia 2005r. to prawidłowo dochód miesięczny jej rodziny został powiększony o kwotę uzyskanych alimentów tj. [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty są uzasadnione. W szczególności nie ma racji skarżąca podnosząc, iż podstawę do ustalenia wysokości dochodu jej rodziny mogą stanowić tylko dochody uzyskane przez nią w 2004r. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm./ ilekroć w ustawie tej jest mowa o uzyskaniu dochodu, oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane m. in. uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Z kolei w myśl art. 5 ust. 4 "a" tej samej ustawy w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Ponieważ stosownie do art. 3 pkt 1 "c" do dochodu zalicza się m. in. alimenty na dzieci, dlatego też nie może budzić wątpliwości, że uzyskanie dochodu/ tak jak w tym przypadku z tytułu alimentów/ dotyczy kwoty uzyskanej w roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego / w tej sprawie w 2005r./a nie w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organy z naruszeniem art.3 pkt 24 ustaliły wysokość uzyskanego dochodu, a co za tym idzie nieprawidłowo ustaliły przeciętny miesięczny dochód członków rodziny skarżącej, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych i dodatków. Zgodnie z cytowanym wyżej art. 3 pkt 24 lit. "e" uzyskaniem dochodu jest uzyskanie całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych a nie samo zasądzenie tych świadczeń. M. P. do złożonego w dniu 21 września 2005r. wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami dołączyła wypis z protokołu z rozprawy przed Sądem Rejonowym w K. z dnia 12 maja 2005r., na której to rozprawie została zawarta ugoda, którą J. K. zobowiązał się płacić tytułem alimentów na rzecz urodzonego w dniu [...] syna C. P. po [...]zł miesięcznie poczynając od dnia 1 kwietnia 2005r. W związku z tym obowiązkiem organów było wyjaśnienie, jaką faktycznie kwotę z tytułu tych alimentów uzyskała skarżąca do dnia wniesienia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych. Kwotę uzyskanych faktycznie alimentów / a więc ich sumę/ następnie należało podzielić przez 12 miesięcy i dopiero uzyskaną w ten sposób kwotę dodać do miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego przez członka rodziny, stosownie do § 18 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne/ Dz. U. Nr105 poz. 881 ze zm./. Inna wykładnia tego przepisu, polegająca na automatycznym doliczeniu do miesięcznych dochodów rodziny alimentów zasądzonych, w ich miesięcznej wysokości, bez względu na to, czy i w jakiej wysokości alimenty zostały faktycznie uzyskane przez członka rodziny, jest nie do przyjęcia. Powodowałoby bowiem taką sytuację, że członkowie rodziny mogliby zostać pozbawieni prawa do świadczeń rodzinnych z uwagi na wysokość zasądzonych alimentów pomimo, że faktycznie żadnych alimentów nie otrzymywali. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wnioskować, iż organy uznały, że skoro w ogóle zostały ustalone ugodą alimenty w wysokości po [...]zł miesięcznie, to bez względu na to, czy skarżąca faktycznie alimenty w takiej wysokości otrzymywała przed złożeniem wniosku, to uzyskała dochód w wysokości [...] zł w przeliczeniu na jeden miesiąc. Mając powyższe na uwadze oraz to, że sprawa nie została należycie wyjaśniona / art. 7 i 77 kpa/ zaskarżoną decyzję należało uchylić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art.145 z 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr 53 poz. 1270 ze zm./. Ponieważ stosownie do art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych / DZ. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a z kolei zgodnie z art. 145 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę może jedynie uchylić decyzję lub stwierdzić jej nieważność / bądź wydanie z naruszeniem prawa/ nie jest możliwe uwzględnienie zawartego w skardze żądania, aby to sąd administracyjny przyznał skarżącej zasiłki wraz z dodatkami a także odsetkami. Sądy administracyjne nie są bowiem z uwagi na kasacyjny model sądownictwa administracyjnego / z wyjątkiem, o jakim mowa w art. 154 § 2 uppsa/, uprawnione do merytorycznego orzekania o prawach i obowiązkach skarżących. Nie jest także uzasadnione zawarte w skardze stanowisko odnośnie sposobu liczenia dochodu celem ustalenia, czy zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust.3, który przewiduje, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie. Tu prawidłowo organy uznały, że chodzi o przekroczenie miesięcznej sumy dochodów wszystkich członków rodziny a więc kwoty [...]zł, w przypadku 4-osobowej rodziny skarżącej a nie kwoty [...] zł. ----------------------- 5