II SA/Ke 123/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionego odpisu decyzji administracyjnej oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia Z. S. na postanowienie Starosty z dnia [...], odmawiające wydania uwierzytelnionego odpisu decyzji Starosty z dnia [...], dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Gminy nieruchomości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i 144 kpa utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że decyzją Starosty z dnia [...] wywłaszczono na rzecz Gminy nieruchomość położną w obrębie K. gmina S., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o powierzchni 0,60 arów. Nieruchomość ta w dacie wywłaszczenia nie miała założonej księgi wieczystej. Z ewidencji gruntów wynikało, że pozostawała ona we współposiadaniu samoistnym osób fizycznych, w tym F. S. w 1/18 części. Wobec braku możliwości ustalenia kręgu osób, którym przysługiwałyby prawa rzeczowe do tej nieruchomości, postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było w trybie przepisów dotyczących wywłaszczania nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W dniu 2 lipca 2012 r. Z. S. i M. S. wystąpili o wydanie im odpisu decyzji wywłaszczeniowej podając, że są spadkobiercami współposiadacza wywłaszczonej nieruchomości. Zostali poinformowani, że odpis decyzji otrzymają po przedłożeniu dokumentu własności tej nieruchomości. Następnie Z. S. powołując się na art. 73 kpa złożył na piśmie wniosek o wydanie poświadczonej za zgodność kserokopii decyzji Starosty z dnia [...]. Do wniosku dołączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego z [...] sygn. [...], stwierdzającego nabycie przez niego w całości spadku po F. S. Ponownie w sprawie wydania kserokopii decyzji wystąpił w dniu 5 lipca 2012 r. Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 73 § 1 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Żądanie skarżącego wydania mu dokumentu z akt sprawy będzie uzasadnione w sytuacji, gdy wykaże on, że był stroną postępowania zakończonego decyzją wywłaszczeniową. Stroną takiego postępowania jest właściciel, użytkownik wieczysty lub inna osoba mająca do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Samoistne posiadanie nieruchomości nie może być traktowane jako uregulowany stan prawny, a samoistny posiadacz nie jest stroną postępowania wywłaszczeniowego, nie ma bowiem praw podlegających wywłaszczeniu. Ponieważ wypis z rejestru gruntów nie może być traktowany jako inny dokument stwierdzający prawo własności do nieruchomości, o którym mowa w art. 113 ust. 4, gdyż ewidencja gruntów i budynków ma wyłącznie charakter rejestrowy, przedłożone do akt postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie jest dowodem stwierdzającym prawo do nieruchomości. Dlatego też w ocenie Kolegium słusznie organ I instancji uznał, że skarżący nie miał przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 29 marca 2012 r., w związku z czym uzasadnione było wydanie na podstawie art. 74 § 1 kpa postanowienia o odmowie wydania uwierzytelnionego odpisu decyzji Starosty, wywłaszczającej nieruchomość. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na to postanowienie Z. S. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia – art. 7 w zw. z art. 77, art. 8, art. 15, art. 28 i art. 80 kpa. W uzasadnieniu skarżący przytoczył oderwane od siebie fragmenty komentarzy i wyroków różnych sądów. Wskazał, że aby pobrać należne odszkodowanie z depozytu sądowego konieczna jest regulacja stanu prawnego poprzez uwłaszczenie w trybie ustawy z dnia 24.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych bądź zasiedzenia w trybie art. 172 k.c. Powołał się na to, że w innym postępowaniu, zakończonym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 28 grudnia 1995 r., był stroną postępowania jako władający działką [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jej przedmiotem jest postanowienie, odmawiające doręczenia skarżącemu uwierzytelnionego odpisu decyzji o wywłaszczeniu. Podkreślenia wymaga, że Z. S. od początku jako podstawę prawną swojego żądania wskazywał przepis art. 73 kpa, samo zaś żądanie uzasadniał tym, że decyzja powinna być mu doręczona, gdyż w postępowaniu zakończonym jej wydaniem powinien brać udział w charakterze strony. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, prawidłowo organy jego wniosek rozpoznały na podstawie przepisów kpa. Jak wskazał w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 29 września 2011 r. w sprawie II GSK 1409/11 Naczelny Sąd Administracyjny, w przypadku złożenia wniosku o zapoznanie się z aktami konkretnej sprawy organ administracji odmówi na podstawie art. 74 § 1 kpa tego prawa, jeżeli stwierdzi, iż wnioskujący o nie podmiot nie ma przymiotu strony postępowania, którego dotyczy wniosek (wyrok dostępny w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych). Tak więc aby ocenić prawidłowość zaskarżonego postanowienia konieczne jest rozstrzygnięcie kwestii, czy skarżącemu przysługiwał status strony w postępowaniu, zakończonym ostateczną decyzją Starosty z dnia [...]. Na wstępie wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego jedynymi dowodami, na które powoływał się Z. S., uzasadniając swoje stanowisko, że decyzja powinna mu być doręczona, gdyż jest stroną, było postanowienie stwierdzające nabycie spadku po ojcu F. S., który figurował w ewidencji gruntów jako jeden ze współposiadaczy samoistnych (w 1/18 części) wywłaszczanej nieruchomości. Słusznie organy uznały, że sam wpis w ewidencji gruntów jako posiadacza samoistnego nie jest dokumentem potwierdzającym, że F. S. przysługiwało prawo własności lub inne ograniczone prawo rzeczowe do tej nieruchomości. Również samo stwierdzenie nabycia spadku takim dowodem nie jest, wynika bowiem z niego tylko to, że cały spadek, jaki pozostał po F. S., odziedziczył skarżący. Postanowienie to nie stanowi natomiast dowodu, że do spadku wchodziła własność wywłaszczonej nieruchomości bądź inne prawo rzeczowe do niej. Ze skargi także można wnioskować, że Z. S. nie dysponuje tytułem własności do tej nieruchomości, a na rozprawie przed Sądem jego pełnomocnik wprost oświadczył że " na wywłaszczoną działkę nikt nie miał tytułu". Ze znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii decyzji Starosty z dnia [...] wynika, że postępowanie wywłaszczeniowe toczyło się na podstawie przepisów dotyczących wywłaszczania nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W takim postępowaniu, o ile przed jego wszczęciem nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do nieruchomości, Starosta wydaje decyzję w postępowaniu, które toczy się tylko z udziałem wnioskodawcy – o ile postępowanie toczy się na wniosek (art. 114 ust. 3 i 4, art. 118 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 ze zmianami). Podnoszona w skardze okoliczność, że w innym postępowaniu skarżący brał udział jako strona jest dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia bez znaczenia. Dołączona do skargi kserokopia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 28 grudnia 1995 r. dotyczy bowiem zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę na działce nr [...], położonej w K. Obowiązujące przepisy różnie regulują krąg osób, które powinny brać udział w postępowaniu, w zależności od tego, czego konkretne postępowanie dotyczy. Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczenie polega na pozbawieniu albo ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego do nieruchomości. Samo posiadanie, bez tytułu prawnego, nie jest prawem ale stanem faktycznym. Dlatego też posiadacz nieruchomości, któremu nie przysługuje własność lub inne prawo rzeczowe do wywłaszczanej nieruchomości, nie może być uznany za stronę postępowania wywłaszczeniowego w rozumieniu art. 28 kpa, gdyż zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z tego artykułu wynika jednoznacznie, że chodzi o interes prawny, nie zaś o interes faktyczny, jaki może mieć posiadacz nieruchomości, władający nią bez żadnego tytułu prawnego. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu, wbrew zawartym w skardze zarzutom, organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył żadnych przepisów. Dlatego też skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami). Na marginesie zaś wskazać należy, że skarżący miał i ma możliwość zapoznania się z decyzją wywłaszczeniową, jako, że jej odpis znajduje się w dołączonych do niniejszej sprawy aktach administracyjnych, o czym jego pełnomocnik został także poinformowany na rozprawie przed sądem.