II SA/Ke 125/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi M.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną z dnia [...] znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. znak: [...] z dnia [...] nakazującej M. F. przywrócenie do stanu poprzedniego "wodzieniaka" poprzez odtworzenie przepustu pod drogą dojazdową do pól na działce oznaczonej nr ew. 2169 w Suchowoli. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 24.01.2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie z wniosku M. F. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji organu I instancji z dnia [...] W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że w dacie wszczęcia tego postępowania Kolegium nie znało faktu, że już od 2002r. w tej sprawie funkcjonuje w obrocie prawnym ostateczna decyzja własna z dnia [...] podjęta w trybie art. 156 § 1, 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. Decyzją tą Kolegium odmówiło M. F. stwierdzenia nieważności w/w decyzji organu I instancji dowodząc, że badanej decyzji nie można przypisać żadnej z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. W dniu 5 lipca 2010r. M. F. skierował do Urzędu Miasta i Gminy w O. wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w trakcie prowadzonego wówczas postępowania nie uregulowano – wbrew przepisom ustawy Prawo wodne – odprowadzania wód ze stawu Pana W. i Państwa D.. Zakwestionowane rozstrzygnięcie nie było również badane pod kątem zgodności z prawem i protokołem z dnia 21.11.2000r. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po zapoznaniu się z aktami sprawy, odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że skoro już raz Kolegium wszczęło na wniosek M. F. postępowanie nadzorcze i w/w decyzją z dnia [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, to kolejny wniosek w tej samej sprawie musi być rozpatrzony poprzez podjęcie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania – w trybie art. 157 § 3 k.p.a. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. F. wskazał, że nie zgadza się z wydaną w jego sprawie decyzją, domagając się jednocześnie stwierdzenia nieważności decyzji w/w Burmistrza Miasta i Gminy O.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , utrzymując w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., decyzję własną z dnia [...] podtrzymało w całości swoje poprzednie stanowisko. Podkreślono przy tym, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn przedmiotowych – w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. – następuje m. in. w przypadku, gdy sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej stanowiłoby w takiej sytuacji naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania, to jest powagi rzeczy osądzonej. W konsekwencji decyzja organu wyższego stopnia podlegałaby stwierdzeniu nieważności – na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. F. powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podkreślił, że "Burmistrz Miasta i Gminy O. usiłuje przymusić go do działań ograniczających w sposób nieuzasadniony jego prawo własności – pomimo faktu, że to posiadacze sąsiadujących z nim nieruchomości doprowadzili do zakłócenia stosunków wodnych na gruncie" – co ma potwierdzać protokół z dnia 21.11.2000r. Ponadto decyzją z dnia [...] nałożono na skarżącego obowiązek odtworzenia urządzenia wodnego, które w rzeczywistości nie figuruje w żadnych ewidencjach, ani mapach. Tym samym rozstrzygnięcie to jest wobec skarżącego trwale niewykonalne, a więc nieważne w świetle art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. W przypadku jego wykonania doszłoby do zwiększenia zagrożenia zalaniem gospodarstwa strony – wobec braku jakiegokolwiek drożnego systemu dalszego odprowadzania wód do rzeki. M. F. wskazał również, że jego działka – wbrew przepisom ustawy Prawo wodne – jest zalewana wodami ze stawu Pana W.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Na wstępie należy wyjaśnić skarżącemu, że zaskarżoną decyzją orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. znak: [...] z dnia [...] nakazującej M. F. przywrócenie do stanu poprzedniego "wodzieniaka" poprzez odtworzenie przepustu pod drogą dojazdową do pól na działce oznaczonej nr ew. 2169 w Suchowoli, co oznacza, iż merytoryczne zarzuty skargi odnoszące się do decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. nie mogły być przedmiotem oceny Sądu. Z uwagi na powyższe przedmiotem kontroli Sądu była wyłącznie decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. znak: [...] z dnia [...], a w ramach tej kontroli ocena zaistnienia przesłanek do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. W sprawie niniejszej, chodzi o odpowiedź na pytanie czy w stanie faktycznym i prawnym tej sprawy zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej decyzji jest zasadne. Sąd w pełni akceptuje ustalenia faktyczne poczynione przez organ oraz argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, iż trafnie organ podnosi, iż wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność wszczęcia takiego postępowania. Stosownie do art. 157 § 3 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Jak wynika z powołanego przepisu, brak jest w nim wprost wymienionych przesłanek przesadzających o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, organ nadzorczy orzeka o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, s.743 i następne). W sytuacji zatem gdy organ stwierdzi zaistnienie takich przesłanek władny jest na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania. Tak więc, na co trafnie wskazuje organ odwoławczy, wstępne postępowanie wyjaśniające, które poprzedza podjęcie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie kwestii formalnych. Tym samym, na tym etapie postępowania niedopuszczalnym jest badanie zaistnienia przyczyn nieważności decyzji, której kontroli w tym trybie domaga się strona. Innymi słowy, badanie prawidłowości decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się strona jest możliwe dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji. Jedną z przyczyn przedmiotowych uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. jest m.in. rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną. Ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z akt sprawy niniejszej wynika, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze z wniosku skarżącego prowadziło uprzednio postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] i decyzją z dnia [...] znak: [...] odmówiło M. F. stwierdzenia nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Następnie decyzją z dnia [...] znak: [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną z dnia [...] W wyniku kolejnego wniosku M. F. z dnia 25.10.2007r. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...], organ decyzją z dnia 24.01.2008r. umorzył postępowanie w sprawie nieważności tej decyzji wskazując w uzasadnieniu, iż wszczynając postępowanie w sprawie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. nie znało faktu, że od 2002r. w tej sprawie funkcjonuje już w obrocie prawnym ostateczna decyzja z dnia [...] podjęta w oparciu o art. 156 § 1, 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. W świetle powyższego, funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] sprawia, iż skarżący nie może ponownie domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Wydanie bowiem kolejnej decyzji w sprawie, która zakończyła się już inną decyzją ostateczną rozstrzygającą sprawę merytorycznie (co do istoty) stanowiłoby kwalifikowaną wadę decyzji, obligującą organ do stwierdzenia jej nieważności. Z uwagi na powyższe zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.