II SA/Ke 128/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 2 stycznia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 2 stycznia 2019 r. znak: SKO.PS/ [...]/1348/2018 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia 8 października 2018 r. znak: [...] odmawiającą przyznania M. T. świadczenia wychowawczego na dziecko: Z. C., na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2018 r. M. T. wystąpiła do MOPR w K. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko: Z. C.. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku organ I instancji ww. decyzją z dnia 8 października 2018 r. odmówił M. T. przyznania świadczenia wychowawczego na córkę. Od decyzji tej odwołanie złożyła M. T.. Rozpoznając odwołanie, Kolegium zważyło, że zgodnie z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j. Dz.U. 2018 poz. 2134), świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza - kwoty [...]zł. W oparciu o art. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy organ wyjaśnił także pojęcie dochodu i dochodu członka rodziny oraz wskazał, że pod pojęciem dochodu należy rozumieć zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) i c) ustawy o świadczeniach rodzinnych, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, jak wyjaśnił organ odwoławczy, że w roku kalendarzowym 2017 M. T. osiągnęła dochód opodatkowany podatkiem dochodowym w wysokości [...] zł brutto. Dochód ten, pomniejszony o podatek należny w wysokości [...] zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł, wyniósł [...] zł netto. Ponadto w 2017 r. rodzina M. T. uzyskała dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu ulgi na dzieci w wysokości [...] zł. Uwzględniając powyższe, organ I instancji prawidłowo stwierdził, zdaniem Kolegium, że trzyosobowa rodzina M. T. osiągnęła w 2017 r. dochód w wysokości [...] zł. W wymiarze miesięcznym dochód rodziny wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...]zł, która przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł, uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy i w sposób prawidłowy obliczył dochód rodziny. Odnośnie zarzutu odwołania w zakresie nieprawidłowego doliczenia do dochodu rodziny zasiłku chorobowego, na którym odwołująca przebywała w 2017 r. w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej, Kolegium wyjaśniło, że w art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustawodawca enumeratywnie wymienił sytuacje, które powodują utratę dochodu w rozumieniu powyższych przepisów. Pojęcie to dotyczy utraty dochodu spowodowanej m.in. utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca dopuszcza więc utratę zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego - ale przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem z akt sprawy bezspornie wynika, że M. T. od 2009 r. nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą, co również potwierdza treść złożonego przez nią odwołania. Tym samym brak jest podstaw do obliczenia dochodu w sposób zaprezentowany w odwołaniu, tj. nieuwzględnienie dochodu w postaci zasiłku chorobowego i uwzględnienie jedynie dochodu pochodzącego z tytułu zasiłku macierzyńskiego. Organ odwoławczy zauważył końcowo, że ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając w tym zakresie uznania administracyjnego. Jak wynika z prawidłowo poczynionych ustaleń organu I instancji M. T. nie spełniła zaś warunków do przyznania świadczenia wychowawczego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, zatem wydanie decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko było zasadne. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. T. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 2 pkt 20 lit. f w zw. z art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a polegający na przyjęciu, że dochód rodziny za 2017 r. wyniósł kwotę [...]zł, podczas gdy przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego winna być brana wyłącznie suma zasiłków macierzyńskich pobieranych do końca lipca 2017 r., albowiem od dnia 1 sierpnia 2017 r. skarżąca pobierała zasiłek chorobowy, który jednak nie był pobierany po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu definicji ustawowej uzyskania dochodu z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i nie może zostać wliczony do sumy dochodów za rok 2017. Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Uzasadniając skargę, jej autorka podniosła, że w roku bazowym, który stanowi podstawę dla obliczenia dochodu rodziny skarżąca pobierała zasiłek macierzyński tj. do dnia 31 lipca 2017 r., a następnie od dnia 1 sierpnia 2017 r. pobierała zasiłek chorobowy. Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą nie była zawieszona, ani rozwiązana. Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zawiera zaś dodatkowe mechanizmy korygujące realne dochody rodziny wprowadzając "utratę dochodu" i "uzyskanie dochodu" odwołujące się do zdarzeń mających wpływ na status finansowy rodziny w okresie pobierania świadczenia. Mając bowiem na uwadze art. 2 pkt 20 lit. f ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, skoro w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy skarżąca pobierała zasiłek macierzyński, a po jego zakończeniu zasiłek chorobowy i działalność gospodarcza nie była zawieszona ani rozwiązana, to ustalając kryterium dochodowe, od którego zależy prawo do świadczenia wychowawczego, organ winien wziąć pod uwagę jedynie sumę zasiłku macierzyńskiego. Zasiłek chorobowy, jako że nie był pobierany po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie mieści się bowiem w definicji uzyskania dochodu w myśl ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a w konsekwencji nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu dochodu rodziny. Strona wyraziła nierozumienie wobec tego, że organ odwoławczy enumeratywnie wymienił sytuacje, które powodują utratę dochodu w rozumieniu powyższych przepisów, skoro skarżąca na to nie wskazywała. Podstawą odwołania, a następnie skargi jest, jak wyjaśniła, jedynie błędne zakwalifikowanie sumy zasiłków chorobowych do uzyskania dochodu. W art. 7 ww. ustawy ustawodawca dla ustalania dochodu rodziny posługuje się kryterium "uzyskania dochodu", a nie dochodem, czego organ nie dostrzega, a co ma niebagatelny wpływ na poczynione ustalenia w zakresie wysokości dochodu rodziny. W ustawie tak samo enumeratywnie są wymienione sytuacje "utraty dochodu", tak również enumeratywnie wymienione są sytuacje "uzyskania dochodu", co ma wpływ na ustalanie prawa do świadczenia. Z powyższych przyczyn, w ocenie strony, organy obu instancji w sposób powierzchowny obliczyły dochód rodziny, bez uwzględnienia źródeł jego pozyskania, co doprowadziło do błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji do błędnych ustaleń faktycznych będących podstawą zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga M. T. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W niniejszej sprawie M. T. wniosła w dniu 24 sierpnia 2018 r. o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko Z. C., na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, dalej jako "ustawa"), świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Dochód rodziny w rozumieniu tej ustawy oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). Z kolei, stosownie do art. 2 pkt 2 ww. ustawy, dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Natomiast dochód w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych – art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Stosownie do art. 3 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wśród innych dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawa wymienia zasiłki chorobowe określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 3 pkt 1 lit. c tiret ósme ustawy o świadczeniach rodzinnych). W niniejszej sprawie organy ustaliły, że dochód rodziny skarżącej osiągnięty w 2017 roku, czyli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, wyniósł [...] zł. W wymiarze miesięcznym dochód rodziny wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...]zł, bowiem rodzinę tę tworzyły trzy osoby. Tym samym organy ustaliły, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie wynoszące [...] zł. Jak zarzuciła skarżąca, kwestionując powyższe ustalenia organów w zakresie uwzględnienia przez organy dochodu uzyskanego z tytułu wypłaconego jej zasiłku chorobowego, że dochód ten nie został osiągnięty w związku z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Strona podnosiła, że prowadzi działalność gospodarczą. W 2017 roku działalność ta nie była rozwiązana, ani zawieszona. Stosownie zaś do art. 2 pkt 20 lit. f ustawy, uzyskaniem dochodu jest uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zatem dochód ten nie powinien być uwzględniony, skoro w świetle definicji ustawowej nie był to dochód uzyskany. Jednakże z powyżej przywołanych regulacji art. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 3 pkt 1 lit. c tiret ósme ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprost, że zasadą jest to, iż do dochodu, w oparciu o który ustalany jest dochód członka rodziny, w a konsekwencji - dochód rodziny, zalicza się zasiłki chorobowe określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Dochód członka rodziny winien być ustalany z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a art. 7 ust. 2 ustawy stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Przepisy art. 7 ww. ustawy, w tym art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, mają jednak zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy dochodzi do uzyskania dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 20 tej ustawy. W tej sprawie jednak przepisy art. 7 ustawy, w szczególności ustęp 2 tego artykułu, w ogóle nie miał zastosowania, albowiem, jak stwierdziła sama skarżąca, zasiłek chorobowy nie został przez nią uzyskany w związku z utratą zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej (zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej). Zasiłek ten uzyskiwała po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Organy zasadnie zatem uwzględniły do dochodu rodziny skarżącej całość dochodu osiągniętego przez nią w 2017 r. a więc, także dochód osiągnięty z tytułu pobranego w tym okresie zasiłku chorobowego (który, jak twierdzi skarżąca, dochód ten uwzględnia), bo tak stanowią powołane wyżej przepisy obowiązującego prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło wyczerpującej analizy przepisów prawa materialnego, ale to naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż kontrolowane rozstrzygnięcie jest prawidłowe, skoro właściwie organ ustalił wysokość dochodu osiągniętego w 2017 r. przez rodzinę skarżącej, co w efekcie doprowadziło organ do właściwej konkluzji, że dochód ten w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Z tych przyczyn, skoro podniesione w skardze zarzuty okazały się bezzasadne, a nadto z urzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził uchybień skutkujących uwzględnieniem skargi, dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, o czym orzeczono w wyroku.