II SA/Ke 130/18

WyrokWSA w Kielcach2018-05-29

Skład orzekający: Renata Detka, Krzysztof Armański, Agnieszka Banach

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy degradacja pracownika ze stanowiska starszego mistrza produkcji na stanowisko ślusarza narzędziowego, spowodowana jego zaangażowaniem w tworzenie związków zawodowych, może stanowić podstawę do przyznania statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sama degradacja pracownika, nawet jeśli miała podłoże polityczne, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu ustawy. Ustawa przewiduje taki status w przypadku rozwiązania umowy o pracę z powodu działalności na rzecz niepodległości lub praw człowieka, a nie w przypadku zmiany warunków pracy lub płacy, takiej jak degradacja stanowiskowa.
Stan faktyczny
H.P. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, wskazując m.in. na swoją degradację ze stanowiska starszego mistrza produkcji na ślusarza narzędziowego w Okręgowym Zakładzie Transportu i Maszyn Drogowych, co miało być wynikiem jego zaangażowania w tworzenie związków zawodowych. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania statusu, uznając, że przedstawione dowody nie potwierdzają spełnienia przesłanek z ustawy. H.P. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. II SA/Ke 130/18 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ( w skrócie "Szef Urzędu") odmówił H.P. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że H.P. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 693, dalej jako "ustawa"). Przesłanką formalną do wydania decyzji merytorycznej w sprawach, na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy, jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (w skrócie "Prezes IPN") w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ustawy albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Wnioskodawca przedstawił decyzję Prezesa IPN, w której stwierdzono, że H.P. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza więc, że w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu. Jednak, jak wyjaśnił organ, Szef Urzędu potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony w przypadku, gdy przedstawiona przez nią okoliczność faktyczna spełnia przesłankę z art. 2 lub art. 3 ww. ustawy. Zainteresowany wskazał w podaniu, że jako pracownik Okręgowego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych walczył o prawa pracownicze — z uwagi swoją działalność został zdegradowany ze stanowiska starszego mistrza produkcji na ślusarza. Następnie, przywołując treść art. 2 ust. 1 i 2 i art. 3 ustawy, organ wyjaśnił, że na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania nie ma podstaw do potwierdzenia spełnienia przez stronę przesłanek z cyt. przepisów ustawy. Zebrany materiał dowodowy pozyskany z instytucji archiwalnych jak i od samego zainteresowanego nie potwierdza bowiem, aby strona prowadziła nielegalną działalność opozycyjną, bądź była osobą represjonowaną w rozumieniu ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Sam wnioskodawca nie powołał się we wniosku na okoliczności działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy, bądź doznane represje w myśl art. 3 ustawy. W piśmie z dnia 31 października 2017 r. IPN poinformował, że w odniesieniu do H.P. , w zasobie Instytutu Pamięci Narodowej nie odnaleziono dowodów potwierdzających spełnienie warunków wymienionych w art. 2 lub art. 3 ustawy. Organ pismem z dnia 13 listopada 2017 r. zawiadomił więc stronę o uprawnieniach wynikających dla niej z art. 10 § 1 k.p.a., a następnie odmówił wnioskodawcy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej ze względów politycznych. Od powyższej decyzji H.P. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 pkt 3 lit. d ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, polegający na jego błędnej wykładni, która skutkowała wydaniem decyzji odmawiającej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, podczas gdy z wnikliwej analizy zebranych w sprawie dowodów wynika, że skarżący spełnia warunki, aby uzyskać status osoby represjonowanej. Nadto strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy, brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepełne odniesienie się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności. W związku z powyższymi zarzutami autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Strona wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów, w tym opinii Okręgowego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych Oddział (lit. a), świadectwa pracy Okręgowego Zakładu i Maszyn Drogowych z dnia 21 sierpnia 1990r. (lit. b), dyplomu wydanego przez Okręgowy Zakład Transportu i Maszyn Drogowych z dnia 18 marca 1989 r. (lit. c), na okoliczność wykazania, że skarżący w trakcie swojego zatrudnienia w Okręgowym Zakładzie Transportu i Maszyn Drogowych uznawany był za wzorowego pracownika, otrzymywał nagrody za wzorową postawę w pracy, w trakcie swojej pracy w zakładzie powierzono mu stanowiska starszego mistrza produkcji, pomimo swojego zaangażowania w pracę został zdegradowany do stanowiska ślusarza narzędziowego, a w konsekwencji zasadności odwołania. Nadto skarżący wniósł o przeprowadzenie innych dowodów wskazanych w skardze (lit. d-x) na okoliczność ustalenia, że skarżący angażował się społecznie w działalność samorządową na najniższych szczeblach, założył stołówkę, brał udział w telefonizacji lokalnej społeczności, był członkiem Rady Parafialnej oraz pierwszym sołtysem Sołectwa W., w ramach sprawowanego urzędu brał udział w organizacji ośrodka zdrowia, prywatyzacji osiedla, a także brał czynny udział w zapewnieniu lokalnej społeczności dostępu do gazu i wodociągów. W uzasadnieniu skargi strona wskazała przede wszystkim, że H.P. w okresie od [...] był zatrudniony w Okręgowym Zakładzie Transportu i Maszyn Drogowych Oddział Produkcji Barier. W czasie swojej pracy w tymże przedsiębiorstwie zajmował stanowiska starszego mistrza produkcji oraz ślusarza narzędziowego (ostatnie stanowisko w zakładzie). Jako pracownik dał się poznać jako osoba zaangażowana i odpowiedzialna. W 1976 r. H.P. określany był jako dobry organizator pracy, posiadający umiejętności kierowania zespołem ludzi, którego cechowała duża znajomość produkcji. W latach 1988-1989 skarżący zaangażował się w tworzenie niezależnego związku zawodowego na terenie zakładu pracy, w którym pracował od 24 lat. Zaangażowanie w tenże projekt przysporzyło mu prześladowań ze strony pracowników należących do grupy tzw. "partyjnych"- T. F. i Z. C. Do tej pory skarżący uznawany był za wzorowego pracownika, a z powodu jego zaangażowania w tworzenie niezależnych związków zawodowych został zdegradowany i zatrudniony na stanowisku ślusarza narzędziowego. Zmiana stanowiska nie była podyktowana zaniedbaniami, czy brakiem zaangażowania skarżącego w powierzone mu obowiązki na stanowisku starszego mistrza produkcji, a miała jedynie wydźwięk polityczny. Skarżący mimo negatywnych skutków związanych z zaangażowaniem w tworzenie wolnych związków zawodowych nadal czynnie działał społecznie i samorządowo. Po transformacji ustrojowej angażował się społecznie w działalność samorządową, był założycielem stołówki, czynnie angażował się w telefonizację lokalnej społeczności (m.in. Kajetanów, Zabłocie). Skarżący sprawował również funkcję prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej . W 1991 r. był współzałożycielem komitetu do remontu szkół i przebudowy przedszkola na stołówkę dożywiania dzieci oraz osób starszych. H.P. został wybrany także pierwszym sołtysem Sołectwa w W., które dzięki staraniom skarżącego uzyskało dostęp do sieci wodociągów i gazu. Zdaniem skarżącego, rozwiązanie umowy o pracę wskazane w art. 3 pkt 3 lit. d ustawy należy rozpatrywać rozszerzająco, albowiem gdyby nie przyjął on nowych warunków zatrudnienia zostałaby z nim rozwiązana umowa o pracę. Decyzja przełożonych o zaproponowaniu skarżącemu stanowiska ślusarza narzędziowego spowodowana była jedynie jego zaangażowaniem w tworzenie związków zawodowych na terenie przedsiębiorstwa. Zawnioskowane przez skarżącego dowody potwierdzają, w jego ocenie, że był on postrzegany przez swoich przełożonych jako pracownik zdyscyplinowany, który posiada odpowiednie umiejętności, aby zajmować stanowisko starszego mistrza produkcji. Brak było powodów do degradacji, albowiem jako pracownik uznawany był za wzorowego, natomiast decyzja przełożonych miała jedynie wydźwięk polityczny. Strona podniosła nadto, że H.P. ma 84 lata, posiada zaledwie wykształcenie średnie i nie rozumie skomplikowanej terminologii prawniczej, przez co nie posiadał on wiedzy, jakie dokumenty trzeba złożyć. Z treści art. 7 i art. 77 k.p.a. wynika, że ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym spoczywa na organie, a co za tym idzie organ powinien przeprowadzić dowód z urzędu na okoliczności, które mają znaczenie dla sprawy. Jeśli wynik dotychczasowego postępowania dowodowego nie był wystarczający do ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy, natomiast zainteresowany nie wskazał środków dowodowych, to organ administracji winien we własnym zakresie dopuścić i przeprowadzić dowody. Gdyby skarżący zrozumiał treść pouczeń, to jako świadków wskazałby: J. Ż. (zam. ...), S. P. (zam. ...) i J. Z. (zam. ...), którzy mogliby potwierdzić, że w czasach PRL- u był osobą represjonowaną. Strona zarzuciła, że organ administracji, biorąc pod uwagę w/w przepisy oraz wiek skarżącego, winien uzupełnić materiał dowodowy o dokumentację pracowniczą H.P., z której powinno wynikać, z jakiego powodu został zdegradowany do stanowiska ślusarza narzędziowego. Natomiast z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ administracyjny zwracał się do odpowiednich organów o taką dokumentację. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i cofnął wniosek dowodowy o dopuszczenie dokumentów zawarty w pkt 1 lit. a-c skargi (str. 2 i 3 skargi), natomiast podtrzymał wniosek o przeprowadzenie dowodu z pozostałych dokumentów wymienionych w skardze w pkt 1 lit. d-x na okoliczność społecznego zaangażowania skarżącego. Podał, że wskazani w skardze świadkowie zostali powołani dla wykazania represji, którym poddany był skarżący w Okręgowym Zakładzie Transportu Maszyn Drogowych Oddział Produkcji Barier, których skutkiem była degradacja na niższe stanowisko. Sąd postanowił oddalić wniosek o dopuszczenie zawnioskowanych dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga H.P., nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego aktu stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm., powoływane dalej też jako "ustawa"). Stosownie do art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych, w myśl art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, zgodnie z art. 4 ww. ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: (1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i (2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Skarżący przedłożył na te okoliczności decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...], w której stwierdzono, że H.P. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jednakże w świetle powołanych przepisów prawa wskazać należy, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym ponadto warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 tej ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ww. ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 października 2017 r., II SA/Ke 540/17, lex nr 2400100, czy wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16, lex nr 2231407). Taką okolicznością, która w ocenie skarżącego uzasadnia jego wniosek o przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych ma być fakt jego degradacji ze stanowiska starszego mistrza produkcji na stanowisko ślusarza narzędziowego w okresie zatrudnienia w Okręgowym Zakładzie Transportu i Maszyn Drogowych Oddział Produkcji Barier. Ta degradacja miała, jak wyjaśniła strona, wydźwięk polityczny i winna zostać zakwalifikowana jako przesłanka wskazana w art. 3 pkt 3 lit. d ustawy. W opinii autora skargi, przesłankę tę należy bowiem interpretować rozszerzająco, albowiem gdyby skarżący nie przyjął nowych warunków zatrudnienia zostałaby z nim rozwiązana umowa o pracę. Decyzja przełożonych o zaproponowaniu skarżącemu stanowiska ślusarza narzędziowego spowodowana była jedynie jego zaangażowaniem w tworzenie związków zawodowych na terenie przedsiębiorstwa. Z takim poglądem strony nie sposób się jednak zgodzić. W ocenie Sądu, wykładnia literalna tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że skutek w postaci rozwiązania umowy o pracę z osobą z tego względu, że w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, uzasadniać może przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Przepis ten nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Żadna inna forma zmiany treści stosunku łączącego pracownika z pracodawcą, czyli zmiana warunków pracy lub płacy nie może stanowić, w świetle art. 3 pkt 3 lit. d ustawy, podstawy do przyznania statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. To oznacza, że zmiana stanowiska pracy, nawet w sytuacji degradacji stanowiskowej pracownika przez pracodawcę z przyczyn politycznych, nie stanowi wystarczającej przesłanki dla uznania tego pracownika za osobę represjonowaną z powodów politycznych w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Jednocześnie skarżący w toku postępowania administracyjnego (ani też w toku postępowania sądowoadministracyjnego) nie wskazał na inną przesłankę, której zaistnienie uzasadniać mogło przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Również istnienia takich przesłanek na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie stwierdził organ. Z informacji udzielonej przez Instytut Pamięci Narodowej w piśmie z dnia 31 października 2017 r. znak: WUKi-5373-853(11)/17 wynika, że nie odnaleziono w zasobach Instytutu dokumentów potwierdzających działalność H.P. , w rozumieniu art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W związku z powyższym jako niezasadny ocenił Sąd zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa materialnego - art. 3 pkt 3 lit. d ustawy. Organ do oceny okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie zastosował właściwe przepisy prawa materialnego (ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych), a także dokonał ich prawidłowej wykładni. Nie mogły także skutkować uwzględnieniem skargi zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. czy art. 107 k.p.a.). Po pierwsze, nie sposób skutecznie zarzucić organowi, że nie przeprowadził czynności dowodowych w kierunku zgromadzenia dokumentacji pracowniczej H.P., z której powinno wynikać, z jakiego powodu został zdegradowany do stanowiska ślusarza narzędziowego, skoro sam fakt degradacji stanowiskowej skarżącego, jak wyżej wyjaśniono, nie jest wystarczającą przesłanką do uznania go za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Po drugie, odnośnie twierdzeń strony dotyczących braku wystarczającej wiedzy skarżącego o konieczności złożenia wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków wymienionych w skardze należy stwierdzić, że nie mogły one uzasadniać uchylenia zaskarżonej decyzji. H.P. w piśmie z dnia 13 listopada 2017 r., które odebrał w dniu 24 listopada 2017 r., został poinformowany przez organ między innymi o tym, że na dzień wysłania tego pisma nie zostały spełnione lub wykazane przesłanki konieczne do wydania decyzji pozytywnej - okoliczności działalności antykomunistycznej bądź doznane represje w rozumieniu ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz że może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia ww. przesłanek w terminie do dnia 12 grudnia 2017 r. Niemniej skarżący nie złożył wniosku o przesłuchanie świadków, ani także, jak wskazano w skardze, przed wydaniem decyzji nie skorzystał z porady prawnej w tym zakresie, podczas gdy już na etapie skargi zwrócił się o pomoc do fachowego pełnomocnika. Po trzecie, jak wyjaśnił pełnomocnik skarżącego na rozprawie, świadkowie wskazani w skardze zostali powołani celem wykazania represji, którym poddany był skarżący w Okręgowym Zakładzie Transportu Maszyn Drogowych Oddział Produkcji Barier, a których skutkiem była degradacja na niższe stanowisko pracy. Ta tylko okoliczność, jak już wyżej wyjaśniono, nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy. Przepis art. 7 k.p.a. wskazuje na konieczność podejmowania przez organy administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organy oceny dowodów. Zasada prawdy obiektywnej wymaga, aby wydane orzeczenie wynikało z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, a jego uzasadnienie musi przekonywać o słuszności wydanego rozstrzygnięcia (art. 107 §1 i 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja czyni zadość wskazanym wyżej wymaganiom określonym w przepisach prawa procesowego. Zauważyć należy, że na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających, iż wnioskodawca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, zwłaszcza że to strona w tym przypadku ma pełną wiedzę co do wszelkich okoliczności, od których przyznanie tego statusu uzależniają przepisy ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (art. 2 i art. 3). Skoro organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób wszechstronny, a ze strony wnioskodawcy nie uzyskał takich informacji i dokumentów, które potwierdziłyby spełnianie przesłanek, z powodu których powinien uzyskać wnioskowany status, to nie sposób zarzucić organowi naruszenia przepisów prawa procesowego. Zgromadzony w sprawie przez organ materiał dowodowy nie potwierdza, że H.P. w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, jak również nie potwierdza, że z przyczyn politycznych spotkał się on z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Mając powyższe na względzie zasadnie Szef Urzędu do Spraw Kombatantów odmówił H.P. przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Ubocznie należy podnieść, że ani organ ani Sąd nie kwestionują okoliczności zaangażowania skarżącego w działalność samorządową, ale z uwagi na czasokres jej prowadzenia (tj. po dniu 31 lipca 1990 r.) nie mogła ona mieć wpływu na wynik sprawy w świetle regulacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Z tej też przyczyny Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego zgłoszony w skardze w zakresie podtrzymanym przez stronę na rozprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło