II SA/Ke 131/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 marca 2012r. sprawy ze skargi Z.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A.S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...], w sprawie odmowy przyznania Z. G. prawa do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej przyznawanych na okres 90 dni. W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, iż wnioskiem z dnia 15 listopada 2011 r. Z. G. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. między innymi o zgłoszenie go do ubezpieczenia zdrowotnego NFZ. Odmowę przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej organ I instancji uzasadnił tym, że strona w dniu 2 czerwca 2011 r. została wyrejestrowana z ewidencji bezrobotnych z powodu niestawienia się w wyznaczonym terminie, w związku z czym jej obowiązkiem było niezwłoczne zarejestrowanie się jako bezrobotny w urzędzie pracy, gdyż zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej osoby ubiegające się o pomoc winny posiadać status bezrobotnego. Natomiast wniosek o przyznanie prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych powinny składać strony po wyczerpaniu wszystkich innych możliwości, a uzyskanie statusu bezrobotnego jest tożsame z nabyciem prawa do ubezpieczenia zdrowotnego. Podzielając taką argumentację SKO przytoczyło treść art. 54 ust. 1, 2 i 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dalej powoływanej jako ustawa o świadczeniach (Dz. U. Nr 164/08 poz. 1027 ze zmianami), która w zakresie dotyczącym ustalenia dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej odsyła do art. 8 ust. 1 pkt. 1, ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Ponieważ ze zgromadzonych dowodów wynika, że Z. G. nie posiada żadnych własnych dochodów, nie było w ocenie organu wątpliwe, że spełnia on kryterium dochodowe kwalifikujące go do świadczeń z opieki zdrowotnej. Następnie organ poddał analizie przypadki, w jakich ustawa o pomocy społecznej przewiduje możliwość przyznania świadczenia w postaci składki zdrowotnej osobom nieubezpieczonym. Kolegium stwierdziło w tym zakresie, że z reguły świadczenia w postaci opłacania składki na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne towarzyszą świadczeniu w postaci zasiłku stałego, co wynika z art. 66 ust. 1 pkt. 26 ustawy o świadczeniach. Świadczenie w postaci składki zdrowotnej przysługuje również w przypadku, gdy osoba ubiegająca się jest osobą bezdomną objętą indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności (art. 49 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej), bądź osoba ubiegająca się jest osobą bezrobotną, z którą zawarto kontrakt socjalny na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy (art. 108 ust. 2 i 3 w/w ustawy). Żaden z tych przypadków w sprawie nie zachodzi, ponieważ Z. G. nie nabył skutecznie prawa do świadczenia w postaci zasiłku stałego i nie jest osobą, o której mowa w powołanych przepisach ustawy o świadczeniach i o pomocy społecznej. Organ zauważył jednak, że Z. G. ma możliwość uzyskania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, poprzez ponowne zarejestrowanie w Powiatowym Urzędzie Pracy, gdyż minął już 120-dniowy okres od daty utraty statusu bezrobotnego z powodu niestawiennictwa w urzędzie pracy w terminie wyznaczonym, w którym nie mógł się ponownie zarejestrować. Czyniąc to Z. G. uzyska status osoby bezrobotnej i automatycznie prawo do składki zdrowotnej i ubezpieczenia zdrowotnego. Kolegium powołało się następnie na przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponieważ strona ma możliwość uzyskania własnym działaniem statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji również prawa do składki zdrowotnej, tj. bezpłatnego świadczenia opieki zdrowotnej, nie może uzyskać wnioskowanego świadczenia w drodze pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję Z. G. wniósł o jej zmianę zarzucając niedostateczne wyjaśnienie sprawy, czego wynikiem było błędne rozstrzygnięcie pociągające za sobą szkody o charakterze materialnym i niematerialnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dale p.p.s.a.). Kontrolując decyzję Sąd nie rozpatruje sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym rozstrzygnięciem. Dlatego nie może zmienić zaskarżonej decyzji, ani przyznać stronie wnioskowanych świadczeń. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zarzut skargi dotyczący niedostatecznego wyjaśnienia sprawy nie został w żaden sposób uściślony, ani uzasadniony, co uniemożliwia Sądowi merytoryczne odniesienie się do niego. Dokonując z urzędu kontroli w granicach sprawy, Sąd nie stwierdził natomiast wspomnianej w skardze wadliwości. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy o świadczeniach i ustawy o pomocy społecznej. Utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją odmowa przyznania prawa do bezpłatnych świadczeń z opieki zdrowotnej, oparta została na treści art. 54 ust. 1-10 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z tym przepisem dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1). W art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach zostały wskazane cztery przesłanki wydania takiej decyzji, co do których nie było w sprawie wątpliwości, że skarżący je spełniał. Kolejny warunek wydania decyzji na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wynika jednak z art. 2 ust. 1 pkt. 2 tej ustawy, do którego odwołuje się ustawodawca w art. 54 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo osoby inne, niż ubezpieczeni (które muszą oczywiście spełniać cztery wspomniane wyżej warunki wymienione w art. 54 ust. 3 oraz w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach). Ustawowa definicja ubezpieczonych znalazła się w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach. Według tego przepisu ubezpieczeni, to osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Do kategorii takich osób należą między innymi bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, o czym stanowi art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy o świadczeniach. Z kolei bezrobotny, to osoba zdefiniowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 69/2008 poz. 415 ze zmianami), przy czym koniecznym warunkiem uzyskania statusu bezrobotnego jest zarejestrowanie się we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy. Z przytoczonych przepisów wynika, że osoba posiadająca status bezrobotnej, jako należąca do kategorii ubezpieczonych w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych z środków publicznych, nie należy do kategorii innych niż ubezpieczeni osób zdefiniowanych w art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy o świadczeniach i w związku z tym nie może uzyskać decyzji potwierdzającej prawo takiej osoby do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Potwierdzenie tego prawa osobom ubezpieczonym w formie decyzji administracyjnej, nie jest natomiast w obowiązujących przepisach przewidywane. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że Z. G. na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. przyznał, iż w listopadzie 2011 r., a więc przed datą wydania decyzji przez organy obu instancji, a nawet przed datą złożenia wniosku rozpatrywanego w niniejszej sprawie, zarejestrował się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Podlega więc od tej daty obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego i należąc do kategorii ubezpieczonych ma prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach. Niedopuszczalne więc, jak również zbędne jest potwierdzanie jego prawa do tych świadczeń w drodze decyzji, o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Dlatego odmowa wydania takiej decyzji nie narusza prawa. Ubocznie należy ponadto zaakceptować pogląd organu, dotyczący braku w ustawie o pomocy społecznej podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w postaci składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 36 pkt. 2 lit. c).). Żaden z wymienionych w tej ustawie (art. 49 ust. 8, art. 108 ust. 2 i 3), a także w ustawie o świadczeniach (art. 66 ust. 1 pkt. 26) przypadków pozwalających na przyznanie takiego świadczenia nie zachodził, czego nie kwestionował również skarżący. Na przeszkodzie przyznaniu takiego świadczenia stał również powołany przez organy administracji przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skoro bowiem Z. G. od dnia upływu 120 dni od daty utraty statusu bezrobotnego, miał możliwość ponownego zarejestrowania się jako bezrobotny, to oznacza to, że w dacie złożenia wniosku był w stanie pokonać trudną sytuację życiową wynikłą z braku możliwości korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu, brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, a w skardze nie zostały sformułowane żadne konkretne i umotywowane zarzuty, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie II wyroku wydano w oparciu o przepis § 2 ust. 3, § 18 ust.1 pkt 1 c). i § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 u.p.p.s.a.