II SA/Ke 132/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata U. J. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], przyznającą A. K. świadczenie pieniężne w formie: 1.zasiłku celowego w łącznej wysokości [...]zł w tym: - do wypłaty w kasie na poszukiwanie pracy – [...]zł, - na opłacenie rachunku za gaz i za energię elektryczną na kwoty odpowiednio [...]zł i [...]zł. 2. z przeznaczeniem na żywność w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że sytuacja materialna A. K. jest ciężka m. in. z powodu długotrwałego bezrobocia. Spełnia on również przesłankę kryterium dochodowego określoną w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r.(Dz. U. Nr 64 poz.593 ze zm.), w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135 poz. 950), ponieważ nie posiada własnego dochodu. Biorąc to pod uwagę organ II instancji uznał, że w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., zasadne było przyznanie przez organ I instancji pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł na poszukiwanie pracy i w wysokości [...]zł oraz [...] zł przelewem, tytułem opłacenia rachunków za gaz i energię elektryczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło jednak, że ponieważ art. 39 w/w ustawy nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje zasad ustalania jego wysokości, orzekanie w sprawach zasiłków celowych następuje według tzw. uznania administracyjnego. Kierując się takim uznaniem organ wziął pod uwagę oprócz sytuacji materialnej wnioskodawcy, również i własne ograniczone możliwości finansowe. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w grudniu 2006 r. otrzymał bowiem na zasiłki celowe kwotę [...] zł., a pomocy finansowej w tej formie udzielił 157 rodzinom. Średnia wysokość zasiłków celowych wyniosła więc w tym czasie 249,62 zł., wahając się od kwoty 60,10 do 440 zł. W tej sytuacji przyznanie A. K. zasiłku celowego w łącznej kwocie [...]zł. było uzasadnione. Organ podkreślił też, że zrealizowanie żądań wnioskodawcy co do przyznania kwoty 5.200 zł. na zaspokojenie podstawowych potrzeb oraz uregulowanie zaległości w Spółdzielni Mieszkaniowej na kwotę [...]zł, przekracza możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej i wykracza poza cele pomocy społecznej. SKO zwróciło też uwagę, że oparciu o przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267/05 poz. 2259), organ I instancji przyznał A. K. w formie pieniężnej dodatkowy zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na żywność. Przyznanie tego zasiłku było uzasadnione, ponieważ A. K. jako osoba nie posiadająca własnego dochodu spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", wynoszące [...]zł na osobę samotnie gospodarującą (150% kryterium dochodowego o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwoty 477 zł). Organ wyjaśnił też ,że pomoc świadczona w ramach wspomnianego wieloletniego programu może mieć formę świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną zainteresowanego. Odnośnie wysokości przyznanego w ramach tego programu zasiłku organ wyjaśnił, że w grudniu 2006 r. tytułem zasiłków celowych w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" rozdysponował pomiędzy 401 rodzin kwotę 113.450 zł. Średnia wysokość tego zasiłku wyniosła 282,92 zł, najwyższy zasiłek 450 zł, a najniższy 150 zł. W konkluzji organ uznał, że skoro organ I instancji nie odmówił A. K. pomocy pieniężnej, lecz przyznał ją na poziomie posiadanych i udokumentowanych możliwości, to nie ma podstaw do kwestionowania wysokości przyznanego zasiłku. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. K. Z jego skargi wynika, że przyznany zasiłek jest za niski, gdyż nie wystarcza na miesięczne utrzymanie, skoro samo utrzymanie 3 kotów skarżącego stanowi wydatek 300 zł miesięcznie. Wniósł w związku z tym o przyznanie zasiłku w kwocie 3.000 zł. miesięcznie, co pozwoli mu na poszukiwanie pracy i właściwą egzystencję w społeczeństwie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Z jego analizy wynika niewątpliwie, że A. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r.(Dz. U. Nr 64 poz.593 ze zm.) jak i w ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267/05 poz. 2259), uprawniające go do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. Kwestią budząca sprzeciw i protest skarżącego jest natomiast wysokość udzielonej mu pomocy, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądał na zaspokojenie swoich potrzeb kwoty 5.200 zł. miesięcznie, a także nie odpowiadająca wysokości jego potrzeb skorygowanych w skardze do kwoty 3.000 zł miesięcznie. Jak podniósł już organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie w sprawie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, mający z mocy art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania, zastosowanie również w sprawach zasiłków przyznawanych na podstawie przepisów tej ostatnio wymienionej ustawy. Przedmiotem kontroli sądowej będzie zatem w głównej mierze zbadanie, czy zakres tego uznania nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało orzeczenie o przyznaniu A. K. zasiłku w takiej, a nie innej wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – jak wynika z art. 7 kpa – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z 26 września 200 r., I SA 945/00, LEX 79608 ). Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004 r., zgodnie z którym potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Uznając konieczność udzielenia pomocy (co w sprawie nie jest kwestionowane), organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w sposób przedstawiony wyżej. Są to przede wszystkim: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącemu zasiłek celowy w łącznej kwocie [...]zł. W szczególności z pisma znajdującego się na k. 25 akt stanowiącego informację o sytuacji finansowej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dacie wydawania decyzji wynika, że wysokość udzielonej skarżącemu pomocy nie odbiega od średniej wysokości zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I-szej instancji, wynoszącej 282,92 zł z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i 249,62 zł z pozostałych środków. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem wyrażonym przez organ odwoławczy, że uwzględnienie wniosku A. K. w całości pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko –Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej. Odnosząc się do zawartej w skardze sugestii, że przyznany A. K. zasiłek celowy jest za niski skoro samo utrzymanie kotów skarżącego stanowi wydatek 300 zł na miesiąc należy przytoczyć zapisy ustawy o pomocy społecznej, z których wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Również ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w art. 2 precyzuje, że celem tego programu jest: 1) wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych o charakterze obowiązkowym w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich; 2) długofalowe działanie w zakresie poprawy stanu zdrowia dzieci i młodzieży poprzez ograniczanie zjawiska niedożywienia; 3) upowszechnianie zdrowego stylu żywienia; 4) poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach; 5) rozwój w gminach bazy żywieniowej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci i młodzieży. Z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że pomoc społeczna realizowana przez ośrodki pomocy społecznej skierowana jest do ludzi. Dlatego też skarżący nie może oczekiwać, że koszty utrzymania posiadanych przez niego zwierząt domowych mogą wpłynąć na wysokość uzyskiwanej przez niego pomocy społecznej. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).