II SA/Ke 137/09
WyrokWSA w Kielcach2009-04-28
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego może zostać utrzymana w mocy, jeśli inwestor podjął kroki w celu jego legalizacji, a organy administracji nie udzieliły mu należytego pouczenia co do wymaganych dokumentów?Ratio decidendi
Organy administracji naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę udzielania informacji (art. 9 kpa) oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa) i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Inwestor wykazał wolę zalegalizowania samowoli budowlanej, a organy nie zapewniły mu należytego pouczenia co do wymaganych dokumentów, co doprowadziło do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedwcześnie, bez właściwego umożliwienia legalizacji obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego w 1998 r. budynku gospodarczego. Inwestor, Z. R., twierdził, że budynek został wzniesiony za zgodą sąsiadów i służy do celów rolniczych. Organy nadzoru budowlanego nakazały inwestorowi przedłożenie szeregu dokumentów w celu legalizacji obiektu, w tym zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy. Inwestor przedłożył zaświadczenie oparte na nieobowiązującym planie, a organy wydały decyzję nakazującą rozbiórkę, mimo że inwestor podjął kroki w celu uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący zarzucił naruszenie art. 9 kpa, twierdząc, że został wprowadzony w błąd przez urzędników co do wymaganych dokumentów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdził również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania Z. R. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nakazującej Z. R. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o wymiarach 3,20 x 7,15m, usytuowanego na terenie działki gruntu nr ewid. 1889/1 w C. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotową decyzję organ I instancji podjął na podstawie art. 49b ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.). W dniu 16 czerwca 2003r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził oględziny na działce nr ewid. 1889/1 w miejscowości C., w wyniku których ustalił, że na działce tej znajduje się budynek gospodarczy o wymiarach 7,15 x 3,20m, parterowy, usytuowany w granicy pomiędzy działkami. Wysokość budynku w granicy pomiędzy działkami wynosi 3,25m, a wysokość przy okapie wynosi 2,40m. Ściana zachodnia osłonowa, w której znajdują się drzwi do budynku jest wypełniona deskami, dach jest jednospadowy o konstrukcji drewnianej i spadku w kierunku własnej działki, pokryty płytami eternitu falistego.
Z. R. oświadczył do protokołu oględzin, że opisany budynek gospodarczy został wybudowany w 1998r., bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Organ odwoławczy wskazał, że ponowne oględziny dokonane dnia 29 sierpnia 2006r. na działce nr 1889/1 potwierdziły wcześniejsze ustalenia. Z. R. oświadczył do protokołu, że w budynku tym przetrzymuje drewno, węgiel oraz podręczne narzędzia i sprzęt.
W toku dalszego postępowania organ I instancji postanowieniem z dnia 26 września 2006r. wstrzymał prowadzenie przez Z. R. robót budowlanych dotyczących budowy budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr 1889/1 w C. i nałożył na niego obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia: inwentaryzacji powykonawczej z opisem technicznym murowanego budynku gospodarczego (o wymiarach 3,20 x 7,15m), oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projektu zagospodarowania działki, zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wobec niewykonania przez Z. R. warunków postanowienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał dnia 15 listopada 2006r. decyzję nakazującą mu rozbiórkę samowolnie wzniesionego budynku gospodarczego usytuowanego na terenie działki nr 1889/1 przy [...]. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie Z. R. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r. oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2008r. o stwierdzeniu niekonsytucyjności żądania przedstawienia ostatecznej "w dniu wszczęcia postępowania" decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, które odnosi się także do art. 49b ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji wydal postanowieniu w dniu 21 sierpnia 2008r., w którym wstrzymał prowadzenie przez Z. R. roboty budowlane dotyczącego przedmiotowego budynku gospodarczego i nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia: inwentaryzacji powykonawczej z opisem technicznym murowanego budynku gospodarczego (o wymiarach 3,20 x 7,15m) usytuowanego na terenie posesji nr 31 przy [...], oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projektu zagospodarowania działki, zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Powyższe postanowienie doręczone zostało Z. R. w dniu 26 sierpnia 2008r., zatem termin spełnienia obowiązków upływał w dniu 25 września 2008r. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 25 września 2008r. Z. R. przedłożył - oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz opracowanie zawierające inwentaryzację powykonawczą przedmiotowego budynku gospodarczego, projekt zagospodarowania działki autorstwa A. K. oraz zaświadczenie Burmistrza z dnia 2 września 2008r. stwierdzające, że "zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy zatwierdzonym uchwałą Nr IV/30/94 Rady Miejskiej z dnia 29 września 1994r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr 10 z dnia 29 listopada 1994r. poz. 101, który stracił ważność z dniem 31 grudnia 2003r., działka oznaczona w ewidencji gruntów i budynków obręb Czarnca nr ewidencyjnym 1889/1 znajduje się na terenach oznaczonych symbolem: "MR, MN". Zapis tekstowy dla tego symbolu brzmi: "Tereny zabudowy zagrodowej i jednorodzinnej oraz towarzyszących usług nieuciążliwych".
Organ I instancji wystąpił pismem z dnia 4 listopada 2008r. do Urzędu Gminy z pytaniem, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie budowy budynku gospodarczego Z. R. zabraniał sytuowania budynków w granicy między działkami, a następnie w dniu 14 listopada 2008r. wydał decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego.
W dniu 17 listopada 2008r. Urząd Gminy odpowiedział organowi nadzoru budowlanego, że plan nie określał usytuowania budynków w stosunku do granic działki, ponieważ unormowania tego typu zawierać mogłyby plany szczegółowe, a zatem kwestie związane z sytuowaniem budynków w stosunku do granic działki w okresie obowiązywania planu regulowały rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980r i 1994r.
Rozpoznając odwołanie Z. R. od decyzji z dnia 14 listopada 2008r. organ odwoławczy wskazał na treść art. 29 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego stanowiącego, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, w tym parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m², przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80m oraz na treść art. 30 ust. 1 pkt 1, zgodnie z którym zgłoszenia właściwemu organowi wymaga m.in. budowa, o której mowa w ar. 29 ust. 1 pkt 1. Zatem przedmiotowy budynek gospodarczy o powierzchni 22.88 m², uzupełniający zabudowę zagrodową wymagał przed rozpoczęciem budowy w 1998r. dokonania stosownego zgłoszenia zamiaru budowy.
Organ uznał, że w związku z tym, że przed rozpoczęciem budowy przedmiotowego budynku gospodarczego w 1998r. nie dokonano zgłoszenia zamiaru jego budowy budynek został wybudowany samowolnie, a do takiego przypadku stosuje się przepis art. 49b Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem organ nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia m.in. zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponieważ działka nr 1889/1 położona jest na terenie, na którym od dnia 1 stycznia 2004r. nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, inwestor miał obowiązek przedstawić w wyznaczonym terminie ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej budowy. Przedstawienie zaświadczenia Urzędu Gminy o zgodności budowy z planem zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc jest bezskuteczne i nie jest to wykonanie obowiązku wynikającego z postanowienia wydanego na podstawie przepisu art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że usytuowanie przedmiotowego budynku gospodarczego w linii ogrodzenia działki, w sytuacji gdy nie obowiązuje plan, a zarazem działka nie ma tak małych rozmiarów, aby nie było możliwe zachowanie przepisowej odległości 3m od granicy działki i na sąsiedniej działce żaden budynek nie przylega do budynku przedmiotowego i nie wydano pozwolenia na budowę takiego budynku (rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) – mogłoby być uznane za usytuowanie nienaruszające obecnie obowiązujących przepisów wyłącznie wtedy, gdyby przedłożona decyzja o warunkach zabudowy tak właśnie określiła usytuowanie budynku na działce.
Organ podniósł, że informacja skarżącego, że otrzymał od urzędników informacje odmienne od treści otrzymanego postanowienia nie zmienia faktu, że skarżący winien był wykonać dokładnie obowiązki nałożone postanowieniem, gdyż były one ściśle zgodne z przepisem art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] wniósł Z. R., domagając się jej uchylenia, zarzucając naruszenie art. 9 kpa.
W uzasadnieniu skarżący przyznał, że budynek gospodarczy wybudował w 1998r. bez wymaganego zgłoszenia w granicy działek, za zgodą sąsiadów. Po wszczęciu przez organy nadzoru postępowania zawsze okazywał gotowość podporządkowania się wszelkim wymogom stawianym przez organ w celu zalegalizowania tej samowoli i po otrzymaniu postanowienia nakazującego mu przedłożenie dokumentów przystąpił do ich kompletowania, przy czym największą trudność miał ze zrealizowaniem pkt 4, dotyczącego przedstawienia zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu albo decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podniósł, że nie będąc prawnikiem miał trudności ze zinterpretowaniem tego obowiązku i zwrócił się do pracownika PINB oraz do urzędnika Gminy, którzy potwierdzili, że "wystarczy zaświadczenie Burmistrza", które zostało mu wydane i które załączył do pozostałych dokumentów w określonym terminie. Skarżący zarzucił, że gdyby był pouczony "w sposób jasny i czytelny", że w zaistniałej sytuacji tylko decyzja o warunkach zabudowy jest konieczna, z pewnością wymóg ten by spełnił. Już w odwołaniu powoływał się na wprowadzenie go w błąd przez pracowników organu I instancji.
Skarżący podkreślił, że omawiany obiekt jest mu niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego, głównie przechowywania opału na zimę i jego rozebranie spowodowałoby mu nieodwracalną szkodę, a to jest niezgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej.
Skarżący złożył do akt sprawy odpis wniosku o wydanie warunków zabudowy dla przedmiotowej nieruchomości, złożony do Burmistrza Gminy.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i utrzymana nią w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę orzekania w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej ustawą, dotyczące legalizacji obiektu budowlanego, wybudowanego bez prawem przewidzianego zgłoszenia, tj. art. 49b.
Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy budynek gospodarczy został zrealizowany na działce oznaczonej nr 1889/1 bez dokonania zgłoszenia zamiaru budowy w 1998r. Ponadto organ stwierdził, że jego położenie narusza normy odległościowe sytuowania budynków od granicy działki, określone w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które jednak w przypadku, gdyby decyzja o warunkach zabudowy tak właśnie określała jego położenie na działce mogłoby być uznane na nienaruszające obecnie obowiązujących przepisów.
Organ nadzoru budowlanego zmierzając do legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej, zgodnie z art. 49b ust. 2 ustawy nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni inwentaryzacji powykonawczej z opisem technicznym murowanego budynku gospodarczego (o wymiarach 3,20 x 7,15m) usytuowanego na terenie posesji nr 31 przy [...], oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projektu zagospodarowania działki oraz zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
W dniu 25 września 2008r. Z. R. przedłożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz opracowanie zawierające inwentaryzację powykonawczą przedmiotowego budynku gospodarczego, projekt zagospodarowania działki autorstwa A. K. oraz zaświadczenie Burmistrza gminy z dnia 2 września 2008r. stwierdzające, że "zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy zatwierdzonym uchwałą Nr IV/30/94 Rady Miejskiej z dnia 29 września 1994r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr 10 z dnia 29 listopada 1994r. poz. 101, który stracił ważność z dniem 31 grudnia 2003r., działka oznaczona w ewidencji gruntów i budynków obręb C. nr ewidencyjnym 1889/1 znajduje się na terenach oznaczonych symbolem: "MR, MN". Zapis tekstowy dla tego symbolu brzmi: "Tereny zabudowy zagrodowej i jednorodzinnej oraz towarzyszących usług nieuciążliwych".
Z powyższego wynika, że skarżący złożył w terminie wszystkie żądane dokumenty, tyle tylko, że wśród nich znajdowało się zaświadczenie burmistrza oparte o dane wynikające z planu zagospodarowania przestrzennego, który nie obowiązywał już na danym terenie. Organ I instancji nie zwrócił skarżącemu uwagi na tę okoliczność, a ponadto wystąpił pismem z dnia 4 listopada 2008r. do Urzędu Gminy z pytaniem, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie budowy budynku gospodarczego Z. R. zabraniał sytuowania budynków w granicy między działkami. Tego typu pismo, doręczone również inwestorowi, mogło go tylko utwierdzić w przekonaniu, że złożone przez niego zaświadczenie Burmistrza o zgodności budowy z planem obowiązującym w dacie budowy jest wystarczające do zalegalizowania obiektu. Dlatego też dopiero po otrzymaniu zaskarżonej decyzji Z. R. złożył w Urzędzie Gminy wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Zachowanie skarżącego ukierunkowane na zebranie wymienionych w postanowieniu dokumentów potwierdza jego wyjaśnienie, że zmierzał on do zalegalizowania samowoli budowlanej i gdyby wcześniej wiedział, że złożone przez niego zaświadczenie jest niewystarczające wystąpiłby wcześniej o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący już w odwołaniu zarzucił, że został wprowadzony w błąd przez pracowników Urzędu Gminy oraz Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, którzy oświadczyli mu, że zaświadczenie o zgodności inwestycji z planem obowiązującym w dacie jego wznoszenia będzie właściwe.
Sąd uznał, że w sprawie niniejszej organy naruszyły przepisy art. 7, art. 8, art. 9 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Art. 9 kpa ustanawia zasadę ogólną obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej. Przyjęte rozwiązanie "nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Nacisk leży tu natomiast na obowiązkach organów administracyjnych" (S.Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego – PiP 1961, Nr 12, s. 894); W.Taras, Informowanie obywateli przez administrację, Wrocław 1992, s. 74 i nast.). Organ obowiązany jest zatem do udzielenia całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej, a zatem o stanie faktycznym założonym w normie prawa materialnego, z którego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne, korzystne lub niekorzystne dla pozytywnego załatwienia sprawy. Organ obowiązany jest również informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Zakres przedmiotowy udzielania informacji stronie obejmuje więc zarówno informowanie o przepisach prawa materialnego, jak i przepisach prawa procesowego. Przy czym nie można uznać za realizację tego obowiązku odesłanie strony do przepisów prawa, ale wskazanie na ich zastosowanie w sprawie, np. przedstawienie okoliczności faktycznych, których udowodnienie przesądza pozytywne załatwienie sprawy, W wyroku z dnia 23.VII.1992r. III ARN 40/92 Sąd Najwyższy przyjął, że "obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych (art. 9 kpa) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdyż urzędnik stwierdza, lub powinien stwierdzić, że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 kpa".
Drugim obowiązkiem organu administracji publicznej jest obowiązek organu czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ nie może ograniczać się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz również musi podać niezbędne wyjaśnienia, co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody.
Z powyżej wyrażoną zasadą wiążą się zasady wyrażone w art. 7 kpa (zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli) oraz w art. 8 kpa (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli).
Ponadto podnieść należy, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009r. sygn. II OSK 1879/07 Lex nr 478287) nakaz rozbiórki może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym, że oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora. W niniejszej sprawie, składając wymagane dokumenty inwestor niewątpliwie wykazał wolę zalegalizowania wzniesionego samowolnie obiektu budowlanego. Dlatego też słuszny jest podniesiony przez niego w skardze zarzut, że decyzja nakazująca rozbiórkę została wydana przedwcześnie, bez właściwego umożliwienia mu zalegalizowania tego obiektu.
Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 152 tej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić fakt złożenia przez skarżącego do Burmistrza Gminy wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, a następnie ocenić, czy jej treść umożliwia zalegalizowanie przedmiotowego obiektu budowlanego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło