II SA/Ke 146/25
WyrokWSA w Kielcach2025-04-29
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod inwestycję drogową powinno uwzględniać wartość ogrodzenia, które częściowo znajduje się na działkach przejętych, a częściowo na działkach pozostałych przy właścicielu, oraz czy właścicielowi przysługuje 5% bonifikata do odszkodowania, jeśli nie wydał nieruchomości w terminie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stwierdził, że ogrodzenie nie zostało objęte wywłaszczeniem, co potwierdza ostateczna decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z 31 stycznia 2024 r., która nie została zaskarżona. Ponadto, sąd uznał, że właścicielowi nie przysługuje 5% bonifikata do odszkodowania, ponieważ nie wydał nieruchomości inwestorowi w terminie określonym w specustawie drogowej, a samo bierne oczekiwanie nie jest wystarczające do uznania wydania nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję drogową. Skarżący Ł. S. kwestionował wysokość odszkodowania, domagając się uwzględnienia wartości ogrodzenia oraz 5% bonifikaty. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję Starosty Włoszczowskiego ustalającą odszkodowanie, odmawiając uwzględnienia tych żądań. Skarżący zarzucił błędy w operacie geodezyjnym i brak pouczenia o możliwości uzyskania bonifikaty.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 28 stycznia 2025 r. [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa oddala skargę.
Wojewoda Świętokrzyski zaskarżoną decyzją z 28 stycznia 2025 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania Ł. S. od decyzji Starosty Włoszczowskiego z 24 lipca 2024 r. orzekającej:
- w pkt 1, o ustaleniu odszkodowania na rzecz Ł. S. za przejęcie z mocy prawa przez Powiat Włoszczowski prawa własności nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym Kuczków gmina S., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki o numerach: 3.[...] o pow. 0,0044 ha i 3.[...] o pow. 0,0038 ha, przeznaczonej na realizację inwestycji drogowej pn. "Rozbudowa drogi powiatowej Nr 0234T na odcinku Wola Kuczkowska — Kuczków" kategoria obiektu budowlanego: XXV w wysokości [...] zł,
- w pkt 2, o odmowie powiększenia o 5% wysokości ustalonego w punkcie 1 odszkodowania,
- w pkt 3, zobowiązującej Zarząd Powiatu Włoszczowskiego do zapłaty ustalonego w punkcie 1 decyzji odszkodowania - zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna,
- w pkt 4, że odszkodowanie, o którym mowa w punkcie 1 decyzji, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości,
na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że Starosta Włoszczowski decyzją z 17 sierpnia 2022 r. zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie drogi powiatowej Nr 0234T na odcinku Wola Kuczkowska - Kuczków. Decyzją tą zatwierdzono m. in. projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie K., gmina S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,12 ha, na działki nr [...] o pow. 0,0047 ha (przeznaczona pod inwestycję) i nr [...] o pow. 0,12 ha (pozostała przy właścicielu) oraz nr [...] o pow. 0,11 ha, na działki nr [...] o pow. 0,0038 ha (przeznaczona pod inwestycję) i nr [...] o pow. 0,11 ha (pozostała przy właścicielu). Powyższa decyzja została częściowo uchylona przez Wojewodę Świętokrzyskiego decyzją z 31 stycznia 2024 r., który w uchylonym zakresie orzekł co do istoty. Z dniem w którym decyzja z 17 sierpnia 2022 r. stała się ostateczna, działki nr [...] i [...], stały się z mocy prawa własnością Powiatu Włoszczowskiego z przeznaczeniem pod ww. inwestycję drogową.
Dalej Wojewoda podniósł, że dla potrzeb ustalenia wysokości odszkodowania sporządzony został przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy z 10 maja 2024 r., a przedmiotem wyceny była nieruchomość niezabudowana, oznaczona jako działki nr 3.[...] o pow. 0,0044 ha i nr 3.[...] o pow. 0,0038 ha, położona w obrębie ewidencyjnym Kuczków. Autorka operatu, badając przeznaczenie planistyczne nieruchomości na dzień 17 sierpnia 2022 r. ustaliła, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy S. z dnia 6 sierpnia 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszarów miejscowości Brzozowa, Zwlecza, Kluczyce, Wola Kuczkowska, Kuczków, Dąbie, szacowane działki położone były na terenie przeznaczonym pod drogi zbiorcze - symbol terenu 3-1.KDZ.
Zatem, ponieważ w dniu wydania decyzji z 17 sierpnia 2022 r., przeznaczenie wycenianej nieruchomości w planie miejscowym było tożsame z celem wywłaszczenia wynikającym z tej decyzji - pod inwestycję drogową, to określenia wartości rynkowej nieruchomości rzeczoznawca dokonała według aktualnego sposobu użytkowania, w oparciu o ceny nieruchomości drogowych, stosując podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej.
Dla potrzeb oszacowania wartości szacowanych działek, rzeczoznawca dokonała analizy rynku nieruchomości nabywanymi pod inwestycje drogowe w okresie od czerwca 2022 r. do dnia wyceny. Wartość rynkowa 1 m˛ gruntu, określona poprzez korygowanie ceny średniej o współczynnik korygujący wynikający z oceny cech rynkowych nieruchomości wycenianej, który wyniósł 1,14775, oszacowana została w wysokości [...] zł/m2, a całość gruntu o pow. 0,0082 ha, na kwotę [...]zł. W następnej kolejności oszacowana została wartość rynkowa składników budowlanych (wjazd z kostki brukowej), na kwotę [...]zł. Ostatecznie wartość prawa własności wywłaszczonej nieruchomości oszacowana została na kwotę [...]zł. W takiej też wysokości Starosta Włoszczowski ustalił odszkodowanie.
Organ odwoławczy zaznaczył, że przeprowadzona analiza operatu szacunkowego oraz wynik końcowy nie budzą zastrzeżeń co do prawidłowości określonej wartości wycenianej nieruchomości.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia wszystkich składników budowlanych nieruchomości (ogrodzenia), organ II instancji wyjaśnił, że Starosta Włoszczowski w piśmie z 27 sierpnia 2024 r. wskazał, że jak wynika z materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego ogrodzenie znajduje się w granicach działek będących własnością odwołującego się.
Wojewoda także podał, że decyzją z 31 stycznia 2024 r. zmienił powierzchnię działki nr 3.[...] przeznaczonej pod inwestycję drogową z 0,0047 ha na 0,0044 ha ,tj. w ten sposób, aby ogrodzenie nie musiało zostać zdemontowane i znajdowało się w całości na działkach stanowiących własność wnoszącego odwołanie. Załącznikiem do decyzji była mapa z projektem podziału nieruchomości wraz z wykazem zmian gruntowych. Przedmiotowa inwestycja została już przez inwestora zrealizowana w terenie i ogrodzenie stanowiące własność strony znajdujące się na jej działkach nie zostało zdemontowane, gdyż nie znajdowało się na działkach o numerach 3.[...] i 3.[...] stanowiących własność Powiatu Włoszczowskiego. Wartość ogrodzenia nie została wyszacowana, ponieważ nie stanowiło ono składnika budowlanego działek przejętych przez Powiat Włoszczowski.
Ponadto przekazany przez Starostę Włoszczowskiego operat techniczny - mapa z projektem podziału nieruchomości, przyjęty 8 listopada 2023 r. do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej we Włoszczowie, zawierający sprawozdanie techniczne z wykonania opracowania geodezyjnego mapy z projektem podziału nieruchomości działek nr [...] wskazuje, że jego celem było sporządzenie korekty mapy z projektem podziału nieruchomości w oparciu o ustawę z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Projektowana linia podziału została poprowadzona po licu ogrodzenia od strony drogi i powyższa zmiana została zatwierdzona w postępowaniu odwoławczym.
Wreszcie geodeta uprawniony w piśmie z 4 grudnia 2024 r. wyraził pogląd, że zgodnie z mapą z projektem podziału nieruchomości oznaczonej numerami działek nr [...], nowo projektowana granica przebiega po licu ogrodzenia od strony drogi. Tak więc ogrodzenie nie znajduje się na działkach przejętych na rzecz Powiatu Włoszczowskiego.
Dalej Wojewoda podkreślił, że załączone do odwołania zdjęcia ogrodzenia i oznaczeń punktów wyznaczających według odwołującego linię podziału nieruchomości, nie mogą stanowić dowodu na okoliczność wykazania faktycznego przebiegu granicy podziału ustalonego decyzją z 31 stycznia 2024 r. Twierdzenia zawarte w piśmie z 2 stycznia 2025 r., że "ogrodzenie usytuowane wzdłuż działek nr [...] nie znajduje się na tych działkach, jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż mapa zasadnicza jednoznacznie dokumentuje, że ogrodzenie częściowo znajduje się w pasie drogowym, tzn. na działkach nr 3.[...] i nr 3.[...]", nie ma potwierdzenia w całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu odmówienia powiększenia o 5% wartości odszkodowania za prawo własności nieruchomości, Wojewoda zacytował art. 11f ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 311) i podał, że w zawiadomieniu, o którym mowa w tym przepisie, organ nie ma obowiązku informowania o możliwości uzyskania powiększonego odszkodowania o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości (tzw. bonus), które to kwestie reguluje art. 18 ust. 1e ww. ustawy. Starosta Włoszczowski w piśmie z 27 sierpnia 2024 r., wyjaśnił również, że zawiadomienie o wydaniu decyzji z 17 sierpnia 2022 r. o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej zostało doręczone dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości 31 sierpnia 2022 r. Z pisma Starosty jak i pisma Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych we Włoszczowie z 26 sierpnia 2024 r. wynika, że odwołujący nie wydał nieruchomości oznaczonej jako działki o numerach 3.[...] 3.[...] do dyspozycji zarządcy drogi w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji z 17 sierpnia 2022 r. Ponadto w aktach sprawy organu I instancji znajduje się pismo Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych we Włoszczowie z 5 kwietnia 2023 r. oraz protokół przekazania placu budowy spisany 24 października 2022 r. wskazujące, że inwestor objął w posiadanie nieruchomość przeznaczoną pod inwestycję, w dniu podpisania protokołu przekazania terenu - 24 października 2022 r.
Organ II instancji zaznaczył również, że Starosta Włoszczowski w obwieszczeniu z 17 sierpnia 2022 r. zawarł informację, że zgodnie z art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17— wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawo użytkowania wieczystego.
Z akt sprawy wynika, że strona w 30 dniowym terminie czyli do 30 września 2022 r. nie złożył oświadczenia o wydaniu nieruchomość. Organ odwoławczy zauważył, że użyte przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1e o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych pojęcie wydania nieruchomości zakłada takie postępowanie po stronie dotychczasowego właściciela (użytkownika wieczystego), które nie pozostawia wątpliwości, że w sposób świadomy wyzbywa się władztwa nad nieruchomością. Może to mieć charakter dorozumiany, czego przykładem będzie tolerowanie faktycznego wkroczenia inwestora na teren nieruchomości i rozpoczęcie przez niego prac budowlanych. W przypadku takim, jak w niniejszej sprawie nie jest wystarczające jedynie bierne oczekiwanie dotychczasowego właściciela czy użytkownika wieczystego na zajęcie nieruchomości przez inwestora. Samo pozostawanie w przeświadczeniu, że nie będzie się czyniło przeszkód w zagospodarowaniu nieruchomości nie odpowiada pojęciu wydania nieruchomości. Zdaniem Wojewody bezspornym jest, że inwestor nie objął nieruchomości w posiadanie w terminie przewidzianym w art. 18 ust. 1e powyższej ustawy oraz, że wola wydania nieruchomości ze strony dotychczasowego właściciela nie została w żaden sposób uzewnętrzniona inwestorowi.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, uchylenia decyzji organu I instancji oraz rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, Ł. S., zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1 kpa polegające w szczególności na: nieuwzględnieniu błędów w operacie geodezyjnym (technicznym), polegających na pominięciu części nieruchomości, dla których był robiony operat oraz zaprojektowaniu nowych punktów granicznych o współrzędnych jednoznacznie określających, że punkty te wyznaczają linię znajdującą się poza działkami objętymi operatem, co nie zgadza się z mapami z operatu, a nieprawidłowości te skutkują błędami w zmianach gruntowych, co ma wpływ na wysokość odszkodowania;
2. art. 8 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie, że w "Zawiadomieniu o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej" organ I instancji nie powiadomił o możliwości powiększenia o 5% wysokości odszkodowania za przejętą przez powiat nieruchomość.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pismem z 9 czerwca 2023 r. skierowanym do Starostwa Powiatowego we Włoszczowie poinformował, że 6 czerwca 2023 r. geodeta zaznaczył przebieg linii podziału - granicy nowego pasa drogowego. Granica pasa drogowego nie przebiegała przed ogrodzeniem usytuowanym wzdłuż drogi, na działkach nr [...] Rzeczoznawca w operacie szacunkowym przedstawił stan zagospodarowania szacowanej nieruchomości jakby granica pasa drogowego przebiegała po północnej stronie ogrodzenia, a tak nie jest, to znaczy, że po uzyskaniu ostateczności decyzji Starosty Włoszczowskiego z 17 sierpnia 2022 r., ogrodzenie (29 metrów) przestanie być własnością skarżącego. Dlatego w piśmie zażądano skorygowania wartości prawa własności nieruchomości określonej jako działki nr 6-3.[...] i nr 6-3.[...], uwzględniając wszystkie składniki, również ogrodzenie.
Z kolei w piśmie z 16 sierpnia 2023 r. skarżący zażądał skorygowania wartości prawa własności nieruchomości określonej jako działki nr 6-3.[...] i nr 6-3.[...], uwzględniając wszystkie składniki, również ogrodzenie, ewentualnie korekty linii podziału tak, aby ogrodzenie w całości znajdowało się na działkach będących jego własnością.
Starostwo Powiatowe uwzględniło powyższą propozycję i zleciło wykonanie operatu technicznego, którego celem była korekta przebiegu linii podziału dla wskazanych działek. Jednak organ odwoławczy nie przeanalizował z odpowiednią starannością danych w operacie technicznym, co miało istotny wpływ na wynik orzeczenia. W decyzji Wojewody podano powierzchnię działki nr 3.[...] przed zmianą: 0,0047 ha, a po zmianie 0,0044 ha. Zatem w wyniku korekty powierzchnia działki nr 3.[...] została pomniejszona o 3 m2. Natomiast powierzchnia działki nr 3.[...] jest równa 0,0038 ha i nie została zmieniona. Skarżący zaznaczył, że zaprojektowano dwa nowe punkty graniczne, jeden (G202) jest punktem granicznym działki nr 3.[...]. Ponieważ zmiana jednego punktu granicznego automatycznie zmienia powierzchnię działki, to znaczy, że powierzchnia działki nr 3.[...] w wyniku korekty uległa zmianie, czego nie uwidoczniono w wykazie zmian gruntowych. Wnoszący skargę zarzucił, że współrzędne nowo zaprojektowanych punktów granicznych (G201 i G202), wartościami istotnie różnią się od współrzędnych sąsiednich punktów granicznych działek nr 3.[...] i nr 3.[...]: 6-280 (G47); 6-285 (G51); 6-287 (G53); G143 i G145 ujętych w wykazie. Tak duża różnica oznacza, że nowo zaprojektowane punkty wyznaczają linię znajdującą się poza działkami objętymi operatem, co jest niezgodne z mapami przedstawionymi w operacie. Zatem operat z 2023 r. przedstawia niepoprawne dane, co podważa jego ważność.
Dalej autor skargi podał, że w sprawozdaniu technicznym stwierdzono, że wykonano pracę polegającą na zamarkowaniu punktów granicznych palikami drewnianymi. Zdaniem skarżącego, ze względu na wartości współrzędnych nowo zaprojektowanych punktów, wskazujących na ich lokalizację o kilkadziesiąt metrów od ogrodzenia (działek nr [...] i nr [...]), próba zamarkowania palikami punktów granicznych wymusiłaby korektę wartości współrzędnych, czego nie zrobiono, a to dowodzi, że powyższych prac nie wykonano. Po 31 sierpnia 2023 r. w obrębie tych działek nie pojawiły się nowe drewniane paliki.
Wnoszący skargę także uznał, że wyjaśnienia geodety zawarte w piśmie z 4 grudnia 2024 r. nie pokrywają się z danymi zawartymi w operacie, na który się powołuje, bo zgodnie z faktami przedstawionymi powyżej:
- zmiany nie objęły części działki nr [...] gdyż nie przeprowadzono pomiarów i zmian wzdłuż części ogrodzenia znajdującej się na działce nr [...], w środku którego przebiega granica pasa drogowego ustalona w operacie geodezyjnym,
- wartości współrzędnych nowo zaprojektowanych punktów, jednoznacznie określają, że wyznaczają one linię poza działkami nr [...] i nr [...], objętymi operatem, co się nie zgadza z mapami zawartymi w operacie.
Zatem stwierdzenie geodety, że "nowoprojektowana granica przebiega po licu ogrodzenia od strony drogi" jest nieprawdziwe.
W ocenie skarżącego, przez błędy w operacie zostały wprowadzone nieprawidłowe dane do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego prowadzonego przez Starostę Włoszczowskiego i będzie to skutkowało brakiem możliwości wyznaczenia granic w terenie dla działek nr 3.[...] i nr 3.[...], a także nr 3.[...] i nr 3.[...]. Dodał, że do dnia dzisiejszego nie zostały wyznaczone ustabilizowane punkty graniczne pasa drogowego przez inwestora, a inwestycja została odebrana w listopadzie 2023 r.
Odnośnie odmowy powiększenia odszkodowania o 5%, skarżący zwrócił uwagę, że w "Zawiadomieniu o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej" z 17 sierpnia 2022 r. oraz w decyzji z tego dnia nie było pouczenia - informacji o możliwości zwiększenia wartości odszkodowania za przejmowaną nieruchomość o 5% za wydanie tej nieruchomości nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji. W zawiadomieniu tym Starosta Włoszczowski poinformował, że zawiadomienie otrzymują strony postępowania według odrębnego wykazu i w drodze obwieszczenia. Powyższy zapis, zdaniem skarżącego, jest jednoznaczny i mówi, że treść zawiadomienia była ogłoszona w obwieszczeniu, to znaczy, że treść zawiadomienia i obwieszczenia powinny być jednobrzmiące. Skarżący dodał, że to, że wszystkie zawiadomienia i postanowienia Starosty Włoszczowskiego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji pozwolenia na realizację inwestycji drogowej, były papierowe oznacza, że brak było zainteresowania, potrzeby lub konieczności zapoznawania się z obwieszczeniem przez strony, które otrzymały zawiadomienie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024.935 ze zm.), dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była legalność decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. jedn. Dz. U z 2017 poz. 1496) zwanej dalej zrid.
Bezspornym w sprawie jest, że ostateczną decyzją z 31 stycznia 2024 r. Wojewoda Świętokrzyski zreformował decyzję Starosty Włoszczowskiego z 17 sierpnia 2022 r. udzielającą zezwolenia na realizację inwestycji drogowej p.n. Rozbudowa drogi powiatowej Nr 0234T na odcinku Wola Kuczkowska - Kuczków, obejmującej m.in. nieruchomość położoną w obrębie ew. 0006 Kuczków, jednostka ewidencyjna S. , oznaczoną jako działki nr [...] i [...], mającą założoną księgę wieczystą nr [...], stanowiącą własność Ł. S.. Wspomniane zreformowanie decyzji Starosty Włoszczowskiego dotyczyło między innymi określenia nowej, mniejszej powierzchni wymienionych działek skarżącego objętych zatwierdzeniem podziału i nabyciem na własność Powiatu Włoszczowskiego, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji. Zamiast działki nr [...] o pow. 47 m˛ i działki nr [...] o pow. 38 m˛, ostatecznie decyzją objęto działkę nr [...] o pow. 44 m˛ i działkę nr [...] o pow. 38 m˛. Powodem takiej korekty był wynikający z zastrzeżeń Ł. S. zgłoszonych między innymi w piśmie z 9 czerwca 2023 r. (k. 93 akt organu I instancji), zamiar nieobejmowania postępowaniem i w konsekwencji wywłaszczeniem, ogrodzenia posesji skarżącego. Zamiar ten został zrealizowany poprzez sporządzenie nowego operatu technicznego wraz z nową mapą w skali 1:2000 z projektem podziału działek nr [...] i [...], przyjętego w dniu 8 listopada 2023 r. do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego prowadzonego przez Starostę Włoszczowskiego pod numerem ewidencyjnym: [...] (k. 69 – 78 akt organu II instancji). Z tego opracowania, a także z wyjaśnień geodety uprawnionego A. M., który tę mapę sporządził (k. 125 akt organu I instancji oraz k. 92 akt organu II instancji) wynika, że korekta podziału została wykonana po licu ogrodzenia nieruchomości Ł. S. od strony drogi tak, aby żadna część tego ogrodzenia nie została objęta wywłaszczeniem.
Wspomniana dokumentacja nie pozostawia, zdaniem Sądu, wątpliwości co do tego, że ten zamiar został zrealizowany. O rzeczywistym położeniu granicy od strony tego ogrodzenia nie stanowi bowiem przebieg linii granicznej na mapie o skali, która nie pozwala na wierne odwzorowanie istniejących na działce szczegółów terenowych, ale współrzędne punktów granicznych, które zostały wskazane w operacie technicznym i tę granicę wyznaczają. Niepoparta jakimkolwiek fachowym geodezyjnym opracowaniem analiza różnic współrzędnych punktów granicznych dzielonych działek nie może podważać sporządzonej w sprawie dokumentacji przyjętej do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego. Również przedstawiona w odwołaniu i w skardze analiza usytuowania drewnianych palików względem granicy podziałowej działki nr [...] i [...] nie może przesądzać o rzeczywistym usytuowaniu granicy wywłaszczonej działki. Wreszcie trzeba zauważyć, że decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z 31 stycznia 2024 r., która zatwierdziła wspomniany podział, nie została zaskarżona, przez co przesądza zakres wywłaszczenia nieobejmujący żadnej części ogrodzenia działki skarżącego. Jak przy tym trafnie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedmiotowa inwestycja drogowa już została zrealizowana i nie dotknęła ona w żadnej części i w żaden sposób tego ogrodzenia, które nadal określa zasięg niekwestionowanego przez nikogo, samoistnego posiadania przez skarżącego jego działki w dobrej wierze.
Wreszcie należy zauważyć, że przedmiot wywłaszczenia i w konsekwencji odszkodowania został ostatecznie określony w decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z 31 stycznia 2024 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie drogi powiatowej Nr 0234T na odcinku Wola Kuczkowska – Kuczków. Skoro tą niezaskarżoną przez Ł. S. ostateczną decyzją określono, że ogrodzenie działki skarżącego nie jest objęte wywłaszczeniem i tak to też interpretują rozpatrujące sprawę organy, a także Sąd, to nie można uwzględnić zarzutów skargi wskazujących na to, że to ogrodzenie też zostało objęte wywłaszczeniem i powinno zostać objęte oszacowaniem wpływającym na wysokość odszkodowania przyznanego skarżącemu.
Powyższe rozważania wskazują na to, że przedmiot postępowania zakończonego kontrolowaną decyzją został określony prawidłowo.
Z tytułu przejęcia z mocy prawa przez powiat włoszczowski prawa własności działek nr [...] o pow. 44 m˛ i [...] o pow. 38 m˛, zgodnie z treścią art. 12 ust. 4a i 4f specustawy drogowej skarżącemu, jako dotychczasowemu właścicielowi tych nieruchomości przysługuje odszkodowanie, którego wysokość ustala organ wydający decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Do ustalenia wysokości odszkodowania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz.U. z 2024.1145 ze zm.) dalej u.g.n., o czym stanowi art. 12 ust. 5 ustawy zrid. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego (operatu szacunkowego – art. 156 ust. 1 ugn), określającej wartość nieruchomości. W myśl art. 134 ust. 1 i 2, podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 ugn, wartość rynkowa nieruchomości. Przy jej określeniu uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Zgodnie z art. 134 ust. 3 i 4 ugn wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. Szczegółowy tryb określenia wartości rynkowej nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów specustawy drogowej, zawiera § 49 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz.U. 2023.1832), dalej rozp. ws wyceny. Zgodnie z jego § 49 ust. 1 wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 162) określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji. Stosownie do § 49 ust. rozporządzenia ws. wyceny, w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio.
Operat szacunkowy, na podstawie którego została określona wysokość odszkodowania należnego skarżącemu, nie budzi zastrzeżeń Sądu. Jest on bowiem rzeczowy, logiczny i spójny, a poczynione wyliczenia są poprawne. W takiej sytuacji zarówno organ administracji, jak i Sąd nie są uprawnione do jego podważenia z uwagi na brak stosownej w tym zakresie wiedzy specjalistycznej (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., I OSK 305/20). Warto zauważyć, że co do tego operatu nie zostały w skardze sformułowane jakiekolwiek zarzuty. Podważanie wysokości odszkodowania opierało się bowiem na zakresie przedmiotu oszacowania, tj. tego, czy prawidłowo nie zostało nim objęte ogrodzenie, co zostało już wyżej wyjaśnione.
Drugi zarzut skargi dotyczył niepowiadomienia skarżącego przez organ I instancji w zawiadomieniu o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, o możliwości powiększenia o 5% wysokości odszkodowania za przejętą przez powiat nieruchomość, czego konsekwencją było uniemożliwienie mu podjęcia działań w kierunku zwiększenia wysokości odszkodowania o ten procent, tj. o [...] zł. Ubocznie i już tylko w uzasadnieniu skargi Ł. S. podniósł, że w związku z pozyskaną wiedzą o nadaniu decyzji ZRID z 17 sierpnia 2022 r. rygoru natychmiastowej wykonalności, w jego świadomości ziemia, która według projektu przechodziła na własność powiatu, przestała być jego własnością i nie wykonywał na niej żadnych prac, co w przypadku niezagospodarowanej nieruchomości jest równoznaczne zaprzestaniu wykonywania uprawnień właścicielskich.
Analizując takie zarzuty należy zauważyć, że są one ze sobą sprzeczne. Skoro bowiem skarżący uważa, że w terminie wydał nieruchomość, a ściślej, jak to sam określił w przytoczonym uzasadnieniu skargi "ziemię, która przechodziła na własność powiatu", to ewentualne niepowiadomienie go o możliwości powiększenia wysokości odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości – nie miałoby znaczenia dla uwzględnienia tej bonifikaty.
Niezależnie od takiego wniosku należy wyjaśnić, że oba te zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Podnoszona bonifikata został uregulowana w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Zgodnie z nim w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia:
1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17,
2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo
3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna
- wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.
W związku z tym, że dalej idącym zarzutem skargi jest twierdzenie, że skarżący, jako dotychczasowy właściciel w istocie wydał nieruchomość ("ziemię, która przechodziła na własność powiatu), należy najpierw wyjaśnić tę kwestię.
Zgodnie z przytoczonym przepisem wydanie nieruchomości, o jakim mowa w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej ma nastąpić "niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni". Skarżący nie wskazał daty, w jakiej w jego mniemaniu wydał przedmiotową nieruchomość. Ze stwierdzenia skarżącego, że "po zapoznaniu się z decyzją pozwolenia na realizację inwestycji drogowej, dowiedział się, że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności, a w urzędzie powiatowym poinformowano, że ZRID oznacza przejęcie z mocy prawa i to z dniem wydania decyzji" - nie da się precyzyjnie określić, kiedy "zaprzestał wykonywania uprawnień właścicielskich" na tej niezagospodarowanej nieruchomości. Nawet jednak gdyby przyjąć, że istotnie nastąpiło to w terminie określonym w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej, tj. niezwłocznie, lecz nie później, niż w terminie 30 dni, to i tak nie można uznać, aby nastąpiło to w sposób przewidziany w tym przepisie. Należy bowiem podzielić pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z 10 kwietnia 2019 r. I OSK 2027/18), że skoro w treści art. 18 ust. 1e specustawy mowa jest o "wydaniu" nieruchomości w określonym terminie to w tym terminie powinno dojść do przekazania nieruchomości inwestorowi albo w sposób wyraźny (przez złożenie stosownego oświadczenia woli), albo w sposób dorozumiany, tj. gdy właściciel nie czyni przeszkód w objęciu nieruchomości w posiadanie przez inwestora. Oczywistym jest jednak, że aby to bierne zachowanie byłego właściciela mogło skutkować otrzymaniem 5 % bonusu to konieczne jest aby w terminie określonym w tym przepisie inwestor objął nieruchomość w posiadanie. W przeciwnym wypadku nie można mówić o faktycznym wydaniu, ani o tym, że do niego doszło w przypisanym terminie. Do wydania w sposób dorozumiany nie wystarcza bowiem jedynie wola wydania po stronie wydającego. Potrzebne jest jeszcze objęcie tej nieruchomości w posiadanie przez inwestora. Dopiero wówczas można mówić o dorozumianym wydaniu (przekazaniu) nieruchomości inwestorowi.
Z wyjaśnień skarżącego zawartych w uzasadnieniu skargi wynika jednoznacznie, że jego zachowanie względem przedmiotowej nieruchomości było bierne, ponieważ nie złożył żadnego oświadczenia woli w przedmiocie przekazania nieruchomości inwestorowi. Aby więc można przyjąć, że do wydania nieruchomości doszło w sposób dorozumiany, konieczne było wykazanie faktu objęcie tej nieruchomości w posiadanie przez inwestora. Tymczasem z protokołu przekazania placu budowy znajdującego się w aktach organu I instancji (k. 62 i 63) wynika, że nastąpiło to w dniu 24 października 2022 r. Uwzględniając, że termin 30 dni, o jakim mowa w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej rozpoczął bieg od dnia doręczenia właścicielowi zawiadomienia, o jakim mowa w art. 17 specustawy drogowej (o czym będzie jeszcze niżej mowa), tj. od 31 sierpnia 2022 r. (informacja zawarte w piśmie Starosty Włoszczowskiego z 27 sierpnia 2024 r. - k. 30 akt organu II instancji), należy stwierdzić, że termin 30 dni, o jakim mowa w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej – nie został w sprawie zachowany.
Określenie dnia, od którego wspomniany termin rozpoczął bieg, wymaga osobnego wyjaśnienia.
W przytoczonym wyżej art. 18 ust. 1e pkt 1 – 3 znalazły się trzy normy określające różne sposoby wyznaczenia dnia rozpoczynającego bieg terminu 30 dni, o jakim mowa w tym przepisie. W okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie miał jednak tylko art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy drogowej, nakazujący liczyć termin wspomniany termin od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17. W art. 17 tej ustawy jest mowa między innymi o decyzji starosty wydawanej w odniesieniu do dróg powiatowych, o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Taką właśnie decyzję wydał Starosta Włoszczowski w dniu 17 sierpnia 2022 r. w niniejszej sprawie. Oznacza to, że ww. 30 dniowy termin rozpoczął w niniejszej sprawie bieg od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji ZRID z 17 sierpnia 2022 r. To natomiast nastąpiło, jak to już wyżej wyjaśniono – 31 sierpnia 2022 r. Na taką ocenę nie ma, w ocenie sądu wpływu to, że decyzja Starosty Włoszczowskiego z dnia 17 sierpnia 2022 r., została zreformowana decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z 31 stycznia 2024 r. Zreformowanie to będące następstwem uwzględnienia odwołania Ł. S. domagającego się wyłączenia z zakresu wywłaszczenia ogrodzenia jego działki, dotyczyło bowiem ograniczenia powierzchni działki nr [...] będącej przedmiotem wywłaszczenia z 47 do 44 m˛. Nic nie stało więc na przeszkodzie, aby Ł. S. wydał tę część działki nr [...], (a także działki nr [...]), objęcia postępowaniem której nie kwestionował.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niepowiadomienia skarżącego przez organ I instancji w zawiadomieniu o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, o możliwości powiększenia o 5% wysokości odszkodowania za przejętą przez powiat nieruchomość, należy wyjaśnić, co następuje.
Sposób zawiadamiania różnych podmiotów o decyzji ZRID został uregulowany w art. 11f ust. 3 – 7a specustawy drogowej. W ust. 3 określono, że wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych doręczają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wnioskodawcy oraz zawiadamiają o jej wydaniu pozostałe strony w drodze obwieszczeń, odpowiednio w urzędzie wojewódzkim lub starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów, a także w prasie lokalnej. Ponadto wysyłają zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu na adres wskazany w katastrze nieruchomości. W przypadku, o którym mowa w art. 11a ust. 2, zawiadomienie to wysyła się wojewodom albo starostom, na których obszarze właściwości znajdują się nieruchomości lub ich części objęte wnioskiem o wydanie tej decyzji. Doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w katastrze nieruchomości jest skuteczne.
Z przepisu tego wynika, że dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości objętej decyzją ZRID, wysyła się zawiadomienie o wydaniu tej decyzji na adres wskazany w katastrze nieruchomości. W zawiadomieniu tym informuje się też o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z treścią decyzji (art. 11fust. 4 specustawy drogowej). Jednoznaczne brzmienie przywołanych przepisów i brak innej regulacji treści tego zawiadomienia powoduje, że wbrew twierdzeniom skarżącego, nie ma podstaw prawnych, aby w tym zawiadomieniu zamieszczać jeszcze inne informacje, czy pouczenia, w tym o terminie wydania nieruchomości (por. Maria Kopytkowska Odpowiedź z 1 lutego 2017 r. opublikowana w LEX QA 815817) i o związanej z tym wydaniem nieruchomości, możliwości powiększenia o 5% wysokości odszkodowania za przejętą przez powiat nieruchomość Ponadto, wbrew wywodom skargi, znikąd nie wynika, aby treść tego zawiadomienia oraz treść obwieszczenia, o jakim mowa w art. 11f ust. 3 specustawy drogowej, miała być jednobrzmiąca. Natomiast informacja o treści art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy drogowej, a więc o tym, że w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17, wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego – znalazła się w treści obwieszczenia z 17 sierpnia 2022 r. (k. 143 – 152 akt organu II instancji), opublikowanego w prasie lokalnej (Echo Włoszczowskie z 26 sierpnia 2022 r.) oraz na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego we Włoszczowie, na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w Seceminie i na stronie internetowej tej gminy w okresie odpowiednio od 19, 23 lub 24 sierpnia 2022 r. do 2 lub 5 września 2022 r. Taki sposób zawiadamiania o wydaniu decyzji ZRID przewidziany jest w art. 11f ust. 3 specustawy drogowej.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane przepisy mające zastosowanie w sprawie. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło