II SA/Ke 15/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 15/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant: Katarzyna Mrozicka-Bąbel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi E. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku I .uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz E. J. kwotę 3,80 zł.( trzy złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Starosty, E. J. uznana została za osobę bezrobotną z dniem 7 listopada 2003 r. i odmówiono jej jednocześnie przyznania prawa do zasiłku. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że zainteresowana nie spełnia przesłanki z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż nie pozostawała w zatrudnieniu przez 365 dni, w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji. Rozpoznając wniesione przez E. J. odwołanie od tego rozstrzygnięcia, Wojewoda decyzją z dnia [...] utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Przytaczając brzmienie art. 23 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, organ II instancji podniósł, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację zostało udokumentowane zaledwie 209 dni okresu uprawniającego do zasiłku, co wynika z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...], nakazującego m.in. spółce "A." wydanie E. J. świadectwa pracy za okres od 3 sierpnia 1998 r. do 30 listopada 2002 r. Nawiązując do zarzutów odwołania Wojewoda podkreślił, że nie ma możliwości prawnych umożliwiających rejestrację z datą wsteczną. Wprawdzie stosownie do treści § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach starosta może wyrazić zgodę na rejestrację osoby nie posiadającej kompletu dokumentów, jednak z akt sprawy nie wynika, by w grudniu 2002 r. E. J. o taką rejestrację wystąpiła. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła E. J. zarzucając organowi II instancji "bezduszność" i nie uwzględnienie jej wyjaśnień. Podniosła, że w grudniu 2002 r. wraz z innymi pracownicami zgłosiła się do Urzędu Pracy celem rejestracji nie składając istotnie kompletu dokumentów, co nie nastąpiło z jej winy, lecz z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Nie została wówczas poinformowana o możliwości "warunkowej rejestracji", a gdy zgłosiła się ponownie wraz z wyrokiem wydanym przez Sąd Rejonowy w K. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, było za późno aby wykazać stosowny okres zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga jest zasadna i w konsekwencji jej uwzględnienie prowadzić musiało do uchylenia nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I-szej instancji. Okoliczności sprawy wskazują na to, że ma ona charakter szczególny i odbiega od typowych przypadków, z jakimi organy miały do czynienia przy stosowaniu ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz.U nr 6 z 2001 r., poz. 56 ). Specyfika sytuacji skarżącej polega na tym, że bez własnej winy i z przyczyn od siebie zupełnie niezależnych, nie była w stanie sprostać wymogom określonym w § 2 ust. 1 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy ( Dz.U. nr 25, poz. 131 ). Na przepisy tego rozporządzenia powołuje się wprawdzie organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednak nie dostrzegając szczególnego charakteru sprawy, interpretuje je w sposób schematyczny, bez głębszej analizy na tle konkretnego stanu faktycznego. Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia, rejestracja osoby bezrobotnej następuje w dniu przedłożenia kompletu dokumentów, w tym świadectwa pracy oraz innych dokumentów, niezbędnych do ustalenia uprawnień. Uprawnienia te z kolei wynikają z regulacji zawartej w art. 23 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a w stosunku do skarżącej chodzi konkretnie o ust.1 pkt 2a tego przepisu, który uzależnia przyznanie bezrobotnemu prawa do zasiłku od faktu zatrudnienia go przez okres co najmniej 365 dni, z wynagrodzeniem w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania. Jak wynika z treści odwołania, a następnie skargi, E. J. wraz z innymi byłymi pracownicami spółki "A." zgłosiła się w celu rejestracji do Powiatowego Urzędu Pracy już w grudniu 2002 r., jednak nie została zarejestrowana z powodu braku przedstawienia stosownych dokumentów, a zwłaszcza świadectwa pracy, przy czym uczynienie zadość tym wymogom nie było możliwe z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Ustalenie, czy podawane przez skarżącą okoliczności odpowiadają prawdzie jest pierwszorzędną kwestią dla niniejszego postępowania, gdyż daje odpowiedź na pytanie, na ile organ I-szej instancji sprostał powinnościom nałożonym na niego w przepisie art. 9 kpa. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwanie nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W tym celu zobowiązane są do udzielania im stosownych wskazówek i wyjaśnień. Sposób działania organów administracji publicznej wyrażony w art. 9 kpa, jest z kolei uszczegółowieniem ogólnej zasady postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organy zobowiązane są do prowadzenia tego postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa oraz ich świadomość i kulturę prawną. Reguły zawarte w tych dwóch przepisach oznaczają, że organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki i działania mające na celu umożliwienie obywatelowi pełną realizację jego ustawowo zagwarantowanych praw, co objawia się między innymi obowiązkiem szczegółowej informacji o przepisach prawa, które mają lub mogą mieć zastosowanie w konkretnym przypadku. Jeżeli istotnie skarżąca zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w grudniu 2002 r. celem rejestracji i nie udzielono jej wskazówek o możliwości jaką daje przepis § 3 ust. 7 rozporządzenia, to jasnym się staje, że organ I-szej instancji uchybił obowiązkom nałożonym na niego w art. 8 i 9 kpa. Sytuacja E. J. niewątpliwie należała do "szczególnie uzasadnionych przypadków", w jakich starosta może wyrazić zgodę na rejestrację osoby nie posiadającej kompletu dokumentów i niezależnie od decyzji, jaka w wyniku rozpoznania wniosku o taką rejestrację zostałaby podjęta, skarżącej należało udzielić informacji, że taka możliwość prawna istnieje. Wprawdzie zarzut naruszenia powołanych wyżej przepisów dotyczyłby organu I-szej instancji, jednak rozpoznając odwołanie E. J., Wojewoda tej kwestii w ogóle nie dostrzegł i nie wyjaśnił, naruszając tym samym art. 7 i 77 kpa. Trudno bowiem za zbadanie zasadności zawartych w odwołaniu zarzutów uznać wyrażenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska, że "z akt sprawy nie wynika, by p. E. J. w grudniu 2002 r. wystąpiła o warunkową rejestrację". Okoliczności sprawy i problemy pracownic spółki "A." z uzyskaniem od pracodawcy świadectw pracy były organowi odwoławczemu dobrze znane z urzędu, gdyż w tym samym czasie rozpoznawał także sprawę B. Z. - byłej pracownicy spółki - o takim samym stanie faktycznym. Obie sprawy dawały zatem pełny obraz sytuacji i nakazywały ich wnikliwe rozpoznanie. Oczywistym przy tym było, że fakt zgłoszenia się pod koniec 2002 r. skarżącej i innych pracownic do Powiatowego Urzędu Pracy nie został w żaden sposób odnotowany, bo sprawa zakończyła się na rozmowie i ustnych informacjach. Organ II instancji winien zatem- z uwagi na wagę podniesionych w obu sprawach argumentów - zwrócić uwagę na wyjaśnienie, czy istotnie skarżąca zgłosiła się w grudniu 2002 r. w celu rejestracji do organu I-szej instancji, a jeżeli tak - jakich udzielono jej wówczas wskazówek. Jest to tym bardziej istotne, że w świetle wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...], sygn. akt [...], E. J. zatrudniona była w spółce A. do dnia 30 listopada 2002 r., a zatem zgłosiłaby się do właściwego organu faktycznie zaraz po ustaniu stosunku pracy i jej ewentualna rejestracja w trybie § 3 ust. 7 cytowanego wyżej rozporządzenia w grudniu 2002 r. powodowałaby spełnienie przesłanek niezbędnych do przyznania prawa do zasiłku. Drugą kwestią, na którą nie zwróciły uwagi organy obu instancji, mającą wpływ na treść wydanych decyzji, jest zbadanie, czy w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 23 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z nim, do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2 zalicza się również okres, za który przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy oraz okres, za który wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Okoliczności sprawy naświetlane przez skarżącą, w szczególności te, które dotyczą ustania stosunku pracy, nakazywały wyjaśnić możliwość zaistnienia sytuacji, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie, tym bardziej, że w aktach znajduje się kserokopia wyroku z [...], zasądzającego na rzecz E. J. od spółki A. w K. kwotę [...] zł. Należało zatem zbadać, czy jest nią objęte odszkodowanie, które wpływałoby na wyliczenie okresu zatrudnienia niezbędnego do przyznania prawa do zasiłku. W tym stanie rzeczy, skoro obie decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego i materialnego, o czym była mowa wyżej i co niewątpliwie miało wpływ na rozstrzygnięcia w nich zawarte, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ). Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 ustawy o p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji wydając decyzję uwzględni wszystkie poczynione wyżej uwagi. W szczególności ustali, czy istotnie skarżąca zgłosiła się w celu rejestracji w grudniu 2002 r., jakich udzielono jej wówczas wskazówek, a jeżeli twierdzenia E. J. potwierdzą się i nie została poinformowana o możliwości wynikającej z § 3 ust. 7 rozporządzenia, organ umożliwi jej złożenie takiego wniosku i go rozpozna. Należy przy tym podnieść, że wprawdzie przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy obu instancji oraz zgłoszenia się skarżącej do Powiatowego Urzędu Pracy, nie przewidywały rejestracji z datą wsteczną, jednak w sytuacji uchylenia decyzji przez sąd administracyjny z przyczyn o jakich mowa wyżej, nie można wykluczyć takiej możliwości, gdyż tylko wówczas wyeliminować będzie można naruszenia prawa, które powodowały wadliwe rozstrzygnięcia. Dopiero po ustaleniu daty rejestracji możliwa będzie ocena, czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej zasiłku dla bezrobotnych.