II SA/Ke 15/16

PostanowienieWSA w Kielcach2016-03-22

Skład orzekający: Małgorzata Długońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej świadczeń rodzinnych jest bezprzedmiotowy, jeśli ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwalnia z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w tego typu sprawach?
Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej świadczeń rodzinnych jest bezprzedmiotowy, ponieważ zgodnie z art. 239 pkt 1a PPSA, strony skarżące działania lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy społecznej, w tym świadczeń rodzinnych, są zwolnione z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na wszystkich etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Niemniej jednak, wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu zasługuje na uwzględnienie, jeśli sytuacja materialna wnioskodawcy jest na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania.
Stan faktyczny
A. C., obywatelka Rosji, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Wnioskodawczyni wychowuje czworo dzieci, z których jedno cierpi na schizofrenię, nie posiada majątku, mieszka w wynajmowanym mieszkaniu i nie podaje stałego dochodu, korzystając z pomocy społecznej i alimentacyjnej. Ponosi znaczne wydatki na najem, media i leczenie syna.
Rozstrzygnięcie
I. umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowiono dla A. C. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Kielcach.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [.,..] znak: [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: I. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić dla A. C. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Kielcach. A. C. złożyła formularz urzędowy PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni jest Rosjanką, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z czworgiem dzieci w wieku 22 lata, 20 lat, 13 lat i 14 lat. Najstarszy syn cierpi na schizofrenię paranoidalną. Skarżąca nie wykazała żadnego majątku, mieszka wraz z dziećmi w wynajmowanym mieszkaniu. Wnioskodawczyni nie podała żadnego dochodu. Za akt sprawy wynika, że w 2015 r. otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1000 zł miesięcznie, pobierała także świadczenia z pomocy społecznej. Skarżąca nie może pracować zarobkowo ze względu na zły stan zdrowia, w 2015 r. otrzymywała świadczenia chorobowe z ZUS. Podała następujące stałe wydatki miesięczne: koszty z tytułu najmu mieszkania - 800 zł, opłaty za media- 400 zł, wydatki na leczenie syna – 600 zł. Skarżąca stwierdziła, że jej mieszkanie jest zadłużone. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), zwanej dalej "p.p.s.a." przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W rozpatrywanej sprawie, biorąc pod uwagę sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, przede wszystkim brak majątku i stałego własnego dochodu, korzystanie z pomocy społecznej oraz wydatki na leczenie samej wnioskodawczyni i jej niepełnosprawnego syna, uznano, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a zatem jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Natomiast wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, jego rozpoznanie stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do art. 249a p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1a p.p.s.a, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy społecznej, w tym sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych. Zatem skarga A. C. jest rozpoznawana przez sądy administracyjne bez pobierania od skarżących jakichkolwiek opłat na wszystkich etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1, art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło