II SA/Ke 151/10
WyrokWSA w Kielcach2010-11-10
Skład orzekający: Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, wydane po śmierci zobowiązanego, jest zgodne z prawem, jeśli organ egzekucyjny ustalił spadkobiercę na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, a nie na podstawie sądowego stwierdzenia nabycia spadku?Ratio decidendi
Postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, wydane po śmierci zobowiązanego, jest zgodne z prawem, jeśli organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 57 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustalił spadkobiercę na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (w szczególności art. 1015 k.c. dotyczącego przyjęcia spadku przez milczenie) i uznał go za osobę odpowiedzialną za egzekwowany obowiązek, nawet bez formalnego sądowego stwierdzenia nabycia spadku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S.T. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło wykonania obowiązku rozbiórki kuchni letniej, nałożonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego. Po śmierci zobowiązanego Z.T., PINB ustalił, że jego żona, S.T., jako małżonek, nabyła spadek wprost z uwagi na brak oświadczenia o odrzuceniu spadku w ustawowym terminie. Na tej podstawie PINB podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne, co zostało utrzymane w mocy przez WINB. S.T. zaskarżyła to postanowienie, kwestionując zasadność decyzji rozbiórkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 roku sprawy ze skargi S.T. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego , dalej WINB , po rozpatrzeniu zażalenia S. T., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., dalej PINB w K., z dnia [...] znak: [...] o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...], znak: [...] nakazującej rozbiórkę kuchni letniej zlokalizowanej na terenie posesji w C. 15, nr geodezyjny 511.
Organ drugiej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] nie została przez żadną ze stron zaskarżona, w związku z czym stała się ostateczna i podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie utrzymał w mocy decyzję WINB z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] Skarga na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2005r. sygn. VII SA/Wa 1181/04.
Upomnieniami z dnia 5.05.2003r., 11.02.2004r. i 20.08.2004r. PINB w K. wezwał Z. T. (adresata decyzji z dnia [...]) do wykonania rozbiórki ww. kuchni letniej, a następnie wszczął postępowanie egzekucyjne i postanowieniem z dnia 5 października 2004r. nałożył na Z. T. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 17.255,40 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku rozbiórki. Po uchyleniu tego postanowienia w trybie zażaleniowym PINB w K. postanowieniem z dnia 12 stycznia 2005r. nałożył na Z. T. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 17.069,40 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lipca 2006r. sygn. II SA/Ke 585/05 oddalił skargę Z. T. na postanowienie WINB z dnia 23 lutego 2005r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 12 stycznia 2005r.
Wobec dalszego niewykonywania przez Z. T. obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] PINB w K. upomnieniem z dnia 16.04.2008r. ponownie wezwał zobowiązanego do jego wykonania. Następnie w dniu 13.08.2008r. wydał skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. tytuł wykonawczy jednopozycyjny zmierzający do wyegzekwowania od zobowiązanego należności pieniężnych w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 17.069,40 zł.
Decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję WINB z dnia [...] o odmowie wszczęcia na wniosek Z. T. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] znak: NB.7355/3/98. Na to rozstrzygniecie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła żona Z. T. – S. T.. Z. T. zmarł bowiem w dniu 1 maja 2009r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...]. podjętym na wniosek wierzyciela, tj. PINB w K., wyrażonym w postanowieniu z dnia [...], umorzył prowadzone przez siebie postępowanie egzekucyjne.
W dniu 7.09.2009r. pracownicy PINB w K. przeprowadzili kontrolę na działce nr 511 w C., w wyniku której stwierdzono, że kuchnia letnia nie została rozebrana. Rozebrana została natomiast szopa od strony południowej kuchni letniej.
Następnie organ I instancji pismem z dnia 9.09.2009r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w K. o wskazanie, czy toczyło się przed tym Sądem postępowanie o stwierdzenie nabycia praw do spadku po zmarłym Z. T. W odpowiedzi Sąd Rejonowy w K. w piśmie z dnia 11.09.2009r. stwierdził, że w tym Sądzie nie toczyła się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po Z. T.
Podczas kontroli w dniu 22.09.2009r., w ramach której stwierdzono, że przedmiotowa kuchnia letnia nadal nie została rozebrana, S. T. odmówiła wskazania spadkobierców Z. T.. W odpowiedzi na wezwania organu S. T. w pismach z dnia 1.10.2009r. i 12.10.2009r. wyjaśniła, że jej mąż nie pozostawił testamentu, oraz że nie była w związku z tym prowadzona żadna sprawa spadkowa.
Pismem z dnia 27.11.2009r. organ pierwszej instancji wezwał S. T. do przedłożenia w terminie do 15.01.2010r. dokumentów potwierdzających nabycie lub odrzucenie spadku po Z. T., ewentualnie o wskazanie następców prawnych. Postanowieniem z dnia [...] PINB w K. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WINB z dnia [...] Postanowienie to zostało przez S. T. zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego .
Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] PINB w K. na podstawie art. 57 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne.
W zażaleniu na powyższe postanowienie S. T. kwestionowała zasadność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...]
Rozpatrujący zażalenie organ drugiej instancji wskazał, że PINB w K. prawidłowo jako organ egzekucyjny i wierzyciel zastosował przepis art. 57 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obligujący organ egzekucyjny do podjęcia zawieszonego postępowania, gdy zostanie zawiadomiony przez wierzyciela o ustaleniu spadkobierców zmarłego zobowiązanego, na których przeszedł egzekwowany obowiązek, oraz dający organowi możliwość ustalenia spadkobiercy zmarłego zobowiązanego bez czekania na sądowe stwierdzenie nabycia spadku, poprzez wskazanie, że osobą zobowiązaną do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] jest S. T.. Organ odwoławczy podniósł, że S. T. nie uregulowała spraw spadkowych po Z. T. zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego i uchyla się od wskazania następców prawnych po zmarłym.
WINB powołując się na przepis art. 1015 § 1 i 2 k.c. wskazał, że brak oświadczenia spadkobiercy w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Zatem S. T. nabyła spadek po zmarłym mężu Z. T. wprost w dniu 2.11.2009r. Z akt sprawy nie wynika bowiem aby spadek odrzuciła. Z przepisów art. 931-933 k.c. wynika zaś, że małżonek spadkodawcy jest zawsze powołany do dziedziczenia na podstawie ustawy. Brak jest również dowodów, że Z. T. pozostawił testament. Zatem w chwili obecnej zobowiązaną do wykonania nakazu rozbiórki przedmiotowej kuchni letniej jest S. T..
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. T. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne merytoryczne rozpoznanie zgodności z prawem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...]
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 3 grudnia 2009r. sygn. VII SA/Wa 1157/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Głównego inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 maja 2009r. z uzasadnieniem, że decyzja ta została skierowana do osoby nieżyjącej w momencie orzekania (Z. T.). Ponadto postępowanie w tamtej sprawie dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] o znaku [...], nie zaś [...]. Wyrok ten nie ma więc wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym. Ich przedmiotem jest wyłącznie orzeczenie o podjęciu z urzędu postępowania, które zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] z uwagi na śmierć zobowiązanego Z. T.. W świetle powyższego poza kontrolą w niniejszej sprawie pozostaje prawidłowość odrębnego, poprzedzającego wszczęcie egzekucji postępowania rozpoznawczego, w którym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] nakazano Z. T. wykonanie rozbiórki kuchni letniej zlokalizowanej na terenie posesji w C. 15, nr geodezyjny 511.
Zgodnie z art. 56 §1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej jako u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego. Taki właśnie, niezwiązany ściśle z osobą zmarłego charakter ma obowiązek wynikający z ostatecznej i prawomocnej decyzji rozbiórkowej z dnia [...]
Przepis art. 57 § 2 u.p.e.a. stanowi z kolei, że w razie zawieszenia postępowania z przyczyny określonej w art. 56 § 1 pkt 2, organ egzekucyjny podejmie zawieszone postępowanie, gdy zostanie zawiadomiony przez wierzyciela o ustaleniu według przepisów prawa cywilnego spadkobierców zmarłego zobowiązanego, na których przeszedł egzekwowany obowiązek. Wierzyciel może również, nie czekając na sądowe stwierdzenie nabycia spadku, wskazać osobę, którą uważa za spadkobiercę zmarłego zobowiązanego, odpowiedzialną za egzekwowany obowiązek.
W sprawie niniejszej wierzycielem jest jednocześnie prowadzący postępowanie egzekucyjne organ administracji publicznej, który w trybie urzędowym, nie czekając na sądowe stwierdzenie nabycia spadku ustalił osoby, które uważa za spadkobierców Z. T.. Podkreślić bowiem należy, że S. T. odmówiła wskazania spadkobierców zmarłego męża. W sprawie nie przedłożono postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. T., a sama skarżąca wyjaśniła, że zmarły nie pozostawił testamentu.
Zgodnie z art. 931-933 k.c. małżonek spadkodawcy jest spadkobiercą ustawowym, który dziedziczy po zmarłym z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku (art. 924 k.c.). Z akt sprawy nie wynika zaś aby S. T. odrzuciła spadek. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można w myśl art. 1015 § 1 k.c. złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, tj. w niniejszej sprawie od dnia, w którym S. T. dowiedziała się o śmierci męża. Brak oświadczenia w tym terminie oznacza, że skarżąca przyjęła spadek wprost (art. 1015 § 2 k.c.). W sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie nie było zatem podstaw do uznania, że skarżąca nie jest spadkobierczynią Z. T.. Tym samym zasługuje na akceptację stanowisko organu egzekucyjnego, że to ona jest obecnie zobowiązaną do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji rozbiórkowej z dnia [...]
Ustalenie spadkobiercy zmarłego zobowiązanego Z. T. powoduje to, że odpadła przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a w związku z tym podjęcie stosownie do art. 57 § 2 u.p.e.a. tego postępowania uznać należy za zasadne i zgodne z prawem.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło