II SA/Ke 156/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 13 kwietnia 2017r. sygn. akt II SA/Ke 156/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2017r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek [...] o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie Spółka złożyła sprzeciw od ww. orzeczenia, i zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", i domagając się przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. W uzasadnieniu podniesiono, że z udziałem strony toczą się liczne postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Obecnie organy II instancji wydały ok. 60 decyzji wobec Spółki, co spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem strony załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty jednoznacznie wskazują na jej wyjątkowo trudną sytuację majątkową. W tym zakresie zwrócono uwagę, że poniesione w poprzednich latach bilansowych straty uzasadniają przyjęcie, że w obecnym stanie, ponoszenie przez skarżącą jakichkolwiek kosztów (w tym kosztów sądowych) jest niemożliwe. Za niezasadne uznano stanowisko, że Spółka nie uwzględnia w swoich wydatkach kosztów sądowych wywołanych procesami sądowymi. Skarżąca ma bowiem do czynienia ze znaczną liczbą postępowań o wymierzenie kar pieniężnych za prowadzenie gier hazardowych, a w późniejszych etapach także z egzekucją tychże kar, których to nałożenia strona nie mogła racjonalnie przewidzieć. Skarżąca stoi również na stanowisku, że wymierzanie kar pieniężnych w okolicznościach, które zostały przywołane w decyzji, której zasadność jest badana w postępowaniu sądowym wywołanym skargą w niniejszej sprawie, nie jest zasadne – co wielokrotnie potwierdziły wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych (przywołane w skardze). W sytuacji gdy skarżąca nie jest w stanie spełnić jakichkolwiek zobowiązań finansowych nietrafne jest uznanie, że Spółka preferencyjnie traktuje jedynie określone zobowiązania. Powyższe argumenty uzasadniają, zdaniem strony w zupełności twierdzenie, że Spółka nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Z kolei stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego przez skarżącą Spółkę oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że jej kapitał własny ma wartość 5.000 zł, wartość środków trwałych – 405.593,50, natomiast strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 136.525,17 zł. Stan rachunku bankowego strony skarżącej to 0 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że przeciwko spółce prowadzone są liczne postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry. W tego rodzaju sprawach organ odwoławczy wydał ok. 60 decyzji. Przeciwko stronie wszczęto postępowania egzekucyjne, które doprowadziły do zajęcia praktycznie całego majątku spółki. Środki uzyskiwane w ten sposób przez organy egzekucyjne przekazywane są na poczet postępowań egzekucyjnych. Skarżąca na chwilę składania wniosku nie jest w stanie nawet w części pokryć opłaty od wnoszonej skargi, która wynosi 1.440 zł. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że [...] jest osobą prawną, a zatem przyznanie jej prawa pomocy mogłoby nastąpić tylko w naprawdę wyjątkowych okolicznościach. Powyższe wynika z wyraźnej treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten ustanawiając przesłankę przyznania częściowego prawa pomocy, a więc np. w zakresie obejmującym koszty sądowe posługuje się sformułowaniem "prawo pomocy może być przyznane". Wskazuje to więc na jasno wyrażoną wolę ustawodawcy, by osoby prawne uzyskiwały wsparcie, o które się ubiegają tylko wówczas, gdy z obiektywnych przyczyn nie są w stanie zgromadzić środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w danym postępowaniu sądowym. Związane to jest z okolicznością, że osoba prawna jako podmiot prowadzący zwykle działalność gospodarczą winien tak planować związane z nią koszty, by nie obciążać ogółu społeczeństwa potrzebą pokrycia za niego należności publicznoprawnych. Działalność gospodarcza jest tymczasem immanentnie związana z koniecznością ponoszenia kosztów ewentualnych sporów sądowych. Rzeczą przedsiębiorcy jest więc zabezpieczenie niezbędnych w tym celu środków. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, z bieżącej działalności lub zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne, czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013r. o sygn. akt II GZ 42/13, z dnia 26 sierpnia 2016r. o sygn. akt I FZ 190/16, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). O możliwościach płatniczych Spółki świadczy fakt, że pomimo powoływania się przez nią na stratę oraz prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne, w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. W informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego odnoszącego się do Spółki brak jest bowiem wpisów dotyczących prowadzenia wobec niej postępowania upadłościowego, jej rozwiązania, czy choćby zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej. Na okoliczności te prawidłowo wskazano w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do wykazanej straty zaznaczyć trzeba, że skoro Spółka prowadzi działalność gospodarczą, to powinna liczyć się z ryzykiem z tym związanym. To zaś, że aktualnie strona faktycznie ma pewne problemy finansowe, o czym świadczą liczne postępowania egzekucyjne z jej udziałem, nie może stanowić samo w sobie przyczyny uwzględnienia jej żądania. Ww. strata, na którą się powołuje, nie przesądza w żadnej mierze o braku środków finansowych, a wskazuje tylko, że koszty uzyskania przychodu są od tego przychodu wyższe. Należy zwrócić uwagę na dwie wskazane przez Spółkę wielkości tj. kapitał zakładowy oraz środki trwałe. Wysokość każdej z nich tj. odpowiednio 5.000 zł oraz 405.593,50 zł wielokrotnie przewyższa wartość wpisu w niniejszej sprawie (1.440 zł), zwłaszcza jeśli chodzi o te ostatnie, przy czym nie ma znaczenia, że w większości zostały zajęte w toku egzekucji. Istotna jest także okoliczność, że Spółka jest aktualnie reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika tj. radcę prawnego, który zresztą działał w jej imieniu również w postępowaniu administracyjnym. Zaznaczenia wymaga zaś, że dostęp do sądu nie jest na tym etapie (tzn. wnoszenia skargi) ograniczony powinnością działania za pośrednictwem takiego profesjonalnego pełnomocnika. Oczywiście fakt ustanowienia przez Spółkę takiego zastępcy jest kwestią jej wyboru, który nie może jednakże przekładać się na decyzję o przyznaniu jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z podanych względów (ciągła aktywność gospodarcza, działanie za pośrednictwem zawodowego zastępcy prawnego, wysokość kapitału zakładowego i środków trwałych) uznano, że uwzględnienie wniosku Spółki stanowiłoby jej niczym nieuzasadnione uprzywilejowanie. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a.