II SA/Ke 16/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk- Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2009r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy oddala skargę. II SA/Ke 16/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. F., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia [..] w sprawie odmowy unieważnienia egzaminu na prawo jazdy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił, że w piśmie z dnia 16 czerwca 2008 r. J. F. złożył do Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego skargę na przebieg egzaminu praktycznego z dnia 9 czerwca 2008r., przeprowadzonego przez instruktora J. W. Skarżący podniósł, że nie zgadza się z oceną egzaminującego, że wykonał nieprawidłowy manewr na przejściu dla pieszych. Uważa, że manewr wyprzedzania wykonał prawidłowo, nie przed przejściem dla pieszych, ani nie na przejściu lecz za pasami przejścia. Pojazd, którym kierował, co wynika z nagrania z egzaminu, jedynie zbliżył się do wolno jadącego autobusu, lecz z całą pewnością nie doszło do manewru wyprzedzania na przejściu dla pieszych. Dlatego J. F. wniósł o rozpatrzenie skargi oraz o wydanie kopii nagrania rejestrującego przebieg egzaminu. Organ odwoławczy wskazał, że Marszałek Województwa pismem z dnia 27 czerwca 2008r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w tej sprawie oraz o możliwości zapoznania się w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma z materiałem dowodowym oraz przejrzenia zarejestrowanego przebiegu egzaminu. Jednocześnie organ wystąpił do Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, jako właściciela nagrania z przebiegu egzaminu, o ustosunkowanie się do prośby J. F. o wydanie kopii dysku rejestrującego przebieg egzaminu. Organ II instancji podał, że w odpowiedzi na powyższe Dyrektor WORD pismem z dnia 8 lipca 2008 r. wyjaśnił, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami wymieniają osoby, które mogą przeglądać i odtwarzać zarejestrowany przebieg egzaminu, nie przewidują natomiast innych przypadków udostępnienia nagrania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, powołując się na art. 112 ust. 2 pkt 2 i art. 26 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, odmówił unieważnienia egzaminu przeprowadzonego w dniu 9 czerwca 2008 r., wskazując, że odtworzony zapis przebiegu egzaminu potwierdza, że J. F. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez rozpoczęcie manewru wyprzedzania pojazdu przed przejściem dla pieszych, a kończąc go na przejściu. Organ I instancji powołał treść § 12 pkt 2 lit. b instrukcji przeprowadzania egzaminów stanowiącej załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005r. w sprawie szkolenia i egzaminowania kierowców, zgodnie z którym osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik egzaminu, jeżeli zachodzą przesłanki określone w § 30 ust. 4 pkt 5, tj. jeżeli osoba egzaminowana naruszyła przepisy ruchu drogowego określone w tabeli nr 12 załącznika Nr 5 do cyt. rozporządzenia, zaś w myśl pkt 3 tejże tabeli naruszeniem jest wyprzedzanie na przejściu dla pieszych i bezpośrednio przed nim. Odnosząc się do wniosku o wydanie kopii zapisu egzaminu organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z przepisami § 21 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, nagranie zachowuje się do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli została złożona skarga, natomiast tryb i podmioty uprawnione do dostępu do nagrania zostały określone w § 21 ust. 4. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył J. F. wskazując, że mimo wcześniejszej prośby nie otrzymał kopii nagrania z przebiegu egzaminu i zwrócił się o jej wydanie. W przekonaniu odwołującego przebieg egzaminu powinien być rozpatrzony przez biegłych z zakresu prawa o ruchu drogowym, natomiast osoby wydające decyzję w I instancji nie posiadają ku temu żadnych kompetencji. Rozpoznając powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeanalizowaniu akt sprawy, w tym wyjaśnień strony, egzaminatora i egzaminatora nadzorującego oraz po zapoznaniu się z zapisem przebiegu egzaminu na kasecie wideo, stwierdziło, że odwołanie J. F. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że J. F. w dniu 9 czerwca 2008r.o godz. 1050 przystąpił do egzaminu praktycznego na uzyskanie prawa jazdy kat. B, który został przeprowadzony przez instruktora J. W. W trakcie egzaminu na polecenie egzaminatora zdający skierował się w stronę ul. [...] od ul. [...]. Jadąc prawym pasem ul. [...] podjął manewr wyprzedzania autobusu, który jechał środkiem jezdni. Z zapisu przebiegu egzaminu oraz wyjaśnień egzaminatora wynika, że kierujący zwiększył prędkość jazdy z 30 km/godz. do 40 km/godz. w taki sposób, że dogonił autobus na przejściu dla pieszych, a następnie wyprzedził go. Przytaczając treść art. 26 ustawy Prawo o ruchu drogowym organ II instancji podkreślił, że przejście dla pieszych jest strefą zakwalifikowaną jako najbardziej niebezpieczna, zatem kierujący pojazdem zbliżając się do tego miejsca lub je przekraczając, zobowiązany jest do bezwzględnego zachowania "szczególnej ostrożności" w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz stanowiskiem doktryny, kierowca zbliżając się do się dla przejścia dla pieszych musi być szczególnie czujny i bacznie obserwować przejście, aby w razie potrzeby zatrzymać pojazd przed przejściem dla pieszych i przepuścić pieszego. Niejednokrotnie w takim przypadku może zaistnieć konieczność zmniejszenia prędkości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że z zapisu przebiegu egzaminu wynika, że J. F. nie wyprzedził autobusu na przejściu dla pieszych, ale zrównał się z nim w tym miejscu, a następnie go wyminął tuż za pasami dla pieszych. Zapis egzaminu wskazuje jednak bezspornie, że egzaminowany przed przejściem dla pieszych zwiększył prędkość z 30 km/h do 40 km/h, co spowodowało zbliżanie się pojazdu do autobusu jadącego po jego lewej stronie. Zwiększenie prędkości rozpoczęło zatem manewr wyprzedzania. Manewr ten spowodował, że mijany autobus zasłonił kierowcy widok na lewą stronę przejścia dla pieszych, kierowca zatem nie miał możliwości szybkiego zareagowania na ewentualną zmianę sytuacji na drodze. Przy zwiększonej prędkości droga hamowania pojazdu byłaby znacznie dłuższa niż autobusu. W takim przypadku jazda ze zwiększoną prędkością zmuszałaby do gwałtownego hamowania tuż przed przejściem, co niewątpliwie powodowałoby zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lub jego utrudnienie, a w konsekwencji stanowiłoby naruszenie przepisów ruchu drogowego (art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy). Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że J. F naruszył przepisy ruchu drogowego, egzaminator miał zatem podstawy do przerwania egzaminu. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o wydanie kopii nagrania egzaminu, organ II instancji przytaczając treść § 21 ust. 3, 4 i 5 cyt. rozporządzenia, zwrócił uwagę, że przepisy określają ściśle zasady przechowywania zapisu oraz ograniczają krąg podmiotów, które mogą przeglądać oraz odtwarzać nagranie i nie przewidują możliwości jego kopiowania. Nagranie z przebiegu egzaminu jest podstawowym dowodem w sprawie pozwalającym na ocenę prawidłowości przeprowadzonego egzaminu, a zatem wspomniane zasady mają na celu uniemożliwienie ewentualnej ingerencji osób nieuprawnionych w zapis nagrania. Skargę na powyższe rozstrzygniecie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. F. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o " nakazanie wydania przebiegu jazdy egzaminacyjnej monitorowanej w dniu 9 czerwca 2008 r." Skarżący podniósł, że pomimo odwołania nie otrzymał zgody na wydanie kopii nagrania z przebiegu jazdy egzaminacyjnej. W przekonaniu autora skargi, skoro "ustawodawca wydał ustawę nakazującą rejestrację przebiegu egzaminów", to z całą pewnością miało to na celu umożliwienie weryfikacji przebiegu egzaminu z niezależnymi ekspertami. Decyzja w niniejszej sprawie została natomiast wydana bez wiedzy fachowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny i wynika z zebranych w sprawie dowodów, w szczególności ze znajdującej się w aktach płyty CD z nagraniem przebiegu egzaminu, jaki odbył J. F. w dniu 9 czerwca 2008r. Skarżący kwestionuje natomiast ocenę prawną ustalonych przez organy okoliczności faktycznych, a przede wszystkim przyjęcie, że podczas egzaminu wyprzedzał on na przejściu dla pieszych, co spowodowało jego przerwanie. Stosownie do treści § 30 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U z 2005 Nr 217 poz. 1834 ze zm.), egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli osoba egzaminowana naruszyła przepisy ruchu drogowego w sposób określony w tabeli nr 12 załącznika nr 5 do rozporządzenia. W punkcie 3 tejże tabeli jako jedną z przyczyn będących podstawą przerwania egzaminu na prawo jazdy ustawodawca wymienia wyprzedzanie na przejściu dla pieszych i bezpośrednio przed nim. W myśl przepisu art. 2 ust. 28 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym ( j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.), pod pojęciem wyprzedzania należy rozumieć przejeżdżanie (przechodzenie) obok pojazdu lub uczestnika ruchu poruszającego się w tym samym kierunku. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy nagrania przebiegu egzaminu wynika, że J. F. jadąc ulicą [...] z prędkością ok. 30 km/h, podczas zbliżania się do przejścia dla pieszych w okolicy skrzyżowania z ul. [...] rozpoczął manewr wyprzedzania busa poruszającego się sąsiednim pasem jezdni, o czym świadczy – jak słusznie przyjął organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - fakt zwiększenia prędkości poruszania się pojazdu do ok. 40 km/h. Następnie pojazd kierowany przez J. F. zrównał się z busem na przejściu dla pieszych, zaś tuż za nim – zakończył manewr wyprzedzania. Okoliczność, że oba pojazdy zrównały się na przejściu dla pieszych nie oznacza jednak – jak twierdzi skarżący – że kierowany przez niego samochód nie wyprzedzał na pasach. Był bowiem w trakcie wykonywania tego manewru. Nie ma także znaczenia, że nabierając prędkości do 40 km/h skarżący nie naruszył w tym zakresie obowiązujących przepisów, gdyż "zgodnie z warunkami drogowymi i sytuacją na drodze" miał prawo "zwiększyć prędkość i było to zgodne z przepisami ruchu drogowego (na co J. F. powołuje się w złożonym dnia 24 lutego 2009r. piśmie procesowym). Naruszenie przez skarżącego przepisów ruchu drogowego powodujące konieczność przerwania egzaminu nie polegało jednak na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości, lecz na wyprzedzaniu na przejściu dla pieszych. Oczywistym jest przy tym, że każdy manewr wyprzedzania (poza skrajnymi przypadkami, które nie mają w sprawie miejsca) rozpoczyna zwiększenie prędkości pojazdu. Bezwzględny zakaz wyprzedzania pojazdu na przejściu dla pieszych i bezpośrednio przed nim, o jakim mowa w art. 26 ust.3 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, nie jest uzależniony od prędkości, z jaką porusza się pojazd wyprzedzający ani wyprzedzany, a jedynym wyjątkiem zwalniającym od jego przestrzegania jest przejazd przez przejście dla pieszych, na którym ruch jest kierowany. Dlatego zakaz ten można naruszyć nawet wówczas, gdy kierujący pojazdem wyprzedza na przejściu dla pieszych lub bezpośrednio przed nim osiągając dozwoloną prędkość na danym obszarze. Dla obowiązywania zakazu wyprzedzania na przejściu dla pieszych nie ma także znaczenia, jakie warunki panują na drodze, czy kierowca pojazdu wyprzedzanego zwalnia do minimalnej prędkości oraz czy na przejściu dla pieszych znajdują się jakiekolwiek osoby – co podnosi skarżący w piśmie procesowym z 24 lutego 2009r. Zakaz ustanowiony w art. 26 ust.3 pkt 1 jest natomiast uzupełnieniem ogólnej zasady wyrażonej w art. 26 ust.1 Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym kierujący pojazdem, zbliżając się do przejścia dla pieszych, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu. Z uwagi na fundamentalne znaczenie, jakie dla zdrowia i życia ludzkiego ma realizacja przez kierowców wyżej wymienionych zasad, za prawidłową należy uznać praktykę egzekwującą w sposób ścisły przestrzeganie zakazu z art. 26 ust.3 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym w stosunku do osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Chodzi bowiem o kształtowanie w początkujących kierowcach prawidłowych nawyków i takiego sposobu zachowania, które nie stwarza zagrożenia dla innych uczestników ruchu drogowego. Dlatego uznać należy, że w ustalonym stanie faktycznym zasadnie organy obu instancji uznały, że skarżący – kierując pojazdem podczas jazdy egzaminacyjnej - wyprzedzał w niedozwolonym miejscu. Przerwanie egzaminu było zatem w pełni uzasadnione i zgodne z prawem, tj. § 30 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów, w zw. z pkt 3 tabeli nr 12 załącznika nr 5 do tego rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, że organy obu instancji odmawiając J. F. wydania kopii nagrania naruszyły wprawdzie przepisy postępowania, tj. art. 73 kpa, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na treść zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 73 § 1 kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Cytowany przepis określa warunki i zasady udostępniania akt, stanowiąc uszczegółowienie na gruncie postępowania administracyjnego konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności. Zgodnie z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określać ustawa. Oznacza to, że w tych wszystkich wypadkach, gdzie prawo określa warunki i sposoby udostępniania akt, odmowa ich udostępnienia powinna mieć swe uzasadnienie w przepisach rangi ustawowej, w przeciwnym razie będzie prowadzić do naruszenia konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności obywatelskich. Dlatego wbrew stanowisku organów, brzmienia § 21 ust. 4 cyt. rozporządzenia nie można rozumieć w sposób dosłowny. Wprawdzie przepis ten wskazuje podmioty uprawnione do przeglądania i odtwarzania zarejestrowanego przebiegu egzaminu, jednakże zapisy rozporządzenia nie mogą wyłączać praw zagwarantowanych stronie w aktach wyższej rangi, tj. w Konstytucji RP oraz w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. Poza tym, literalna wykładnia tego przepisu prowadzić by mogła do wniosku, że ani Sąd ani też organy administracji orzekające w sprawie nie mają uprawnienia do przeglądania i odtwarzania nagrania, co oczywiście nie mogło być zamysłem prawodawcy. Należy podkreślić, że nagranie przebiegu egzaminu praktycznego jest dowodem w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a co za tym idzie podlega przepisom tego kodeksu, także jeśli chodzi o kwestie związane z jego udostępnieniem. Wprawdzie art. 73 § 1 kpa nie odnosi się wprost do nowoczesnych nośników informacji, na których mogą być utrwalane dowody w postępowaniu administracyjnym (jak np. płyty CD), jednak pod pojęciem "notatek i odpisów" zawartych w tym przepisie należy także rozumieć wykonanie przez stronę kopii takiego właśnie nośnika. Mając na uwadze powyższe obowiązkiem organu było umożliwienie skarżącemu uzyskania kopii nagrania, np. poprzez przegranie przez stronę płyty z zapisem egzaminu - w obecności pracownika Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego. Naruszenie przez organy art. 73 § 1 kpa nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy. Jak wynika ze stanowiska skarżącego, przywiązywał on tak dużą wagę do prawa wglądu i uzyskania kopii nagrania wychodząc z założenia, że w sprawie zachodzi konieczność zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego. Należy jednak wyjaśnić, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się tylko i wyłącznie do interpretacji prawnej bezspornego stanu faktycznego, a więc do odpowiedzi na pytanie, czy skarżący kierując pojazdem w sposób przedstawiony w nagraniu i opisany wyżej, wyprzedzał na przejściu dla pieszych lub bezpośrednio przed nim, a więc czy naruszył zakaz z art. 26 ust.3 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ocena prawna stanu faktycznego należy jednak do organu administracji orzekającego w danej sprawie, a wiedzy w tym zakresie nie można zaliczyć do wiadomości specjalnych, o jakich mowa w art. 84 § 1 kpa. Tym samym brak było podstaw do powoływania biegłego, a naruszenie art. 73 § 1 kpa nie miało wpływu na wynik sprawy. Jeśli zaś chodzi o zawarte w skardze żądanie J. F. dotyczące "nakazania" wydania nagrania, należy podkreślić, że - jak wspomniano już na wstępie -wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. W przypadku poddanych ocenie sądowej decyzji administracyjnych, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. mogą – w przypadku uwzględnienia skargi – uchylić zaskarżoną decyzję lub stwierdzić jej nieważność. Przepisy ustawy p.p.s.a. nie przewidują natomiast możliwości podjęcia przez sąd takiego rozstrzygnięcia, jakiego domaga się skarżący. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.