II SA/Ke 163/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 22 lutego 2024 r., znak: SKO.GN/70/8808/265/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz P. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 22 lutego 2024 r., znak: SKO.GN/70/8808/265/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu wniosku P. C., na podstawie art. 123 w zw. z art. 58 § 1 i § 2 i art. 59 § 2 k.p.a. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 27 stycznia 2023 r., znak: RIRP-G.6830.1.2022 w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych w obrębie S., gm. S., oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki: nr [...] stanowiąca własność P. C. i nr [...] stanowiące własność A. i M. W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że P. C. nie dochował 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Strona dowiedziała się o wydaniu opisanego wyżej postanowienia Wójta Gminy w dniu 10 listopada 2023 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia złożyła osobiście w siedzibie organu w dniu 20 listopada 2023 r. Zdaniem Kolegium, przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku, a jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze P. C. zarzucił organowi błędne przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu został dostarczony do Urzędu Gminy w S. osobiście w dniu 20.11.2023 r., podczas, gdy w istocie przedmiotowy wniosek został wysłany przez niego 17.11.2023 r. pocztą, na dowód czego załączył do skargi stosowne potwierdzenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Opisał przebieg postępowania związanego z doręczeniem stronie postanowienia Wójta Gminy S. z 27 stycznia 2023 r., znak: RIRP-G.6830.1.2022 w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, uwzględniając wyjaśnienia organu I instancji złożone po wpłynięciu skargi. Z wyjaśnień tych zawartych w piśmie z 12.03.2024 r. wynika, że w dniu 20.11.2023 r. wpłynęły do UG w S. od skarżącego dwa wnioski tj. zażalenie na postanowienie Wójta Gminy S. z 27 stycznia 2023 r., znak: RIRP-G.6830.1.2022 oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia na to postanowienie zażalenia. Oba wnioski zostały dostarczone pocztą w jednej kopercie. Na skutek omyłki wnioski te zostały rozdzielone z kopertą i w związku z tym pracownik merytoryczny początkowo błędnie wyjaśnił Kolegium sposób dostarczenia tego pisma, stwierdzając, że wniosek o przywrócenie terminu P. C. złożył osobiście, a nie za pośrednictwem poczty. Jednak zdaniem Kolegium, powyższa okoliczność nie ma wpływu na zmianę stanowiska organu, albowiem strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niedochowaniu czynności, o czym świadczy przedstawiona przez organ argumentacja na poparcie tego stanowiska. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. W analizowanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie, na które zgodnie z art. 59 § 1 k.p.a. służy zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, uzasadniającym jego uchylenie. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Kolegium jako niekwestionowaną okoliczność przyjęło, że skarżącemu nie doręczono w sposób prawidłowy postanowienia Wójta Gminy S. z dnia 27 stycznia 2023 r. znak: RIRP-G.6830.1.2022 w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Za takim stanowiskiem przemawiają ustalenia organu, że skarżący zakwestionował doręczenie mu awiza przesyłki zawierającej ww. postanowienie. O wydaniu niniejszego postanowienia strona dowiedziała się dopiero 10 listopada 2023 r. Stosownie do treści art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zgodnie z § 3, przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Organ ustalił, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy S. z 27 stycznia 2023 r. osobiście w siedzibie organu w dniu 20 listopada 2023 r., a tym samym nieprzywracalny 7-dniowy termin o którym mowa w art. 59 § 2 k.p.a. nie został zachowany, co oznacza brak podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Uchybienie 7-dniowemu terminowi stanowiło jedyną przesłankę uzasadniającą stanowisko Kolegium w tej sprawie. Po wniesieniu skargi wyszło na jaw, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 27 stycznia 2023 r. za pośrednictwem poczty, w jednej kopercie razem z zażaleniem na ww. postanowienie. Przesyłka zawierająca korespondencję została nadana na poczcie 17 listopada 2023 r. i wpłynęła do organu I instancji 20 listopada 2023 r. Dowód w postaci wydruku potwierdzającego jej nadanie skarżący dołączył do skargi. W odpowiedzi na skargę Kolegium nie kwestionowało powyższych okoliczności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że w zaskarżonym postanowieniu orzekając o odmowie przywrócenia terminu Kolegium kierowało się wyłącznie błędnym ustaleniem, że skarżący nie dochował 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W rezultacie uznać należy, że organ nie wykazał zasadności odmowy, a jego stanowisko nie zasługuje na akceptację. Oceny tej nie zmienia podniesiona w odpowiedzi na skargę nowa okoliczność tzn. brak uprawdopodobnienia winy w niedochowaniu terminu do dokonania czynności, jaką w niniejszej sprawie było złożenie zażalenia na postanowienie. Nie budzi wątpliwości, że uzasadnienie stanowi integralną część postanowienia, a jego rola sprowadza się do wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia. Zawarta w nim argumentacja powinna pozwolić stronie poznać tok rozumowania organu i w miarę możliwości zaakceptować przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Próba uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, nie może zastąpić wymogu uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 124 § 2 k.p.a., zgodnie z którym postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Pismo procesowe nie może bowiem "uzupełniać" zaskarżonego postanowienia przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ nie może także dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Oznacza to, że odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia postanowienia. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym postanowienia, jak to ma miejsce na gruncie rozpatrywanej sprawy, jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności na etapie wniesienia skargi. W związku z powyższym, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia zostało wydane z naruszeniem art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a., co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji powinien wziąć pod uwagę podniesione wyżej okoliczności i ocenić czy w aspekcie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. istnieją przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, którego bieg rozpoczął się w dniu 10 listopada 2023 r.