II SA/Ke 166/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 marca 2011 roku sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] znak: [...] o odmowie przyznania E. K. świadczenia pielęgnacyjnego na C. K. – od dnia 01.09.2010r. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 27.09.2010r. E. K. złożyła w siedzibie organu I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem C. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., odmawiając przyznania żądanego świadczenia, wskazał, że wnioskodawczyni – z uwagi na orzeczony wobec niej znaczny stopień niepełnosprawności – nie może sprawować opieki nad inną osobą. E. K. sama wymaga bowiem długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Świadczy o tym załączone do wniosku orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności strony z dnia 12.07.2010r. W podstawie prawnej powołano art. 17 ust. 1, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 2 pkt 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. W odwołaniu od w/w decyzji E. K. zakwestionowała stanowisko organu wskazując, że sprawuje bieżącą opiekę nad synem oraz jest zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazało że E. K. nie spełnia ustawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do orzeczonego wobec wnioskodawczyni znacznego stopnia niepełnosprawności organ wskazał na zawarte w tym zakresie w ustawie o świadczeniach rodzinnych odesłanie do przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010r. nr 214, poz. 1407) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z kolei niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę poruszania się i komunikację. Tym samym, zdaniem organu, skoro E. K. sama wymaga stałej i długotrwałej pomocy innej osoby, to nie może być uznana za osobę zdolną do pracy, mogącą świadczyć opiekę innej osobie w zakresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. powtórzyła argumentację przedstawioną w odwołaniu, podkreślając że jest zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej oraz opiekuje się synem. Ponadto od 2005r., od kiedy posiada orzeczenie o niepełnosprawności, egzystuje samodzielnie – bez pomocy innych osób. E. K. wskazała również, że składając wniosek o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowała z poszukiwania pracy w Urzędzie Pracy w S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego – to jest art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu II instancji wynika, że powodem odmowy uwzględnienia wniosku E. K. było uznanie, że strona, legitymując się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz wymagając stałej i długotrwałej pomocy innej osoby, nie może być uznana za osobę zdolną do pracy, mogącą świadczyć opiekę innej osobie w zakresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.). Podkreślić trzeba, że z istoty świadczenia pielęgnacyjnego, określonego w powołanym przepisie wynika, że może być ono przyznane m. in. matce, jeżeli nie podejmie lub zrezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższej regulacji wynika zatem, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest ustalenie, czy ubiegająca się o nie strona jest zdolna – bądź nie – do pracy. O braku podjęcia pracy lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej można bowiem mówić jedynie w stosunku do osoby, która pracę tą może wykonywać. Przedmiotowa okoliczność powinna być starannie i szczegółowo sprawdzona przez organy orzekające w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Cytowana regulacja ustanawia dla organów obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Natomiast zabezpieczeniem realizacji opisanej powyżej zasady jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organy powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że E. K. nie jest osobą zdolną do pracy w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Taka ocena jest, zdaniem Sądu, co najmniej przedwczesna – w świetle orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w S. z dnia 12.07.2010r. (k. 11 akt administracyjnych). Z orzeczenia tego wynika bowiem, że skarżąca – jakkolwiek zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności i wymagająca długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji – jest zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej. Odnotować przy tym trzeba, że o zdolności do pracy decydują kryteria związane ze stanem zdrowia osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – co powinno znaleźć odzwierciedlenie w orzeczeniu, wydanym na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010r. nr 214, poz. 1407). Podkreślenia wymaga, że przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy, wskazując, kto może być zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności wymienia nie tylko osoby niezdolne do pracy, ale również osoby zdolne do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej – dokonując rozróżnienia pomiędzy tymi dwoma sytuacjami. Ustawodawca wskazał przy tym w ust. 5 powołanego przepisu, że zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia takiej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach: 1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej 2) zatrudnienia w formie telepracy. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, jako przedwczesne należy uznać ustalenia organów, że skarżąca nie jest zdolna do wykonywania pracy, zwłaszcza, że organy nie dokonały wszechstronnej analizy materiału dowodowego, w szczególności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w S. z dnia 12.07.2010r. Nie wyjaśniono bowiem w sposób jednoznaczny, czy skarżąca jest osobą zdolną do pracy – czy też nie, a w konsekwencji, czy posiada status wymagany przez art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym celu organy winny przede wszystkim rozważyć wystąpienie do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w S. w celu uzyskania jednoznacznego stanowiska, czy E. K. – z racji stanu jej zdrowia – jest zdolna do pracy, co pozwoliłoby na ustalenie tej okoliczności w sposób, który nie budziłby jakichkolwiek wątpliwości. To samo dotyczy możliwości sprawowania przez skarżącą osobistej opieki nad synem C. K., zakwestionowanej przez organ I instancji – z uwagi na okoliczność, że E. K. sama wymaga długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze swoją znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ze względu na powyższe brak podstaw, aby uznać, że w prowadzonym postępowaniu materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, umożliwiający podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia. Orzekając ponownie organy administracji publicznej, mając na względzie poczynione wyżej uwagi, przeprowadzą zgodnie z wymogami procedury administracyjnej określonymi w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. postępowanie w niniejszej sprawie – przy zastosowaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych, a następnie wydadzą stosowne decyzje, eliminując tym samym dotychczasowe naruszenia prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku uzasadnia art. 152 ustawy p.p.s.a.