II SA/Ke 167/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2012 roku sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...], znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy R. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...]. w sprawie przyznania mu zasiłku stałego w wysokości 50,31 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2006 r. do 30 kwietnia 2006 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło o przyznaniu [...] zasiłku stałego na powyższy okres w wysokości 84,31 zł miesięcznie. W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji [...] wskazał m.in., że Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie wykonał wszystkich zaleceń Kolegium zawartych w poprzednich decyzjach. W jego ocenie zarówno zasiłku pielęgnacyjnego jak i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie należy wliczać do dochodu na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku stałego, bowiem środki z tych świadczeń nie są przeznaczone na podstawowe utrzymanie rodziny. Zaznaczył także, że do dochodu wliczone zostały zasiłki chorobowe, a nie zostały odliczone składki na ubezpieczenie zdrowotne, które musiał płacić do ZUS, pomimo, że otrzymywał zwolnienie lekarskie. Skarżący zaznaczył także, że jego zdaniem zasiłek okresowy także nie powinien być wliczany do dochodu na potrzeby ustalenia zasiłku stałego. Podkreślił, że OPS w R. na miesiąc wrzesień 2009 r. nie wydał żadnej decyzji, ani też nie ujął tego okresu w innej. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że mimo faktu, że świadczenia w niniejszej sprawie przyznawane są za okres wsteczny, to organy orzekając obecnie winny uwzględnić zmiany w stanie prawnym. Dlatego też należy przyjąć kryteria obecnie obowiązujące. Podstawę przyznania zasiłku w niniejszej sprawie stanowił art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ przytoczył treść art. 8 ust. 1, 3, 4 i 9 ww. ustawy oraz § 1 pkt 1 a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Kolegium podniosło, że [...] został zaliczony wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres od 13 kwietnia 2004 r. do 13 kwietnia 2007 r. Okoliczność ta uzasadnia przyjęcie, iż skarżący w ww. okresie spełniał przesłankę całkowitej niezdolności do pracy z powodu niepełnosprawności, uprawniającą do nabycia zasiłku stałego. SKO ustaliło, że [...] prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem [...]. Dwuosobowa rodzina utrzymywała się w okresie objętym zakresem zaskarżonej decyzji z dochodu z gospodarstwa rolnego o pow. 1,07 ha fizycznych, co stanowi 0,31 ha przeliczeniowych w udziale ½ tj. w wysokości 30,07 zł. Biorąc pod uwagę zaistniały w sprawie stan faktyczny oraz fakt, że organ administracji publicznej obowiązany jest uwzględniać zmiany w stanie prawnym Kolegium stwierdziło potrzebę reformacji zaskarżonej decyzji. SKO podniosło, że regułą w sprawach przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej jest, iż przyjmuje się dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. W przypadku utraty dochodu należy przyjąć dochód z miesiąca złożenia wniosku (bądź przyznania świadczenia z urzędu). Decyzją Kolegium z dnia [...], którą zreformowano decyzję organu pierwszej instancji, [...] miał przyznany zasiłek stały do końca grudnia 2005 r. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie organ winien, przyznając pomoc z urzędu, przyjąć na potrzeby postępowania dochód z miesiąca stycznia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ustaliło, że w styczniu 2006 r. na dochód rodziny skarżącego składał się zasiłek rodzinny w wysokości 43,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny syna w wysokości 144,00 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 70,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny przyznany [...] w wysokości 144,00 zł, dochód z udziału w gospodarstwie rolnym - wówczas o powierzchni 0,31 ha przeliczeniowego w kwocie 32,09 zł = ( 0,31 ha x 1/2 x 207 zł ), jak również zasiłek okresowy w kwocie 100,30 zł. Dochód rodziny wynosił 533,39 zł, co w przeliczeniu na osobę dało kwotę 266,70 zł, a tym samym zasiłek stały na okres od stycznia do kwietnia 2006r. należało, zdaniem organu, przyznać w kwocie 84,31 zł. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż wykaz świadczeń, które nie podlegają wliczeniu na potrzeby ustalania dochodu wskazanych w art. 8 ust. 4, stanowi katalog zamknięty. Wobec tego tylko świadczenia tam wymienione nie podlegają doliczeniu do dochodu. Organ podniósł, że aby mogło być przyznane świadczenie w postaci zasiłku stałego, zarówno dochód osoby ubiegającej się o to świadczenie, jak i dochód na członka rodziny tej osoby muszą być poniżej kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku stałego, które dla osób w rodzinie wynosi 351,00 zł. Zasiłek rodzinny, jak i dodatki do tego zasiłku są świadczeniami przyznawanymi na pokrycie potrzeb dziecka, wobec tego nie stanowią dochodu rodzica któremu są przyznawane. Niemniej jednak, w ocenie SKO, zarówno zasiłek rodzinny jak i dodatki do niego (oprócz jednorazowych) stanowią dochód rodziny osoby ubiegającej się o zasiłek stały. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach [...], domagając się jej uchylenia, zarzucił, że organ wadliwie uznał go za osobę w rodzinie skoro gospodaruje sam, mając na utrzymaniu dziecko. Podniósł, że w jego ocenie świadczenia rodzinne przyznane na dziecko nie powinny być wliczone do dochodu, natomiast środki, które przysługują jemu powinny być pomniejszone co najmniej o ustawową kwotę najniższych alimentów z racji tego, że musi sfinansować utrzymanie dziecka. Ponadto skarżący zarzucił, że organ powinien był odliczyć od dochodu rodziny płacone przez niego składki na ubezpieczenie zdrowotne i że siostra pomagała mu w miarę swoich możliwości dając jedzenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach dnia 17 maja 2012 r. [...] wyjaśnił, że "mniej więcej" od listopada 2005 r. do 2007 r. opłacał składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kryteria przyznania zasiłku stałego określone są w art. 37 ust. 1 ustawy. Przysługuje on m.in. pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z prawidłowych i niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że [...] wyrokiem Sądu Rejonowego w K [...] został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres od 13 kwietnia 2004 r. do 13 kwietnia 2007 r. Spełnia zatem przesłankę całkowitej niezdolności do pracy z powodu niepełnosprawności, uprawniającą - na mocy przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy – do zasiłku stałego. W sprawie nie jest kwestionowane także i to, że w styczniu 2006r. dochód skarżącego, jak również dochód na osobę w rodzinie były niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kwestią sporną i budzącą sprzeciw [...] jest natomiast zaniżona – w jego ocenie - wysokość przyznanego mu zasiłku stałego spowodowana nieprawidłowym wyliczeniem dochodu rodziny, a co za tym idzie dochodu na osobę w rodzinie, od którego uzależniona jest kwota tego świadczenia. Zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy za dochód uważa się, sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Mimo, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji [...] zarzucił, że dochód rodziny powinien być pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne, które opłacał do ZUS, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie odniosło się do tej kwestii w żaden sposób w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z uwagi na treść cytowanego wyżej art. 8 ust. 3 i 4 ustawy obowiązkiem organu było wyjaśnienie, czy skarżący faktycznie uiszczał składki na ubezpieczenie zdrowotne, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, a także czy składki te miały charakter obowiązkowy w rozumieniu art. 66 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r., Nr 164, poz. 1027). Ponieważ brak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a konkretnie na wysokość przyznanego [...] zasiłku stałego, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o treść art. 152 p.p.s.a. Jeśli natomiast chodzi o pozostałe zawarte w skardze zarzuty, to są one nieuzasadnione. Prawidłowo bowiem Kolegium wyjaśniło, że brak jest podstaw do odliczenia od dochodu innych niż wskazane w art. 8 ust. 3 i ust. 4 należności i świadczenia. Zasiłek rodzinny, jak i dodatki do tego zasiłku przyznawane na pokrycie potrzeb dziecka nie stanowią bowiem dochodu rodzica, któremu są przyznawane, stanowią natomiast dochód rodziny osoby ubiegającej o zasiłek stały. Słusznie również Kolegium uznało, że nie można uznać skarżącego za osobę samotnie gospodarującą, skoro prowadzi on wspólne gospodarstwo razem ze swoim synem. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien wyeliminować wykazane wyżej uchybienia, poczynić ustalenia w zakresie opłacanych przez skarżącego składek za ubezpieczenia zdrowotne, a następnie mając na uwadze treść art. 8 ust. 3 i 4 obliczyć dochód jego rodziny oraz wysokość należnego mu zasiłku stałego. ----------------------- 1