II SA/Ke 173/18

WyrokWSA w Kielcach2018-04-11

Skład orzekający: Renata Detka, Krzysztof Armański, Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej rodzinną pieczę zastępczą niezawodową nad dzieckiem, z którym nie jest spokrewniona, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, mimo że ustawa o świadczeniach rodzinnych wyłącza takie rodziny z kręgu osób uprawnionych, z wyjątkiem rodzin spokrewnionych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje rodzinie zastępczej niezawodowej, która nie jest spokrewniona z dzieckiem, nad którym sprawuje pieczę. Kluczowe jest istnienie obowiązku alimentacyjnego między opiekunem a podopiecznym, co wynika z wykładni językowej, systemowej oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiany legislacyjne po wyroku TK z 2008 r. potwierdziły to rozróżnienie.
Stan faktyczny
Skarżąca J.K. została ustanowiona opiekunem prawnym dziecka niepełnosprawnego, nad którym sprawuje rodzinną pieczę zastępczą niezawodową. Wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak pokrewieństwa ze strony skarżącej z dzieckiem i brak obowiązku alimentacyjnego, co wyłącza ją z kręgu osób uprawnionych na mocy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie zasady równości wobec prawa poprzez nierówne traktowanie rodzin zastępczych spokrewnionych i niespokrewnionych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański,, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. II SA/Ke 173/18 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania J.K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium, cytując treść art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U.2017.1952) podniosło, że J.K. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Lipnie z 23 kwietnia 2017 r., została ustanowiona opiekunem prawnym A. C. Z kolei z orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lipnie wynika, że A. C. jest osobą niepełnosprawną wymagającą stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto z oświadczenia strony wynika, że pełni ona funkcję rodziny zastępczej niespokrewnionej oraz, że z powodu niepełnosprawności dzieci i konieczności stałej opieki nad nimi nie wraca do pracy, którą wykonywała zanim zajęła się dziećmi. Organ odwoławczy podkreślił, że opiekunem faktycznym zgodnie z art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest osoba, która faktycznie opiekuje się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Z kolei w myśl art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodzinę zastępczą spokrewnioną tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka, natomiast ust. 3 tego przepisu stanowi, że rodzinę zastępczą zawodową lub rodzinę zastępczą niezawodową tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, niebędący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. Zdaniem Kolegium brzmienie powyższych przepisów wskazuje na to, że J.K. , mimo sprawowania opieki będąc rodziną zastępczą niezawodową, nie spełnia ustawowych przesłanek uprawniających do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Brak pokrewieństwa z dzieckiem, dla którego na mocy postanowienia sądowego została ustanowiona opiekunem prawnym, powoduje również wystąpienie przesłanki negatywnej. Organ odwoławczy dodał, że z akt sprawy wynika (mimo takiego oświadczenia strony), że strona jest także opiekunem faktycznym w rozumieniu art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że organ I instancji orzekając o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia nie naruszył obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji zauważył, że powołane przez stronę orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadły w stanie prawnym obowiązującym przed 2013 r., kiedy zapis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych miał inne brzmienie oraz nie funkcjonowała w obrocie prawnym ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która określiła zasady finansowania wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję J.K., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 i 71 Konstytucji RP, polegające na nierównym traktowaniu pozycji rodzin zastępczych spokrewnionych i rodzin zastępczych niezawodowych. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, przyjętym orzecznictwem, narusza zasady współżycia społecznego a nadto jest dla niej krzywdząca. Podniosła, że jest rodziną zastępczą niezawodową dla osoby niepełnosprawnej w znacznym stopniu, wymagającej stałej i długotrwałej opieki, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współdziałania opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Prawdą jest, że otrzymuje na jego utrzymanie 1000 zł, 200 zł z tytułu niepełnosprawności oraz 500 zł z funduszu 500+, są to jednak kwoty na utrzymanie dziecka. Na swoje utrzymanie nie otrzymuje żadnych środków. Wydając negatywne decyzje zarówno organ I jak i II instancji bazował na językowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca zauważyła, że wyłączone z kręgu osób uprawnionych zostały te osoby, które wprawdzie stanowią rodzinę zastępczą, lecz niespokrewnioną, a zatem rodziny zastępcze niezawodowe oraz rodziny zastępcze zawodowe. Nie oznacza to jednak, że mimo wyraźnego językowego brzmienia przepisu, nie jest dopuszczalne stanowisko odmienne. Zrozumiałe jest jednak, że organy pozostając w zgodzie z zasadą legalizmu nie dokonują oceny kontrowersyjnego przepisu pod względem zgodności z Konstytucją. Możliwość taką ma jednak Sąd, który uprawniony jest do dokonywania wykładni prokonstytucyjnej. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce wtedy, gdy wyników wykładni językowej nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym i sprzeczność z wartościami konstytucyjnymi. Skarżąca stwierdziła, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że do przekroczenia granicy wykładni językowej konieczne jest uzasadnienie odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych. W wyroku z 22 lipca 2008 r. P41/07 Trybunał Konstytucyjny, odwołując się do Konstytucyjnej zasady równości wskazał, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w przekonywujących argumentach. Różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych może być uznane za zgodne z Konstytucją, jeśli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnieniu tych zasad. Zostaje ono natomiast uznane za niekonstytucyjną dyskryminację, jeżeli narusza zasadę sprawiedliwości społecznej. Skoro rodzina naturalna, jak i rodzina zastępcza są podmiotami zobowiązanymi do pieczy nad dzieckiem, w razie rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem sytuacja rodziców naturalnych i zastępczych jest taka sama. Różnicowanie zatem pozycji rodziców w tym zakresie jest przejawem naruszenia zasady równości. Skarżąca dodała, że w przedmiotowej sprawie ukształtowało się jednolite orzecznictwo: wyrok WSA w Poznaniu z 28.07.2010 r. sygn. IV SA/Po476/10, wyrok WSA w Bydgoszczy z 20.08.2010 r. sygn. II SA/Bd671/10, wyrok WSA w Olsztynie z 29.11.2011 sygn. SA/01846/11, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 10.02.2016 r. sygn. SA/Go947/15. Ponadto wydane decyzje naruszają zasady współżycia społecznego, bowiem niczym nie da się uzasadnić, dlaczego rodzinie zastępczej spokrewnionej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a rodzinie zastępczej niezawodowej nie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sprawy było świadczenie pielęgnacyjne, którego przyznania odmówiono skarżącej z powodu niespełniania przez nią ustawowej przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz spełniania przesłanki negatywnej polegającej na braku pokrewieństwa skarżącej wnioskującej o przyznanie jej tego świadczenia ze względu na nie podejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się określonymi w tym przepisie cechami - z osobą objętą tą opieką. Ustalenia faktyczne będące podstawą rozstrzygnięcia nie były kwestionowane w toku postępowania i również w ocenie Sądu zasługują na akceptację jako wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Spór w sprawie dotyczył natomiast wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który zdaniem skarżącej powinien być odczytywany prokonstytucyjnie i w związku z art. 32 i 71 Konstytucji RP nie może prowadzić do nierównego traktowania rodzin zastępczych spokrewnionych i niezawodowych. Skoro bowiem rodzina naturalna i zastępcza są podmiotami zobowiązanymi do pieczy nad dzieckiem, w razie rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem - sytuacja ich powinna być taka sama. Nie podzielając takiej wykładni przepisów prawa Sąd kierował się następującymi przesłankami. Będący podstawą materialnoprawną decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1). Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jednak, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej(art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych). Wykładnia językowa tych przepisów jednoznacznie wskazuje, że do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie wchodzą osoby, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Świadczenie nie może być przyznane, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej – innej niż rodzina spokrewniona. Rodzina zastępcza spokrewniona w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej jest jedną z form rodzinnej pieczy zastępczej, którą tworzą małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka (art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 41 ust. 1 i 2 tej ustawy). Taką rodziną skarżąca nie mogła być ustanowiona, ponieważ nie tylko nie jest wstępnym ani rodzeństwem małoletniego A. C. , ale w ogóle nie jest z nim spokrewniona. Jedyny wyjątek od powyższej zasady przewidziano w przypadku opiekuna faktycznego dziecka, którym zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka z tym podkreśleniem, że przysposobienie powoduje powstanie obowiązku alimentacyjnego. Przypadek taki jednak w sprawie nie zachodzi, skoro nic w sprawie nie wiadomo, aby skarżąca wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie małoletniego A. C. W świetle zarzutów skargi do rozważenia była okoliczność, czy skarżącą J. K., jako rodzinę zastępczą niezawodową i niespokrewnioną z wymagającym opieki niepełnosprawnym A. C., można było z punktu widzenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego traktować tak samo, jak rodzinę zastępczą spokrewnioną, przy zastosowaniu konstytucyjnej zasady równości. Odnosząc się do tej kwestii należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku z dnia 25 maja 2016 r., I OSK 2020/14, że "art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był już przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Zarówno w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05, jak i w wyrokach z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego, wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że celem tych regulacji jest, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny". Wpisując się w ten tok rozumowania podkreślić trzeba, że istotnym elementem decydującym o przyznaniu prawa do świadczenia jest istnienie po stronie opiekuna obowiązku alimentacyjnego. Z tym obciążeniem prawodawca racjonalnie i zgodnie z zasadą równości i sprawiedliwości społecznej połączył uprawnienie do otrzymania świadczenia. Nie jest sprzeczne z zasadą ochrony i opieki nad rodziną ograniczenie kręgu osób zobowiązanych do alimentacji do niektórych tylko członków rodziny. Konsekwentnie więc trzeba było skorelować z tym obowiązkiem uprawnienie do uzyskania świadczenia. Co więcej, analizując tę kwestię na gruncie wykładni systemowej wewnętrznej dostrzec trzeba, że prawodawca również w zakresie przesłanek negatywnych (art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych) skorelował obowiązek alimentacyjny z uprawnieniem, nie tamując osobie stanowiącej rodzinę zastępczą spokrewnioną (obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym) możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Regulacja jest spójna, a jej kształt stanowi również efekt zastosowania się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2016 r., IV SA/Gl 512/16, od którego skargę kasacyjną NSA w Warszawie oddalił wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie I OSK 1168/17). Jak ponadto zauważył NSA w ostatnio wymienionym wyroku, wykładnia inna niż pozajęzykowa jest w tym przypadku nieuprawiona, gdyż prowadziłaby do poszerzenia kręgu osób uprawnionych, a to byłoby zastąpieniem przez Sąd ustawodawcy. Jeżeli przepis ustawy wymienia wprost osoby, które mogą otrzymać dane świadczenie, to nawet jeżeli wykluczenie z tego wykazu innych podmiotów może budzić wątpliwości, nie jest rzeczą Sądu ale ustawodawcy uzupełnienia kręgu osób uprawnionych. W nawiązaniu do treści skargi trzeba także zauważyć, że w stanie prawnym, w jakim orzekał Trybunał Konstytucyjny, a także sądy administracyjne w Poznaniu, Bydgoszczy i Olsztynie, których wyroki przywołano w uzasadnieniu skargi, przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w ogóle nie przewidywał możliwości przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych rodzinom zastępczym. Brak takiej regulacji odnośnie rodzin zastępczych spokrewnionych zakwestionował właśnie TK w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07. Trybunał orzekł, że obowiązujący wówczas art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych – nie zawierający zapisu, że do świadczenia pielęgnacyjnego są uprawnione rodziny zastępcze spokrewnione, w zakresie w jakim uniemożliwia przyznanie przy spełnieniu pozostałych warunków z tego przepisu członkom rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec, którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest zgodny z art. 20 i art. 23 konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120 poz. 526 oraz 2000 r. Nr 2, poz. 11). W następstwie tego wyroku ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012.1548), z dniem 1 stycznia 2013 r. art. 17 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 pkt 2 b) ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymały przywołane już wyżej brzmienie: "1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji"; "5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 2) osoba wymagająca opieki: b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu". Z przedstawionego poglądu Trybunału Konstytucyjnego i będącej jego następstwem zmiany ustawodawczej wynika, że wątpliwość konstytucyjna podniesiona w skardze, a dotycząca równości wobec prawa rodzin zastępczych spokrewnionych i niespokrewnionych, została już oceniona i rozstrzygnięta w powołanym wyroku Trybunału. Warto dodać, że motywując ograniczenie pomocy pieniężnej państwa w postaci świadczeń pielęgnacyjnych tylko dla rodzin zastępczych spokrewnionych Trybunał podniósł, że rodziny zastępcze otrzymują wsparcie, którego nie ma rodzina naturalna. Rodziny zastępcze otrzymują świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, któremu zapewniono taką pieczę zastępczą. Ponadto rodziny zastępcze zawodowe mogą otrzymać dodatkowe wynagrodzenie. Ustawodawca, zapewniając pomoc na częściowe pokrycie potrzeb dziecka, wskazuje, że rodzina zastępcza, decydując się na objęcie pieczy nad dzieckiem, powinna mieć na uwadze, że może zaistnieć konieczność, w granicach nieobjętych świadczeniami, partycypowania w kosztach jego utrzymania. Dzieci niepełnosprawne umieszczone w takich rodzinach są traktowane w sposób preferencyjny. Z powodów wyżej opisanych Sąd nie podziela poglądów prezentowanych w wyrokach powołanych przez skarżącą w uzasadnieniu skargi. Podziela natomiast pogląd prezentowany w cytowanym wyżej wyroku NSA z dnia 25 maja 2016 r., I OSK 2020/14, który choć został wypowiedziany w kwestii prokonstytucyjnej wykładni art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak dotyczy tego samego problemu możliwości przyznania świadczenia osobie niezobowiązanej do alimentacji. Zgodnie z tym poglądem, przez zabiegi interpretacyjne przepisów ustawowych nie można nadawać im znaczenia sprzecznego z ich brzmieniem w sytuacji jasno zadeklarowanej woli i intencji ustawodawcy, będącej w dodatku następstwem dokonanej już wcześniej przez Trybunał Konstytucyjny oceny konstytucyjności kwestionowanych regulacji. Podkreślić trzeba, że w takim przypadku nie dochodzi do wykładni prokonstytucyjnej istniejącego przepisu, lecz do wykładni contra legem, a w konsekwencji do nieuprawnionej ingerencji prawotwórczej. Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania prowadzące do wniosku, że w wyniku zastosowania każdego rodzaju wykładni (językowej, systemowej i pozajęzykowej, odwołującej się do wartości konstytucyjnych) uzyskuje się tożsamy rezultat – odpowiadający efektowi wykładni zastosowanej przez organy i nie dopatrując się uchybień organów na innych etapach procesu stosowania prawa, Sąd stwierdził, że decyzja organu odwoławczego oraz decyzja ją poprzedzająca zasługują na pozostawienie ich w obrocie prawnym. Dlatego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło