II SA/Ke 175/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal,, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lipca 2008r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata A. K.- S. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 19 lutego 2008r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 16 stycznia 2008r., przyznającej A. K. zasiłek celowy w łącznej kwocie 267, 49 zł, w tym 150 zł na poszukiwanie pracy, 42,25 zł jako opłata rachunku za gaz przelewem na konto bankowe zakładu gazowniczego, 75,24 zł jako opłata rachunku za energię elektryczną przelewem na konto bankowe zakładu energetycznego oraz 150 zł na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że A. K. jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną od 2001r. i bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Ponadto nie posiada żadnego dochodu, zatem zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej przysługuje mu prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, gdyż jego dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Spełnia również kryterium dochodowe przewidziane w art.5 ust.1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", które wynosi 715,50 zł. Powołując się na treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej organ II instancji wskazał, że świadczenie w postaci zasiłku celowego ma uznaniowy charakter. Ukierunkowane jest na zaspokojenie w całości lub w części najpilniejszej potrzeby bytowej osoby i rodziny. Ustawa nie określa jego wysokości ani kryteriów ustalania tej wysokości, pozostawiając te kwestie uznaniu organu. Podobnie pomoc udzielana w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma charakter uznaniowy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że każdorazowo wysokość świadczeń o charakterze uznaniowym uzależniona jest nie tylko od potrzeb uprawnionego, ale również od wielkości środków, jakimi dysponuje ośrodek udzielający pomocy. Niedostatek środków na realizację świadczeń pomocy społecznej i duża liczba potrzebujących nie pozwala na przyznawanie pomocy w formie i wysokości zaspakajającej wszystkie potrzeby osób i rodzin ubiegających się o pomoc. Wskazano, że organ I instancji na zasiłki celowe w miesiącu styczniu 2008r. rozdysponował kwotę 22 764, 83 zł, z czego pomocy finansowej udzielił dla 138 rodzin; średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 164, 96 zł. Zasiłek celowy w najwyższej wysokości tj. 267, 57 zł przyznano osobie bezrobotnej w formie opłaty rachunku za podłączenie energii elektrycznej, natomiast najniższy - w kwocie 60 zł przyznano rodzinie niepełnej na koszty związane z leczeniem. Z kolei na zasiłki celowe z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w stycznia 2008r. rozdysponowano kwotę 19 500 zł i udzielono pomocy finansowej dla 112 rodzin, średnia wysokość zasiłku wynosiła 174, 11 zł Największe zasiłki w wysokości 300 zł otrzymały rodziny wielodzietne, zaś najniższe w wysokości 100 zł osoby samotnie gospodarujące. W związku z powyższym Kolegium zauważyło, że wysokość zasiłku celowego udzielonego A. K. należy do rzędu jednych z najwyższych przyznawanych w tym czasie przez organ. Z kolei zasiłek celowy na dożywianie przyznany w kwocie 150 zł jest wyższy niż zasiłki przyznawane dla innych osób, bowiem osoby samotnie gospodarujące otrzymały ten zasiłek w wysokości 100 zł. Organ odwoławczy dodał, że żądanie A. K. przyznania mu pomocy w wysokości 6000 zł miesięcznie przekracza możliwości finansowe i wykracza poza cele pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że A. K. od sierpnia 2001r. objęty jest systematyczną pomocą ze strony miejscowego ośrodka. W miesiącu styczniu otrzymał łączną pomoc w postaci zasiłków celowych w wysokości 417, 49 zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył A. K. wnosząc o zmianę kwoty przyznanego zasiłku na równowartość jednej średniej krajowej, regularnie płatnej raz w miesiącu, umożliwiającej prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy w Polsce. Skarżący nie zawarł w skardze żadnych merytorycznych zarzutów, a jedynie wskazał, że "podtrzymuje od X- czasu wyrażane stanowisko o skierowanie do psychiatry Składu Orzekającego SKO, Zarządu MGOPS". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. nr 64 poz. 593 ze zm./ zwanej dalej w skrócie ustawą w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Z kolei z art. 3 ust. 1 ustawy wynika, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z powyższego wynika więc, że zadaniem organów pomocy społecznej jest jedynie wspieranie w działaniu osób zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie, jakby chciał tego skarżący, źródła utrzymania. Jest to więc pomoc dla zainteresowanego w jego dążeniu do polepszenia swojej sytuacji życiowej, co nie może oznaczać bezwarunkowego zaspokajania jego wszystkich potrzeb i akceptowania przez organy postawy roszczeniowej. Zwrócić również należy uwagę, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy mogą zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powyższe uregulowanie wskazuje więc, że decyzja oparta na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową, a organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony. Zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub też, że jego rozmiar będzie różny od tego, który określił we wniosku. Jednakże uznaniowość nie oznacza swobody organu orzekającego, który swoje stanowisko musi należycie uzasadnić. Organy rozpoznające niniejszą sprawę w niczym wskazanym przepisom prawa nie uchybiły. W sprawie ustalone zostało, jakimi środkami finansowymi dysponował organ w miesiącu wydawania decyzji, jaka była ich średnia wysokość w skali danego miesiąca oraz ile osób korzystało w tym czasie z tej formy pomocy. Ponadto uzasadniając przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w wysokości łącznej 417, 49 zł organ wziął pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącego, który niewątpliwie spełnia warunki do jego otrzymania, ale również swoje możliwości finansowe i potrzeby innych osób starających się w tym czasie o pomoc pieniężną. Także w ocenie sądu w sposób przekonywujący przedstawiono kryteria, którymi kierował się organ ustalając wysokość przyznanego zasiłku. W związku z powyższym nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Odnosząc się do żądania skarżącego, dotyczącego przyznania mu zasiłku w wysokości równej średniej krajowej, płatnego regularnie raz w miesiącu, stwierdzić należy, że nie mieści się ono w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Określona w art. 39 ust. 1 ustawy niezbędna potrzeba ma na celu zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka. Jak już wcześniej wspomniano pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności, nie jest zaś jej rolą pełne zaspokajanie potrzeb i spełnianie wszystkich oczekiwań podopiecznych. Ponadto zasiłek celowy, jak na to wskazuje chociażby jego nazwa, przeznaczony jest na zaspokojenie określonej potrzeby, dlatego też nie może mieć charakteru świadczenia wypłacanego w sposób stały i systematyczny. Zapewnieniu stałego i systematycznego dostarczania środków finansowych służą zasiłek stały /który przysługuje tylko osobom całkowicie niezdolnym do pracy/ oraz zasiłek okresowy. Jak wynika z załączników skargi A. K. z tego ostatniego świadczenia już korzysta. Zauważyć przy tym należy, iż maksymalna wysokość zasiłku stałego wynosi 444 zł zaś okresowego 418 zł w związku z czym chociażby już z tego powodu niezasadne jest żądanie skarżącego przyznania mu regularnie płatnego świadczenia pieniężnego w żądanej przez niego wysokości. Odnosząc się do kwestii wskazanych w skardze to stwierdzić należy, że zawierają one obraźliwe sformułowania dotyczące członków organów i jako takie nie mogą mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 cytowanej ustawy oraz § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / Dz. U. nr 163 poz.1348 ze zm./