II SA/Ke 179/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Miziołek (spr.),, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. II SA/Ke 179/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania D. P., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Sekcji ds. zaliczek alimentacyjnych i dłużników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...], odmawiającą przyznania D. P. zaliczki alimentacyjnej na syna M. P. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż D. P. złożyła w dniu 1 września 2005r. wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na syna M. P. Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia uzasadniając, że D. P. przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania przedmiotowego świadczenia, bowiem dochód rodziny za 2004 r. wyniósł [...] zł. netto, tj. [...] zł. miesięcznie na osobę. Tymczasem kryterium dochodowe upoważniające do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ustalane na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynosi 583,00 zł na osobę w rodzinie. W odwołaniu od decyzji organu I instancji D. P. podniosła, że organ I instancji nie rozważył i nie ustosunkował się do przedłożonych przez nią dokumentów oraz zgłoszonych twierdzeń i wniosków. Podniosła, że składając wniosek o zaliczkę alimentacyjną wykazała, że w skład dochodu wchodziła kwota nagrody jubileuszowej za 15 lat pracy, do której nabyła prawo w 2003r. Pracodawca ze wzglądu na problemy finansowe wypłacił nagrodą jubileuszową z rocznym opóźnieniem - w czerwcu 2004r. Nagroda ta nie stanowi corocznego dochodu, lecz jest wypłacana co 5 lat. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła stosowne dokumenty od pracodawcy. W konsekwencji powyższej okoliczności podkreśliła, że zawsze spełniała kryteria dochodowe i uprawniona była do alimentów wypłacanych przez fundusz alimentacyjny, a organ nie może pozbawiać jej praw nabytych i nie realizować zadań wynikających z nowych regulacji prawnych. Wypłacenie nagrody jubileuszowej z opóźnieniem nie może mieć, jej zdaniem tak daleko idących skutków. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że stosownie do art. 7 ustawy z 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, obowiązującej od 1 września 2005 roku zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Osobą uprawnioną jest, zgodnie z art. 2 pkt 5 cytowanej ustawy osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli m.in.: osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2006 roku osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowiec lub wdowa, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Jak wynika z akt sprawy skarżąca D. P. jest osobą rozwiedzioną i nie wychowuje syna z jego ojcem, ma także zasądzone alimenty na syna, których egzekucja, jak wynika z przedłożonego zaświadczenia od Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w K. jest bezskuteczna. Przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), do których w tym zakresie odsyła ustawa o zaliczce alimentacyjnej, formułują kryteria dochodowe, od spełnienia których ustawodawca uzależnił prawo do zaliczki alimentacyjnej. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobą nie przekracza kwoty 583,00zł. Przywołując treść przepisów art.3 ust. 1 i ust. 2 cyt. wyżej ustawy organ wskazał, że w 2004 r. D. P. uzyskała dochód w wysokości [...] zł brutto. Do ustalenia dochodu na osobę w rodzinie do celów świadczeń rodzinnych przyjęto kwotę netto w wysokości [...] zł. tj. po odjęciu podatku w wysokości [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł. i składki na ubezpieczenie zdrowotne (wyliczona zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne) w wysokości [...] zł. Dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi [...]zł. Wnioskodawczyni nie spełnia zatem kryterium dochodowego do uzyskania zaliczki alimentacyjnej. Nagroda jubileuszowa, którą wnioskodawczyni faktycznie pobrała w 2004r . jest świadczeniem opodatkowanym na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i ujęta jest w kwocie wykazanej w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego jako dochód wnioskodawczyni uzyskany w 2004r. Powołując treść art. 3 ust. 23 cyt. wyżej ustawy organ podkreślił, że w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzi żadna z okoliczności, która dawałaby podstawę do uznania nagrody jubileuszowej za dochód utracony, a tym samym do odliczenia tej kwoty od dochodu rodziny uzyskanego w 2004r. Skoro wnioskodawczyni nie spełnia konkretnie określonego przez przepisy kryterium dochodowego, to wniosek nie mógł być uwzględniony. Skargę na powyższe rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła D. P. zarzucając naruszenie: - art. 3 ust. 23 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych, - art.32 Konstytucji RP przez nie traktowanie w ten sam sposób rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. W uzasadnieniu skargi podniosła, że składając wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wykazała, że w skład dochodu wchodziła kwota nagrody jubileuszowej za 15 lat pracy, do której nabyła prawo w dniu 1.09.2003r., zatem rok wcześniej od czasookresu stanowiącego podstawę do obliczenia dochodu dla potrzeb ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Pracodawca z uwagi na trudności finansowe wypłacił nagrodę jubileuszowa z rocznym opóźnieniem w czerwcu 2004r. Nagroda nie stanowi corocznego dochodu, lecz jest wypłacana raz na 5 lat. Interpretacja przepisu art. 3 ust. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych podana przez organ jest zawężająca. Zdaniem skarżącej wprawdzie ustawodawca nie przewidział i nie nazwał wprost w grupie dochodów utraconych kategorii "nagroda jubileuszowa", ale określił ogólnie utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Interpretacja w/w przepisu dokonana przez organ jest sprzeczna z celem i treścią przepisów o świadczeniach rodzinnych. Podkreśliła, że organ wydając decyzję nie realizuje prawa niepełnej rodziny mającej prawo do szczególnej pomocy ze strony władzy publicznej - art. 71 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji przedstawionych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania w sposób, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonych decyzji podnieść należy, że w toku rozpoznania sprawy organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tym samym, Sąd nie dopatrzył się podstaw uzasadniających konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepisy art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), do których w tym zakresie odsyła ustawa o zaliczce alimentacyjnej, zwanej dalej w skrócie ustawą, formułują kryteria dochodowe, od spełnienia których ustawodawca uzależnił prawo do zaliczki alimentacyjnej. Zaliczka alimentacyjna przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobą nie przekracza kwoty 583,00zł. Stosownie do art. 3 pkt. 2 ustawy za dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Okresem zasiłkowym jest zgodnie z art. 3 pkt. 10 ustawy okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Z kolei stosownie do art. 3 pkt 1 ustawy, gdy mowa o dochodzie rozumie się przez to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a/ przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b/ deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c/ inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (.....), w tym z gospodarstwa rolnego. Przenosząc powyższe wywody prawne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż zasadnie organy orzekające przyjęły, że wnioskodawczyni nie spełnia kryterium dochodowego do uzyskania zaliczki alimentacyjnej. Z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika, że skarżąca jest osobą rozwiedzioną i sama wychowuje syna. . Z przedłożonych do akt postępowania dokumentów, w tym zaświadczenia z Urzędu Skarbowego wynika, iż w 2004r. skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł brutto. Nagroda jubileuszowa, która skarżąca pobrała w 2004r. ujęta została w kwocie wykazanej w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego. Należy podnieść, iż zgodnie z przywołanym na wstępie art. 3 pkt 1 ustawy, gdy mowa o dochodzie rozumie się przez to (...)przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Uwzględniając dyspozycję przepisów art. 11 i 12 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst jednolity Dz. U z 2000r. nr 14 poz. 176 ze zm.) nie budzi wątpliwości, iż nagroda jubileuszowa mieści się w kategorii przychodów opodatkowanych na zasadach ogólnych na podstawie przepisów w/w ustawy. Z akt sprawy wynika, iż w kwocie dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2004r. ujęta została nagroda jubileuszowa, otrzymana przez nią w 2004r. Skoro zatem nagroda jubileuszowa podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, to zasadnie organy orzekające ujęły ją w kwocie dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2004r. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, co do naruszenia przez organy art. 3 pkt. 23 ustawy należy stwierdzić, że jest on bezzasadny. Na gruncie ustawy o zaliczkach alimentacyjnych ustawodawca zawarł regulacje prawne ściśle określające warunki, które winien spełnić wnioskodawca, aby uzyskać prawo do przedmiotowego świadczenia, w tym wysokość kryterium dochodowego i nie dopuszcza możliwości uznaniowego przyznawania zaliczki. Wprawdzie ustawodawca przewidział możliwość dokonania odliczeń od dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę (tzw. dochód utracony), to jednocześnie określił okoliczności (zdarzenia) kwalifikowane jako dochód utracony. Stosownie do art. 3 pkt. 23 ustawy z utratą dochodu mamy do czynienia tylko wtedy, gdy jest to utrata dochodu spowodowana: a/ uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b/ utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, c/ utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d/ utratą emerytury, renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e/ nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f/ wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, g/ wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a. Sąd podziela w całości stanowisko organów, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności taksatywnie wymienionych w art. 3 pkt. 23, które stanowiłyby podstawę do uznania nagrody jubileuszowej za dochód utracony, a w konsekwencji do odliczenia kwoty nagrody od dochodu rodziny uzyskanego w 2004r. Okoliczności kwalifikowane jako dochód utracony zostały wymienione przez ustawodawcę w zamkniętym katalogu, zatem dokonywanie rozszerzającej wykładni przepisu art. 3 pkt. 23 ustawy nie znajduje uzasadniania prawnego. W związku z powyższym zarzuty skarżącej odnośnie zbyt rygorystycznego i zawężającego stosowania przez organy przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej są bezpodstawne. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczących naruszenia art. 32 i 71 ust. 1 Konstytucji RP, należy podnieść, iż zostały one sformułowane w sposób zbyt ogólnikowy, aby można się było do nich szczegółowo odnieść. Niezależnie od powyższego, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach określonych w powołanym na wstępie art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP, jak również nie powziął żadnych wątpliwości, co do tego, aby przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną decyzji wydanych przez organy orzekające obu instancji, były sprzeczne z ustawą zasadniczą. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).