II SA/Ke 18/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Izabela Suchenia, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2009r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stanu technicznego obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata D. G. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 18/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania T. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] odmawiającej wydania S. S. nakazu wykonania południowej ściany działowej w budynku garażowym w B. przy ul. S., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Do wydania tej decyzji doszło na tle następujących okoliczności. W piśmie z dnia 3 marca 2008r. T. M. zwróciła się o sprawdzenie stanu technicznego garażu, wskazując, że obiekt ten jest "przyklejony" do jej domu mieszkalnego bez ściany działowej i każda robota wykonywana przez sąsiada zakłóca jej spokój, nadto wbijane przez niego haki i gwoździe w jej ścianę powodują wstrząsy, po których odpadają w jej domu płytki. W czasie przeprowadzonych w dniu 20 maja 2008r. oględzin organ ustalił, że garaż ma konstrukcję drewnianą, ze ścianami osłonowymi wykonanymi z bloczków gipsowych Promont. Przylega on bezpośrednio do budynku mieszkalnego T. M. i posiada od strony tego budynku odrębną ścianę, której grubości nie można jednoznacznie ustalić. W czasie oględzin właściciel garażu oświadczył, że garaż został wykonany około 50 lat temu przez jego teścia, że nie posiada on żadnych dokumentów związanych z jego budową i że pierwotnie obiekt ten przylegał do garażu na działce sąsiedniej, na bazie którego powstał dom mieszkalny. Z kolei T. M. wskazała, że będący przedmiotem sprawy garaż został trzy lata temu rozbudowany, pomimo, że z uzyskanych przez nią informacji wynika, że miał on być rozebrany. W związku z tym podtrzymała swój wniosek o nakazanie postawienia osobnej ściany w tym garażu, a jeśli nie, to domagała się nakazania jego rozbiórki. Pismem z dnia 28 maja 2008r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał T.M. do przedłożenia dokumentu stwierdzającego, że garaż miał być rozebrany pod rygorem konsekwencji, o jakich mowa w art. 92 ustawy Prawo budowlane i następnie decyzją z dnia [...] odmówił wydania decyzji nakazującej S. S. wykonania południowej ściany w garażu. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia wskazał art. 66 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że nie ma konieczności wykonania 1 II SA/Ke 18/09 południowej ściany działowej, bowiem w budynku garażowym istnieje już ściana południowa wykonana z bloczków typu "Pro Mont". Co prawda nie jest ona ścianą konstrukcyjną, ale spełnia wymagania przeciwpożarowe, przez co obiekt nie zagraża życiu, zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Zgodnie bowiem z § 8 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przedmiotowy budynek należy do niskich, dla których zgodnie z par. 212 pkt 4 klasa odporności pożarowej oznaczona jest literą D. Wobec tego zgodnie z par. 216 pkt 1 klasa odporności ogniowej elementów budynku dla ściany zewnętrznej wynosi E I 30, gdzie E wyraża szczelność ogniową w minutach, a więc 30 minut. Dla ścian z płyt Pro-Monta o grubości 8 cm klasa odporności ogniowej określona w godzinach wynosi 1. Budynek jest w dobrym stanie technicznym i nie stwierdzono, aby zachodziły jakieś przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego. W odwołaniu od tej decyzji T. M. zarzuciła, iż nie została dopuszczona do oględzin, że nie wiadomo, na jakiej podstawie w uzasadnieniu decyzji wskazano, że istnieje od strony południowej ściana o grubości 8 cm, skoro w protokole z oględzin znajduje się stwierdzenie, że nie można ustalić grubości tej ściany; zakwestionowała także ustalenie, iż budynek jest w dobrym stanie technicznym. Organ odwoławczy uzupełnił postępowanie dowodowe, przeprowadzając powtórnie oględziny, w czasie których skarżąca nie została wpuszczona na nieruchomość S. S.. W protokole z oględzin znajduje się zapis, "budynek garażowy o wym. 6,40 x 3,55 m o konstrukcji szkieletowej z wypełnieniem gipsowym płytami Promont o gr.8 cm. Ściany od ul. S. i od strony północnej są ocieplone styropianem o grubości 5 cm". Stan techniczny obiektu nie budzi zastrzeżeń. T. M. w czasie oględzin dodatkowo zarzuciła, iż ponieważ garaż przylegając bezpośrednio do ściany jej budynku opiera się o nią, narusza jej konstrukcję. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu odwoławczy wskazał, że organ I instancji słusznie ustalił, że nie zachodzą żadne przesłanki przewidziane w art. 66 ust. 2 i 3. Zauważył jedynie, że Powiatowy Inspektor winien był powołać w podstawie prawnej wszystkie przepisy art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, co też 2 II SA/Ke 18/09 sam uczynił. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, iż ściana południowa spełnia wymagania przewidziane dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego z uwagi na fakt, że klasa odporności ściany Pro-Mont o grubości 8 cm wynosi 1. W związku z tym nie powoduje to zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Obiekt znajduje się w dobrym stanie technicznym i nie powoduje swym wyglądem oszpecenia otoczenia, stąd nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 66. Żądanie odwołującej się, aby odsunąć garaż od granicy, w ocenie organu jest niemożliwe do spełnienia i taka decyzja byłaby niewykonalna. Zdaniem organu odwoławczego niezasadne są zarzuty skarżącej odnośnie prawidłowości przeprowadzonych oględzin. Skoro skarżąca podpisała się pod protokołem oględzin w dniu 20 maja 2008r., świadczy to o tym, że przed jego podpisaniem zapoznała się z jego treścią i nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń. Protokół został sporządzony zgodnie z przepisami kpa, brak jest więc podstaw do kwestionowania go na tym etapie. Odnośnie zarzutu, iż odwołująca się nie została dopuszczona do udziału w oględzinach przeprowadzonych przez ten organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że pracownicy organu w trakcie wykonywanych czynności służbowych nie mogą zmusić właściciela nieruchomości, na której odbywają się stosowne czynności, do wpuszczenia na teren jego posesji innych osób, nawet jeśli są stronami postępowania. Wskazane przez odwołującą się działania S. S. w tym powodujące szkody wbijanie haków, nie podlegają właściwości organów administracyjnych. Sprawy te mogą być rozstrzygane jedynie na drodze powództwa cywilnego. Skargę na tę decyzję wniosła T. M., kwestionując ustalenia organów, jakoby istniejący garaż został wzniesiony 50 lat temu i jakoby brak w tym garażu ściany konstrukcyjnej od strony jej budynku mieszkalnego nie zagrażał ścianie jej domu mieszkalnego. Skarżąca wskazała, że w chwili, gdy kupowała swoją nieruchomość, co miało miejsce 13 lat temu, na działce sąsiedniej istniał garaż, ale był to garaż blaszany, który miał być rozebrany. Trzy lata temu garaż został rozbudowany, obłożony bloczkami i ocieplony. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej dodatkowo podniósł, iż organ skoncentrował się na badaniu istnienia ściany przeciwpożarowej, a nie wyjaśnił, jaki wpływ na budynek mieszkalny skarżącej ma to, że garaż od strony tego budynku nie posiada własnej ściany nośnej, co powoduje pękanie ściany domu mieszkalnego. 3 II SA/Ke 18/09 W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim za trafny uznać należy zarzut, iż sprawa nie została należycie wyjaśniona. Od początku T. M. podnosiła, iż garaż, będący przedmiotem sprawy, nie ma własnej ściany i przylegając do jej budynku oraz opierając się na nim, osłabia jego konstrukcję, powodując pękanie ściany. Tymczasem organy w czasie oględzin (do udziału w której to czynności skarżąca z naruszeniem art. 79 § 2 kpa faktycznie nie została dopuszczona) ograniczyły się do ustalenia, że garaż ma ścianę, wykonaną z gipsowych płyt i że nie jest to ściana konstrukcyjna. Nie zostało wyjaśnione, czy w związku z tym faktycznie konstrukcja garażu opiera się na budynku skarżącej, a jeśli tak, to jaki ma to wpływ na ten budynek, w szczególności, czy garaż ten zagraża bezpieczeństwu mienia T. M. ( art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Nie ustalono również, czy użytkowanie takiego garażu, nie posiadającego własnej ściany nośnej ,a jedynie ścianę z gipsu od strony budynku, do którego bezpośrednio przylega (z którym to użytkowaniem wiązać się może mocowanie różnych elementów na ścianie, wymagające wbijania przykładowo haków ) nie zagraża bezpieczeństwu mienia skarżącej ( art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Na jednym z załączonych do akt zdjęć, wykonanych w czasie oględzin w dniu 5 listopada 2008r., widoczna jest na ścianie budynku domu mieszkalnego T. M., do której przylega garaż, rysa ( k.6). Nie zostało ustalone, z jakiego powodu doszło do jej powstania. Organy nie dokonały oględzin domu skarżącej w celu ustalenia, czy faktycznie, jak twierdzi, dochodzi u niej do pękania płytek i ściany i czy jest to związane z przedmiotowym obiektem budowlanym. Jak już wspomniano, organy ograniczyły się do zbadania, czy istniejąca południowa ściana garażu spełnia wymogi przeciwpożarowe. Prawidłowość dokonanych na tę okoliczność ustaleń również może budzić wątpliwości. Przede wszystkim nie wiadomo, w jaki sposób organ odwoławczy ustalił, że grubość tej ściany wynosi 8 cm, skoro organ I instancji w czasie przeprowadzanych w dniu 20 maja 2008r. oględzin stwierdził, że "grubości tej ściany nie można jednoznacznie 4 II SA/Ke 18/09 ustalić", ( po czym następnie w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że ściana z płyt "Pro-Monta" o grubości 8 cm ma odpowiednią klasę odporności ogniowej). Poza tym, o czym również już wspomniano, ani organ I instancji ani też organ odwoławczy nie zapewniły T. M. możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu z oględzin. Wbrew stanowisku wyrażonemu przez Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego, samo umożliwienie stronie zapoznania się z protokołem oględzin nie jest równoznaczne z zapewnieniem jej udziału przy przeprowadzeniu tego dowodu. Zgodnie z art. 79 § 2 kpa strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, co jeśli chodzi o oględziny, sprowadza się do umożliwienia stronie obejrzenia tego, co jest przedmiotem tych oględzin. Czym innym jest natomiast umożliwienie zapoznania się z protokołem z tej czynności. Strona, której uniemożliwiono uczestniczenie w przeprowadzeniu oględzin, nawet nie ma możliwości zakwestionowania ich wyniku, skoro nie jest w stanie stwierdzić, czy zawarty w protokole opis odpowiada faktycznemu stanowi. Analogicznie gdy organ przesłuchuje świadka, nie jest wystarczające, w świetle art. 79 § 1 kpa, umożliwienie stronie zapoznania się z samym protokołem z tych zeznań, lecz konieczne jest zapewnienie stronie możności obecności przy przesłuchaniu. Skoro stosownie do art. 85 § 2 kpa nawet osoby trzecie, nie będące stroną, są zobowiązane na wezwanie organu okazać przedmiot oględzin, tym bardziej taki obowiązek spoczywa na stronie postępowania i nie ogranicza się on do okazania przedmiotu tylko urzędnikom przeprowadzającym tę czynność, ale wszystkim stronom postępowania. Dodatkowo wskazać należy, iż organy w pierwszej kolejności powinny były ustalić, czy garaż został legalnie wzniesiony, zwłaszcza iż skarżąca podnosiła, że z posiadanych przez nią informacji wynika, że miał on być rozebrany. Tymczasem organy poprzestały na wyjaśnieniu złożonym przez S. S., że garaż został postawiony około 50 lat temu i że nie żadnych dokumentów, dotyczących jego budowy. Wygląd tego obiektu zdaje się potwierdzać podnoszoną przez T. M. okoliczność, że nie jest to ten sam garaż, jaki postawił poprzednik prawny S. S., zwłaszcza, że według twierdzeń skarżącej, wcześniej był to garaż blaszany, który około 3 lata temu został rozbudowany. Zamiast okoliczność tę wyjaśnić organ I instancji poprzestał na wezwaniu T. M. do złożenia dokumentu, stwierdzającego że garaż S. S. miał być przeznaczony do rozbiórki, i to pod rygorem konsekwencji wynikających z art. 92 Prawa budowlanego, a więc kary aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Reasumując stwierdzić należy, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu Instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 2 i art. 80, które to naruszenie niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego też obie te decyzje podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sad Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). W oparciu o art. 152 tej samej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ przede wszystkim powinien ustalić, czy garaż został wzniesiony zgodnie z obowiązującymi przepisami, to jest na podstawie stosownego pozwolenia na budowę. W sytuacji gdyby okazało się, że obiekt został postawiony samowolnie, a jednocześnie organy ustaliłyby, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 66 § 1 pkt 1 lub 2 tej samej ustawy, może okazać się uzasadnione zawieszenie tego postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Gdyby bowiem ostatecznie okazało się, że garaż podlega rozbiórce, niecelowe byłoby nakładanie na jego właściciela obowiązku postawienia w nim ściany nośnej. Nadto organ prowadząc postępowanie winien uwzględnić to, że garaż stanowi własność obojga małżonków S. ( co wynika ze znajdującego się w aktach zdjęcia aktu notarialnego), stąd oboje oni powinni brać udział w spawie w charakterze strony.