II SA/Ke 180/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 180/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Renata Detka, Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant: Referent stażysta Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [..] w przedmiocie :zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpoznaniu odwołania A. C. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w kwocie 95 zł miesięcznie na zakup biletów MZK przez okres 3 miesięcy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II Instancji wskazał iż A. C. podaniem z dnia 21 listopada 2003r. zwrócił się o udzielenie realnej pomocy społecznej poprzez przyznanie zasiłku okresowego w kwocie po 461 zł na okres co najmniej pół roku, zasiłku celowego przez okres co najmniej 3 miesięcy po 95 złotych na zakup biletów MZK w ilości 50 sztuk miesięcznie, zasiłku celowego w kwocie 55 zł na opłacenie części rachunku za energię elektryczną oraz pomoc rzeczową w postaci bielizny pościelowej a także paczki żywnościowej w związku ze świętami Bożego Narodzenia. Oświadczył, że oprócz świadczeń z MOPR w K. nie posiada żadnych dochodów ani pomocy materialnej. Od 1996r. jest bezrobotny. Organ I instancji przyznał A. C. zasiłek okresowy na okres od listopada do grudnia 2003r. w kwocie po 250 złotych miesięcznie z przeznaczeniem na zakup żywności i opłacenie energii elektrycznej, zasiłek celowy w formie rzeczowej w postaci kompletu bielizny pościelowej oraz męskiej o wartości 86,84 zł. Nadto wcześniejszą decyzją na wniosek z dnia 24 października 2003r. przyznano A. C. zasiłek celowy w wysokości 150 złotych. Natomiast zaskarżoną decyzję organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego w kwocie po 95 złotych miesięcznie na zakup biletów MZK na okres trzech miesięcy wskazując , iż odmowa podyktowana jest bardzo ograniczonymi środkami na zadania własne. W odwołaniu od decyzji Dyrektora MOPR A.C. zarzucił, iż odmowa przyznania mu pomocy na zakup biletów jest cyniczną i barbarzyńską szykaną i wykorzystaniem przewagi instytucjonalnej. Świadczenie na zakup biletów jest bezkosztowne ponieważ komunikacja miejska jest instytucją dotowaną przez Radę Miejską w K. a mimo to zmusza się go do pokonywania rowerem od 8 do 24 km w celu spożycia obiadu, zaopatrzenia się w chleb i składania wizyt w biurach MOPR i PUP. Mimo, że komunikacja miejska jest instytucją dobra publicznego jemu odmawia się prawa do korzystania z tego dobra podczas , gdy działacze samorządowi K. jeżdżą luksusowymi limuzynami. W odwołaniu skarżący domagał się rozpoznania go na rozprawie administracyjnej, aby mógł zaprosić na nią przedstawicieli władz i mediów oraz aby przesłuchać na niej Prezydenta i Dyrektora MOPR w K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż decyzja organu I instancji prawa nie narusza. A. C. spełnia wynikające z art. 4 ustawy oz 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64 poz. 414 ze zm.) kryteria kwalifikujące do pieniężnej pomocy i niewątpliwie jego sytuacja materialna jest trudna skoro od 1996r. jest bezrobotny, obecnie bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych własnych dochodów. Dlatego też organ I instancji comiesięcznie od kilku lat świadczy mu pomoc w niezbędnym zakresie zgodnie z posiadanymi możliwościami. Od uznania organu ds. pomocy społecznej zależy , czy przyzna świadczenie na zaspokojenie wszystkich wnoszonych przez stronę potrzeb czy też, nie dysponując odpowiednimi środkami finansowymi ograniczy udzielenie wsparcia do najbardziej koniecznej i niezbędnej pomocy bytowej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny być uwzględniane, jeżeli odpowiadają nie tylko celom ale i możliwościom pomocy społecznej. Każdorazowo wysokość świadczeń o charakterze uznaniowym uzależniona jest przede wszystkim od wielkości środków, jakimi dysponuje organ I instancji. MOPR w K. nie jest w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych przez A. C. potrzeb mimo iż niewątpliwie odwołującemu trudno jest się poruszać się po mieście pieszo lub na rowerze. To wyłącznie z powodu niedostatku środków organ do spraw pomocy społecznej nie jest w stanie spełnić oczekiwania strony w tym zakresie. Jak wynika to ze sprawozdania organu I instancji , oprócz zasiłków pieniężnych odwołujący otrzymał także pomoc rzeczową. Ogółem w listopadzie 2003r. organ I instancji wydatkował na pomoc społeczną w postaci zasiłków celowych kwotę 32 646,36 zł a pomocą objęto 440 osób i rodzin co oznacza, że średnia zasiłku celowego wynosiła 74,20 zł. Tym samym przyznając A. C. na miesiąc listopad zasiłek celowy w wysokości 150 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 250 zł a także pomoc rzeczową w postaci bezpłatnych obiadów organu I instancji niewątpliwie wykazał troskę w przedmiocie zapewnienia odwołującemu się niezbędnych potrzeb bytowych. Dlatego też brak jest zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji. Nieuzasadnione jest także stwierdzenie, że skoro komunikacja miejska jest dotowana z budżetu miasta to odwołujący ma prawo do bezzwrotnego zasiłku na zakup biletów tej komunikacji. Zdaniem kolegium nie ma także potrzeby wynikającej z art. 89 kpa przeprowadzenia rozprawy administracyjnej bowiem zgromadzony w aktach materiał jest wystarczający do podjęcia decyzji. Zdaniem Kolegium skoro A. C. otrzymał pomoc niejednokrotnie na wyższym poziomie niż inne osoby o czym świadczy chociażby to, że w listopadzie średnia kwota przyznanych zasiłków celowych wynosiła 74,20 zł , nie można dopatrzyć się tendencyjności w działaniu organu I instancji . Niemal wszyscy podopieczni pomocy społecznej korzystający z bezpłatnych obiadów mają potrzebę korzystania także z komunikacji miejskiej z uwagi na miejsce położenia jadłodajni i nie sposób byłoby z tak ograniczonych środków na zadania własne zaspokoić tych potrzeb. W skardze na tę decyzję A. C. zarzucił, iż nie rozpoznając jego odwołania na rozprawie po raz kolejny organ II instancji zignorował jego prawo podmiotowe uniemożliwiając mu przesłuchanie wskazanych osób na konkretne okoliczności, czym w sposób rażący został naruszony art. 10 kpa, jak również art. 17 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. Zarzucił także rażące naruszenie jego uprawnień jako strony postępowania administracyjnego wynikających z art. 140 kpa w związku z art. 75, 77, 78, 79, 80 i 89 gdyż po raz kolejny wydano decyzję ostateczną "w sposób brutalny" go krzywdzącą i wykluczającą z życia społecznego bez wysłuchania go. Skarżący powołał się także na art. 2, 30, 32 Konstytucji a w szczególności na naruszenie art. 45 Konstytucji, która gwarantuje mu jawne i sprawiedliwe rozpoznanie sprawy przez bezstronny i niezawisły sąd, który to przepis ma jego zdaniem zastosowanie także do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, postępowanie przed którym ma wszelkie cech postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżący nadto zarzucił, iż organ II instancji uporczywie go szykanuje stosując argumentację, jakoby on swoje prawo do bezpłatnych przewozów wywodził z tego iż komunikacja miejska jest znacząco dotowana, podczas gdy on swoje prawo wywodzi z powołanych zasad ustrojowych . Kwestia dotacji jest argumentem przemawiającym za ustaleniem, że świadczenie jakiego się domaga jest bezkosztowe gdyż zamiast za teoretyczne wozo-kilometry można płacić za usługi przewozowe dla najbiedniejszej części ludności co zresztą Prezydent K. obiecywał w swoim programie wyborczym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie rozważenia wymaga kwestia, czy z uwagi na treść art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.. U. Nr 64, poz. 503, ze zm.) zgodnie z którym z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z 9 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w związku z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 59, poz 127, ze zm.) sąd może merytorycznie rozpoznać skargę skoro zaskarżona decyzja zapadła na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. Otóż Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 marca 2005 r. (OTK-A 2005/3/21) iż w wypadku decyzji negatywnej (a więc takiej jaka zapadła w niniejszej sprawie w części dotyczącej zasiłku celowego na przejazdy) nawet jej wygaśniecie nie dezaktualizuje powinności dokonania jej kontroli przez sąd administracyjny. Badanie zgodności z prawem decyzji dotyczy bowiem momentu jej wydania, W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza prawa materialnego ani też przepisów postępowania w takim zakresie iż mogłoby ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 2 ust 4 ustawy o pomocy społecznej obowiązującej w dniu wydawania zaskarżonej decyzji potrzeby osoby korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W niniejszej sprawie zarówno organ I jak i II instancji uznały ,iż o ile zapewnienie skarżącemu możliwości korzystania z komunikacji miejskiej mieści się w zakresie celu pomocy społecznej o tyle potrzeba ta nie może zostać zaspokojona z uwagi na brak możliwości finansowych. Jedyną bowiem formą zaspokojenia potrzeby korzystania przez skarżącego z komunikacji jest przyznanie mu- w formie zasiłku celowego- odpowiedniej kwoty pieniężnej lub też dostarczenie mu biletów. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje świadczenia polegającego na przyznaniu prawa do bezpłatnych przejazdów w komunikacji miejskiej. Skoro pomoc ta może być realizowana tylko jako zasiłek celowy, jej udzielenie jest ściśle uzależnione od pieniędzy jakimi na ten cel dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. Zgodnie z art. 32 ust 1 ustawy o pomocy społecznej z 1990r. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji w tej kwestii ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego, co nie znaczy jednak iż organ może podejmować decyzję w kwestii przyznania zasiłku celowego w sposób całkowicie dowolny. Jednakże w niniejszej sprawie w ocenie Sądu nie można organowi II instancji przypisać dowolności. Organ ten ustalił zarówno to, iż skarżący z uwagi na to, że jest od wielu lat bezrobotny wymaga pomocy społecznej, z której zresztą od wielu lat się utrzymuje jak i to , że określone środki jakimi dysponuje na ten cel MOPR nie pozwalają na zaspokojenie potrzeby poruszania się środkami komunikacji miejskiej, aczkolwiek samej tej potrzeby organ II instancji nie zdyskwalifikował jako potrzeby o jakiej mowa w art. 32 ust 2 . Brak jest podstaw do przyjęcia , jakoby skarżący był "uporczywie szykanowany" ,jak to zarzuca, w świetle okoliczności , iż w miesiącu listopadzie i grudniu 2003r. otrzymał zasiłki okresowe w wysokości po 250 złotych, nadto w listopadzie 2003r. otrzymał zasiłek celowy w wysokości 150 złotych na zakup żywności, zasiłek celowy w formie rzeczowej w postaci kompletu bielizny pościelowej oraz obiady. W tym samym okresie średnia wysokość zasiłku celowego przyznawanego innym potrzebującym wynosiła niecałe 75 złotych. Dysponując ograniczonymi środkami organ władny był uznać iż w sytuacji gdy skarżący otrzymał w sumie w miesiącu listopadzie 400 złotych plus świadczenia w naturze nie może skutecznie domagać się dalszej pomocy w postaci pieniędzy na zakup biletów MPK. Taka bowiem pomoc zastałaby udzielona kosztem nieudzielania pomocy innym osobom na zakup żywności czy tez leków niezbędnych do ratowania zdrowia i życia. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze to wskazać należy, iż bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 2,30 i 32 konstytucji . W szczególności art. 2 i 32 nie mogą stanowić źródła uprawnienia skarżącego do bezpłatnego korzystania z komunikacji miejskiej tylko z tego powodu, iż jest on osobą bezrobotną. Z kolei niewyznaczenie rozprawy w celu rozpoznania odwołania skarżącego nie może być uznane za naruszenie art. 30 konstytucji.. Samorządowe Kolegium odwoławcze władne było uznać iż nie zachodzi potrzeba wyznaczenia rozprawy bowiem ani nie przyśpieszyłoby to ani nie uprościło postępowania, nie zachodziła także konieczność osiągnięcia jakiegoś celu wychowawczego. Art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994r. o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych przewiduje, że orzeczenia Kolegiów zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Stąd zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny. Organ II instancji władny był także nie uwzględnić wniosku dowodowego skarżącego Zgodnie bowiem z art. 78 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu jest okolicznością mającą znaczenie dla sprawy. Tymczasem skarżący domagał się przesłuchania Prezydenta miasta K. na okoliczność powodów dyskryminacji go przez funkcjonariuszy samorządowych oraz odstępstwa od polityki jaką obiecywał prowadzić, a dyrektora MOPR-u na okoliczność wyjaśnienia przyczyn dyskryminacji " a w szczególnie czy są to naciski odgórne bo inaczej jak wytłumaczyć przyczyny odmowy pomocy bezkosztowej". W sytuacji gdy brak jest podstaw do uznania, iż skarżący w ogóle jest szykanowany czy też dyskryminowanych (o czym świadczy chociażby to, że od kilku lat jedynym źródłem jego utrzymania jest pomoc społeczna i z tej pomocy korzysta w szerokim zakresie) a kwestia wywiązywania się z obietnic wyborczych nie może być przedmiotem badania w postępowaniu dotyczącym przyznania konkretnej osobie zasiłku celowego ,organ II instancji mógł tych wniosków dowodowych nie uwzględnić. Chybiony jest także zarzut, jakoby odmawiając skarżącemu zasiłku na zakup biletów komunikacji miejskiej organ w jakkolwiek sposób naruszył art. 12 i 13 Europejskiej Karty Społecznej (Dz. U. Nr 8 z 1999r. poz. 67) dotycząca prawa do zabezpieczenia społecznego oraz prawa do pomocy społecznej i medycznej czy też inne powołane przez skarżącego konwencje.W szczególności w żaden sposób Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło naruszyć art. 6 konwencji i ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, z którego wynika prawo do rzetelnego procesu sądowego wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego Samorządowe Kolegia Odwoławcze nie są niezawisłymi sądami w rozumieniu tego przepisu jak i art. 45 konstytucji RP, art. 9 dotyczącego wolności myśli , sumienia i wyznania ani też art. 10 dotyczącego wolności wyrażania opinii. W ocenie Sądu organ II instancji z naruszeniem art. 77 § 4 kpa nie zapewnił skarżącemu możliwości zapoznania się z informacją Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie odnośnie środków finansowych jakimi ośrodek ten dysponował w 2003r. naruszając tym samym także art. 10 kpa. Jednakże w ocenie Sądu to naruszenie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.