II SA/Ke 180/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w K. z dnia [...] lutego 2022 r. w przedmiocie nieprzyznania stypendium rektora I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z dnia 30 listopada 2021 r.; II. zasądza od Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w K. na rzecz R. R. kwotę [...](dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt II SA/Ke [...] UZASADNIENIE Decyzją z 9 lutego 2022 r., Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w K., zwana dalej organem, utrzymała w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z 29 listopada 2021 r. w sprawie nie przyznania R. R. stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki [...] (jak wynika z akt sprawy decyzja organu I instancji podjęta została 30 listopada 2021 r.). Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 i ust. 3, art. 91, art. 92, art. 93 oraz art. 95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz w zw. z § 9, § 10, § 11 oraz § 18 i § 19 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów [...] w K. z dnia 30 września 2021 r. w zw. z zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania stypendium rektora dla studentów [...] w K. w zw. z zarządzeniem nr [...] z dnia 25 listopada 2021 r. Rektora Wyższej Szkoły [...] w sprawie wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów w semestrze zimowym w roku akademickim [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że R. R., zwany dalej skarżącym, student 2 roku na kierunku bezpieczeństwo wewnętrzne, w dniu 26 września 2021 r. złożył pisemny wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów w związku z uzyskaniem wysokiej średniej ocen osiągnięć naukowych za poprzedni rok studiów. W załączniku do wniosku podał, że pobierał naukę: w latach 1996-1997 na U. M. Kopernika przez okres 12 miesięcy, w latach 2016-2017 - na U. J. [...] przez 12 miesięcy oraz w latach 2017-2021 - w [...] K. przez okres 48 miesięcy (tj. łączny okres 72 miesięcy). Uczelniana Komisja Stypendialna decyzją z 30 listopada 2021 r. nie przyznała skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki [...]. Po analizie oświadczenia skarżącego o okresach studiowania Komisja stwierdziła, że został przekroczony sześcioletni termin, w którym studentom studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz studentom jednolitych studiów magisterskich przysługuje stypendium rektora, wynikający z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz z § 6 ust. 2 pkt 1 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów (...). W ocenie organu odwoławczego decyzję powyższą należy uznać za prawidłową. Organ zauważył, że na dzień rozpatrywania wniosku, tj. 29 listopada 2021 r., obowiązywał jeszcze art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz z § 6 ust. 2 pkt 1 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów (...) – w brzmieniu, zgodnie z którym świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat (72 miesiące kalendarzowe). Co więcej, zgodnie z oficjalną ministerialną wykładnią przepisu, oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów – niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczenia rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym roku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy studiami wyłącza się. Co więcej, ministerstwo wskazuje, że do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce tj. przed 1 października 2018 r. Przytoczona powyżej wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce znajduje również potwierdzenie w literalnym brzmieniu przytoczonego przepisu. W ocenie organu , dotychczas utrwalona linia orzecznicza wojewódzkich sądów administracyjnych jest nieprawidłowa. Gdyby ustawodawca chciał faktycznie, aby 6-letni okres był liczony jak ten, w którym student rzeczywiście pobierał świadczenia, to art. 93 ust. 2 pkt 1 brzmiałby "świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 mogą być pobierane (a nie jak jest obecnie – "przysługują") na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". Zatem intencją ustawodawcy było wskazanie, że 6-letni termin przysługiwania świadczeń upływa niezależnie od tego, czy student faktycznie pobiera świadczenie. Znaczenie ma bowiem fakt, iż studentowi przysługiwało prawo do ubiegania się o takie świadczenie, a nie rzeczywiste jego pobieranie. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze R. R. wniósł o uchylenie decyzji z 9 lutego 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając, że organ odwoławczy zinterpretował niewłaściwie art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, utrzymując w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej o odmowie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki [...] uzasadniając to, iż utrwalona linia orzecznicza wojewódzkich sądów administracyjnych dotycząca 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń, na którą powoływał się skarżący, jest nieprawidłowa i nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej. Takie podejście ignorujące linię orzeczniczą sądów administracyjnych jest w opinii skarżącego bezpodstawnym naruszeniem przysługujących mu praw o skuteczne ubieganie się o stypendium rektora dla najlepszych studentów. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ odwoławczy, pomimo przedstawionych wyroków sądowych, które w sposób jednoznaczny wskazywały na właściwą interpretację spornego przepisu, uznał, że dotychczas utrwalona linia orzecznicza jest nieprawidłowa, odrzucając wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go [...], NSA z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK [...], NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach, Sąd dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa przez organy obu instancji, które powodowały konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r., poz. 478 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r. Choć zaskarżona decyzja została wydana 9 lutego 2022 r. (a więc podczas obowiązywania znowelizowanych przepisów ustawy), to z uwagi na fakt, że wniosek skarżącego o przyznanie stypendium rektora został złożony 26 września 2021 r., a więc w pierwszym semestrze roku akademickiego [...], do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy zastosowanie miały przepisy w brzmieniu przed 18 grudnia 2021 r. Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232), która nowelizowała z dniem 18 grudnia 2021 r. m.in. przepisy dotyczące zasad przyznawania stypendium rektora, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego [...] stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym. Stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy (w brzmieniu do 17 grudnia 2021 r.), student może ubiegać się o stypendium rektora. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1- 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat (art. 93 ust. 2 pkt 1). Zdaniem organów orzekających w sprawie, w świetle art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy skarżącemu nie może zostać przyznane wnioskowane świadczenie, albowiem przez 6 lat przysługiwało mu już prawo do ubiegania się o takie świadczenie z uwagi na posiadanie przez ten okres statusu studenta, a bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w tym czasie skarżący rzeczywiście świadczenia nie pobierał. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta w zaskarżonej decyzji wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, powołując się na "ministerialną wykładnię" art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, że użyte w tym przepisie pojęcie "przysługiwania świadczenia nie dłużej niż przez okres 6 lat", jest tożsame z posiadaniem przez ten czas statusu studenta. Tym samym, skoro skarżący jest studentem dłużej niż 6 lat, to stypendium mu nie przysługuje, bez względu na to, że w czasie odbywania studiów świadczenia tego rodzaju nie pobierał. Prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych i wystarczającą jest tu podstawowa wykładnia - wykładnia językowa. Użyte w tym przepisie sformułowanie, że "świadczenie przysługuje (...) jednak nie dłużej niż przez 6 lat", należy odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym, dla ustalenia biegu 6 lat przysługiwania świadczenia, o jakim mowa w omawianym przepisie, znaczenie ma jedynie to, czy i jak długo student pobierał świadczenie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy, student może ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora), ale sam status studenta nie powoduje automatycznie powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, w art. 87-88 ustawy wymienia się przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 89 - warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, w art. 90 - warunki przyznania zapomogi, w art. 91 - przesłanki przyznania stypendium rektora, a w art. 359 - warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca nie tylko musi mieć status studenta, ale także złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, należy zatem odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Kr [...], dostępny na stronie [...]). Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w art 93 ust. 2 pkt 1, z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przedstawia to organ. Pogląd ten prezentowany jest jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych i sąd orzekający w sprawie, akceptując jego prawidłowość, przyjmuje go jako własny (por. przykładowo wyroki: NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK [...]; NSA z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK [...]; NSA z 1 października 2021 r., sygn. akt III OSK [...]; WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz [...]; WSA w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd [...] i z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd [...]; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go [...]; WSA w Ł. z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd [...]; WSA w Olsztynie z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol [...]; WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Po [...]; WSA w Bydgoszczy z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd [...], WSA w Warszawie z 10 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa [...], dostępne jak wyżej.). Tym samym nie ma podstaw, aby początek okresu sześcioletniego, o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 17 grudnia 2021 r., wiązać z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie stypendium i z czasokresem studiowania, bez uwzględnienia tego, czy świadczenie to było faktycznie przez wnioskodawcę pobierane. Ponieważ błędna wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy przełożyła się bezpośrednio na wynik sprawy poprzez odmowę przyznania skarżącemu stypendium rektora, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej z 30 listopada 2021 r. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł. Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.).