II SA/Ke 180/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Dyrektora [...] Nr [...] w N. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2026 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej S. Z. uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 18 lutego 2026 r. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 134 K.p.a. i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576 ze zm.), dalej jako "u.p.p.w.d.", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez J. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 grudnia 2024 r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko S. Z.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazano, że zgodnie z informacjami zapisanymi w systemie informatycznym ZUS wspomagającym obsługę świadczeń dla rodzin decyzja z 2 grudnia 2024 r. została skarżącemu doręczona 9 grudnia 2024 roku. w formie elektronicznej na jego profilu, na platformie PUE-ZUS. Potwierdza to Urzędowe Poświadczenie Doręczenia o numerze 623603369. W treści decyzji ww. został poinformowany o przysługującym prawie do wniesienia odwołania do Prezesa ZUS, które należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. J. S. wniósł odwołanie elektronicznie przez PUE-ZUS na formularzu pisma ogólnego POG w dniu 31 grudnia 2024 r., tj. po upływie ustawowego terminu. Nie złożył przy tym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na ww. postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. S. podniósł, że 1 sierpnia 2023 r. wychowankowie [...] nr [...] w Nagłowicach S. Z., M. Z. i K. Z., zostali skreśleni z listy wychowanków na podstawie postanowienia Sądu z 12 lipca 2023 r. W tym czasie wychowankowie przebywali na urlopowaniu u swoich rodziców. W dniu 3 sierpnia 2023 r. wpłynęło świadczenie 500+ za sierpień 2023 r. należne dla wychowanków. Dnia 30 sierpnia 2023 r. zgłosiła się matka dzieci i złożyła oświadczenie z prośbą o przekazanie zgromadzonych środków z 500+ należących do jej dzieci na wskazane konto. Została poinformowana, że pieniądze zostaną przekazane na to konto, a także że ostatnie świadczenie jakie wychowankowie dostali jest za sierpień 2023 r. W dniu 31 sierpnia 2023 r. zostały przekazane wszystkie zgromadzone środki wychowanków włącznie ze świadczeniem za sierpień 2023 r. W dniu 5 października 2023 r. wpłynęła decyzja o zmianie okresu świadczenia z informacją, że świadczenie przysługuje od 1 czerwca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. We wrześniu i październiku 2023 r. nadal wpływały na konto świadczenia ww. wychowanków. Zostały one zwrócone do ZUS-u 28 września 2023 r. – [...] zł i 31 października 2023 r. – [...] zł. W dniu 2 grudnia 2024 r. skarżący otrzymał decyzję o nienależnie pobranym świadczeniu za sierpień 2023 r., które powinno zostać zwrócone na rachunek bankowy ZUS. Dnia 9 grudnia 2024 r. wysłał pismo (informację) do ZUS, że świadczenie za miesiąc sierpień 2023 r., które otrzymał, zostało przekazane matce dzieci. Skarżący stwierdził, że termin do wniesienia odwołania został zachowany, a jedynie pismo zostało wysłane jako informacja, a nie odwołanie. Dnia 19 lutego 2024r. otrzymał ponowną informację z ZUS, że została wydana decyzja. Kontaktując się telefonicznie z pracownikiem ZUS otrzymał informację żeby wysłać jeszcze raz pismo do ZUS, tym razem nie jako informację tylko odwołanie się od decyzji. W dniu 31 grudnia 2024 r. wysłane zostało pismo (odwołanie do ZUS) z ponowną informacją, że świadczenie za miesiąc sierpień 2023 r. zostało przekazane matce dzieci. Dnia 18 lutego 2026 r. otrzymał postanowienie z ZUS o uchybieniu terminu na wniesienie odwołania, z którym się nie zgadza. Zgromadzone środki wychowanków przekazane zostały matce dzieci włącznie z miesiącem sierpień 2023 r. o czym matka dzieci została poinformowana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając w zakresie istotnym dla sprawy, że ZUS – Centrum Świadczeń dla Rodzin 2 grudnia 2024 r. wydał decyzję o konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. na dzieci S. Z., K. Z., M. Z.. Decyzje zostały odebrane 9 grudnia 2024 r. Zawierały one pouczenie o tym, że odwołanie można złożyć w terminie 14 dni od daty odebrania decyzji. Odwołanie od powyższych decyzji zostało złożone 31 grudnia 2024 r. W jego treści strona podniosła, iż środki z pobranego świadczenia wychowawczego zostały przekazane matce dzieci. Wobec złożenia odwołania po terminie Prezes ZUS wydał postanowienia, w których stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie z 14 kwietnia 2026 r. J. S. wyjaśnił, że 23 marca 2026 r. świadczenie wychowawcze za sierpień 2023 r. wraz z odsetkami, dotyczące S. Z., zostało zwrócone na rachunek bankowy ZUS 23 marca 2026 r. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Co do zasady zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. O 14-dniowym terminie na wniesienie odwołania skarżący został prawidłowo pouczony w treści decyzji z 2 grudnia 2024 r. Niespornym jest także – a znajduje to potwierdzenie w Urzędowym Poświadczeniu Doręczenia – że decyzja ta została skarżącemu doręczona 9 grudnia 2024 r. Ostatni dzień terminu na wniesienie odwołania upływał zatem 23 grudnia 2024 r. Organ jako odwołanie skarżącego od ww. decyzji potraktował pismo wniesione w drodze elektronicznej przez PUE-ZUS, na formularzu pisma ogólnego POG w dniu 31 grudnia 2024 r. W piśmie tym w rubryce "Opis sprawy" skarżący wskazał, że "Dyrektor POW Nr [...] w N. informuje, że środki zgromadzone na koncie Z. M., K. i S. zostały przekazane na konto matki A. Z. w dniu 31 sierpnia 2023 r. łącznie z miesiącem sierpniem. W załączeniu dokumenty potwierdzające (...)". Zważywszy na fakt, że decyzja z 2 grudnia 2024 r. rozstrzygała o uznaniu świadczenia wychowawczego wypłaconego za sierpień 2023 r. na dziecko S. Z. za nienależnie pobrane, organ miał uzasadnione podstawy do tego aby uznać ww. pismo z 31 grudnia 2024 r. za odwołanie od tej decyzji. Trzeba bowiem pamiętać, że to nie tytuł pisma, ale jego treść decyduje o jego kwalifikacji przez organ administracji publicznej. Ponadto na takim organie ciąży wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niezastosowanie przytoczonej zasady ogólnej postępowania administracyjnego jest w okolicznościach sprawy tym bardziej niezrozumiałe, że w aktach administracyjnych znajduje się datowane na 9 grudnia 2024 r. pismo skarżącego o treści identycznej, jak pismo z 31 grudnia 2025 r. Na okoliczność tę, tj. wysłania takiego pisma do organu już 9 grudnia 2024 r., zwrócił uwagę skarżący, podkreślając że "termin został zachowany, jedynie pismo zostało wysłane jako informacja, a nie odwołanie". Mając jednak na uwadze, że organ – mając do tego podstawy – jako odwołanie potraktował identycznej treści pismo z 31 grudnia 2024 r., trudno znaleźć racjonalny powód odmiennego ocenienia wcześniejszego pisma z 9 grudnia 2024 r. Organ natomiast całkowicie zignorował jego obecność w aktach postępowania i ocenę w kontekście zachowania terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 2 grudnia 2024 r. Teoretycznie pismo to mogło zostać nadane jeszcze przed doręczeniem skarżącemu decyzji, co miało miejsce również 9 grudnia 2024 r., jednak tą okolicznością organ także w ogóle się nie zajął. Ustalenie natomiast, że pismo z 9 grudnia 2024 r. stanowi odwołanie i że zostało wniesione po doręczeniu decyzji, mogłoby skutkować przyjęciem, że nie doszło do uchybienia terminu. Tym samym uchybienie w procedowaniu przez organ mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania.