II SA/Ke 181/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2026 r. sprawy ze skargi Dyrektora Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej Nr [...] w N. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2026 r. znak: SW/1012467791 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej K. Z. uchyla zaskarżone postanowienie. II SA/Ke 181/26 Uzasadnienie Postanowieniem z 18 lutego 2026 r. znak: SW/1012467791 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 134 K.p.a. i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576 ze zm.), dalej jako "u.p.p.w.d.", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez J. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 grudnia 2024 r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko K. Z. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazano, że zgodnie z informacjami zapisanymi w systemie informatycznym ZUS wspomagającym obsługę świadczeń dla rodzin decyzja z 2 grudnia 2024 r. została skarżącemu doręczona 9 grudnia 2024 r. w formie elektronicznej na jego profilu, na platformie PUE-ZUS. Potwierdza to Urzędowe Poświadczenie Doręczenia o numerze 623601227. W treści decyzji ww. został poinformowany o przysługującym prawie do wniesienia odwołania do Prezesa ZUS, które należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. J. S. wniósł odwołanie elektronicznie przez PUE-ZUS na formularzu pisma ogólnego POG w dniu 31 grudnia 2024 r., tj. po upływie ustawowego terminu. Nie złożył przy tym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na ww. postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. S. podniósł, że 1 sierpnia 2023 r. wychowankowie Placówki Opiekuńczo Wychowawczej nr [...] w N. S. Z., M. Z. i K. Z. zostali skreśleni z listy wychowanków na podstawie postanowienia Sądu z 12 lipca 2023 r. W tym czasie wychowankowie przebywali na urlopowaniu u swoich rodziców. W dniu 3 sierpnia 2023 r. wpłynęło świadczenie 500+ za miesiąc sierpień 2023 r. należne dla wychowanków. Dnia 30 sierpnia 2023 r. zgłosiła się matka dzieci i złożyła oświadczenie z prośbą o przekazanie zgromadzonych środków z 500+ należących do jej dzieci na wskazane konto. Została poinformowana, że pieniądze zostaną przekazane na wskazane konto, a także że ostatnie świadczenie jakie wychowankowie dostali jest za sierpień 2023 r. W dniu 31 sierpnia 2023 r. zostały przekazane wszystkie zgromadzone środki wychowanków włącznie ze świadczeniem za sierpień 2023 r. (S. Z. - 5470,00 zł; M. Z. - 5900,00 zł; K. Z. - 5700,00 zł). W dniu 5 października 2023 r. wpłynęła decyzja o zmianie okresu świadczenia z informacją, że świadczenie przysługuje w okresie od 1 czerwca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. W miesiącach wrzesień i październik 2023 roku nadal wpływały na konto świadczenia ww. wychowanków, które zostały zwrócone do ZUS-u w dniach 28 września 2023 r. – 1500,00 zł i 31 października 2023 r. – 1500,00 zł. W dniu 2 grudnia 2024 r. skarżący otrzymał decyzję o nienależnie pobranym świadczeniu za sierpień 2023 r., które powinno zostać zwrócone na rachunek bankowy ZUS. Dnia 9 grudnia 2024 r. wysłał pismo (informację) do ZUS, że świadczenie za miesiąc sierpień 2023 r., które otrzymał, zostało przekazane matce dzieci A. Z. Termin został zachowany, jedynie pismo zostało wysłane jako informacja, a nie odwołanie. Dnia 19 lutego 2024r. otrzymał ponowną informację z ZUS, że została wydana decyzja. Kontaktując się telefonicznie z pracownikiem ZUS otrzymał informację żeby wysłać jeszcze raz pismo do ZUS, tym razem nie jako informację tylko odwołanie się od decyzji. W dniu 31 grudnia 2024 r. wysłane zostało pismo (odwołanie do ZUS) z ponowną informacją, że świadczenie za miesiąc sierpień 2023 r. zostało przekazane matce dzieci. Dnia 18 lutego 2026 r. otrzymał postanowienie z ZUS o uchybieniu terminu na wniesienie odwołania, z którym się nie zgadza. Zgromadzone środki wychowanków przekazane zostały matce dzieci A. Z., włącznie z miesiącem sierpień 2023 r. o czym matka dzieci została poinformowana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, w zakresie istotnym dla sprawy, że ZUS – Centrum Świadczeń dla Rodzin 2 grudnia 2024 r. wydał decyzję o konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. na dzieci S. Z., K. Z., M. Z.. Decyzje zostały odebrane 9 grudnia 2024 r. Zawierały one pouczenie o tym, że odwołanie można złożyć w terminie 14 dni od daty odebrania decyzji. Odwołanie od powyższych decyzji zostało złożone 31 grudnia 2024 r. W jego treści strona podniosła, iż środki z pobranego świadczenia wychowawczego zostały przekazane matce dzieci. Wobec złożenia odwołania po terminie Prezes ZUS wydał postanowienia, w których stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie z 14 kwietnia 2026 r. J. S. wyjaśnił, że w dniu 23 marca 2026 r. świadczenie wychowawcze za miesiąc sierpień 2023 r. wraz z odsetkami, dotyczące K. Z., zostało zwrócone na rachunek bankowy ZUS w dniu 23 marca 2026 r. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Co do zasady zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. O 14-dniowym terminie na wniesienie odwołania skarżący został prawidłowo pouczony w treści decyzji z dnia 2 grudnia 2024 r. Niespornym jest także – a znajduje to potwierdzenie w Urzędowym Poświadczeniu Doręczenia – że decyzja ta została skarżącemu doręczona w dniu 9 grudnia 2024 r. Ostatni dzień terminu na wniesienie odwołania upływał zatem z dniem 23 grudnia 2024 r. Organ jako odwołanie skarżącego od ww. decyzji potraktował pismo wniesione w drodze elektronicznej przez PUE-ZUS, na formularzu pisma ogólnego POG, w dniu 31 grudnia 2024 r. W piśmie tym w rubryce "Opis sprawy" skarżący wskazał, że "Dyrektor POW Nr [...] w N. informuje, że środki zgromadzone na koncie Z. M., K. i S. zostały przekazane na konto matki A. Z. w dniu 31 sierpnia 2023 r. łącznie z miesiącem sierpniem. W załączeniu dokumenty potwierdzające (...)". Zważywszy na fakt, że decyzja z dnia 2 grudnia 2024 r. rozstrzygała o uznaniu świadczenia wychowawczego wypłaconego za sierpień 2023 r. na dziecko K. Z. za nienależnie pobrane, organ miał uzasadnione podstawy do tego aby uznać ww. pismo z dnia 31 grudnia 2024 r. za odwołanie od tej decyzji. Co jednak istotne, w aktach administracyjnych znajduje się także identycznej treści – przynajmniej jeśli chodzi o treść "Opisu sprawy", decydującego w rzeczywistości o jego istocie – pismo datowane na dzień 9 grudnia 2024 r. Na okoliczność tę, tj. wysłania takiego pisma do organu już w dniu 9 grudnia 2024 r., zwrócił uwagę skarżący, podkreślając że "termin został zachowany, jedynie pismo zostało wysłane jako informacja, a nie odwołanie". Istotnie, w początkowej części pisma jako jego rodzaj i tytuł wskazano "Informacja". Mając jednak na uwadze, że organ – mając do tego podstawy – jako odwołanie potraktował identycznej treści (w jego istotnej części) pismo z dnia 31 grudnia 2024 r., trudno znaleźć racjonalny powód dlaczego inaczej można by oceniać wcześniejsze pismo z 9 grudnia 2024 r. O kwalifikacji pisma nie decyduje bowiem jego tytuł, ale treść. Organ natomiast całkowicie zignorował obecność w aktach postępowania pisma z 9 grudnia 2024 r. i jego ocenę w kontekście zachowania terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 2 grudnia 2024 r. Teoretycznie pismo to mogło zostać nadane jeszcze przed doręczeniem skarżącemu decyzji, co miało miejsce również 9 grudnia 2024 r., jednak tą okolicznością organ także w ogóle się nie zajął. Ustalenie natomiast, że pismo z 9 grudnia 2024 r. stanowi odwołanie i że zostało wniesione po doręczeniu decyzji, mogłoby skutkować przyjęciem, że nie doszło do uchybienia terminu. Tym samym uchybienie w procedowaniu przez organ mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania. U Z A S A D N I E N I E