II SA/Ke 182/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk- Moskal, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi Cz. M. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. II SA/Ke 182/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Inspektor Sanitarny nie stwierdził u C. M. choroby zawodowej [...], wymienionej w pozycji 25.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. nr 132, poz.1115). Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ podał przepisy § 8 ust.1 Rozporządzenia wskazując jednocześnie, iż decyzja została wydana w oparciu o orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz ocenę narażenia zawodowego. Organ ustalił, że C. M. pracował w Spółce A. w S. w okresie od 16.05.1991r. do 31.05.2005r. na stanowiskach: spawacza (16.05.1991r. - 30.04.1993r.) oraz operatora oczyszczalni ścieków (1.05.1993r. – 31.05.2005r.). W środowisku pracy C. M. był narażony na kurz podczas zamiatania otoczenia zakładu i koszenia trawników. Z osadników oczyszczalni (środowisko wodne) usuwał zanieczyszczenia z powierzchni wody za pomocą miotły. Oczyszczał codziennie grzebienie przelewowe z drobnych zawiesin (pajęczyn, glonów). Pierwsze sześć lat pracy w oczyszczalni oczyszczał także otwory w zraszaczach obrotowych za pomocą drutu oraz dwa razy do roku (łącznie 4-6 dni) był zatrudniony do skuwania kilofem złoża biologicznego wypełnionego żużlem wielkopiecowym. Organ podkreślił, że C. M. leczony był okulistycznie na zapalenie spojówek od 15 lutego 2000r. Z zapisów w karcie zdrowia wynika, że podczas wizyty dnia 20 kwietnia 2005r. lekarz rozpoznał przerost brodawkowaty spojówek o zapaleniu przewlekłym alergicznym. Organ podniósł, że orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydał właściwy do rozpoznawania takich chorób Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Dział Konsultacyjno-Diagnostyczny jako I-sza instancja, wyrażając swoje stanowisko, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej– alergicznego zapalenia spojówek. Po otrzymaniu powyższego orzeczenia zainteresowany wniósł "podanie", że nie zgadza się z jego treścią, co zostało potraktowane jako odwołanie i skorzystanie z przysługującego prawa złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, która działa jako organ II-giej instancji. Skarżący nie zgłosił się jednak na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., w wyznaczonych mu dwóch terminach. W tym stanie rzeczy organ I-szej instancji nie znalazł podstaw do stwierdzenia u strony żądanej przez niego choroby zawodowej. Rozpoznając odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniesione przez C. M., Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podał, iż Inspektor Sanitarny skierował C. M. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy na badania w kierunku rozpoznania choroby zawodowej, przekazując jednocześnie kartę oceny narażenia zawodowego, w której jednoznacznie stwierdził, że wyżej wymieniony wykonując czynności zawodowe w oczyszczalni ścieków był narażony na działanie alergenów środowiska pracy, które stwarzały ryzyko zachorowania na [...]. W ramach wszczętego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy przeprowadził u C. M. specjalistyczne badania [...], w wyniku których stwierdzono prawidłowy stan narządu [...] oraz brak [...] występujące w środowisku pracy. Organ podkreślił, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, mając wątpliwości orzecznicze wynikające głównie z ograniczonych możliwości diagnostycznych w warunkach ambulatoryjnych, a przede wszystkim działając z korzyścią dla pacjenta, zwrócił się z prośbą do Kliniki Chorób Zawodowych Medycyny Pracy o konsultację i dalszą diagnostykę w kierunku zawodowej etiologii [...]. C. M.r nie zgodził się jednak na dodatkowe badania lekarskie, wobec czego Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, tj. [...], w oparciu o wyniki własnych badań diagnostycznych oraz ocenę dokumentacji leczenia okulistycznego i badań profilaktycznych wyżej wymienionego. Następnie, wobec złożonego od tego orzeczenia odwołania, skarżący został ponownie skierowany na badania lekarskie do Instytutu Medycyny Pracy, ale tym razem już w trybie odwoławczym, na które to badania zainteresowany się nie zgłosił pomimo dwukrotnie wyznaczonego terminu. Wobec powyższego, Instytut Medycyny Pracy odesłał dokumentację medyczną z adnotacją, że pacjent nie zgłosił się na badania, co spowodowało, że wydane orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stało się ostateczne. Organ II-giej instancji podkreślił, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), podstawą do wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej są ocena narażenia zawodowego i orzeczenie lekarskie wydane na podstawie wyników specjalistycznych badań przeprowadzonych wyłącznie przez jednostki służby zdrowia wymienione w § 5 tego rozporządzenia, przy czym poddanie się badaniom lekarskim zależy tylko i wyłącznie od woli strony. Z dokumentacji sprawy jednoznacznie wynika, że C. M. odmówił udziału zarówno w badaniach konsultacyjnych w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w ramach prowadzonego postępowania diagnostyczno – orzeczniczego, jak i w badaniach lekarskich w trybie odwoławczym, mimo złożonego wcześniej odwołania od orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy . Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Inspektor Sanitarny podniósł, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie wzięto pod uwagę wypadku jakiemu uległ C. M. w czasie pracy w dniu 5 maja 1996r., gdyż są to dwa różne pojęcia prawne na oznaczenie skutków działania na pracownika przyczyny zewnętrznej, związanej z pracą. Choroba zawodowa pozostaje w związku przyczynowym z samą pracą, jej rodzajem i charakterem oraz warunkami jej wykonywania, zaś wypadek przy pracy jest zdarzeniem nagłym wywołanym przyczyną zewnętrzną. Zarzut dotyczący niezgodnego ze stanem faktycznym ustalenia wykonywanych czynności i narażenia zawodowego nie znajduje także uzasadnienia, gdyż organ I-szej instancji w karcie oceny narażenia zawodowego jednoznacznie stwierdził, że warunki pracy stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej, której podejrzenie zgłosił zainteresowany. W tej sytuacji organ II-giej instancji nie znajdując uchybień prawnych i merytorycznych w przeprowadzonym przez organ I-szej instancji postępowaniu, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach C. M. podnosząc, że lekarz, który go leczy w przychodni rejonowej stwierdził u niego [...], a zakład pracy, w którym pracował "odmówił wypełnienia wniosku" łamiąc w ten sposób "prawo pracownicze". Ponadto skarżący wniósł o: "odpis podania z dnia 9 stycznia 2008r." , "usunięcie braków, które zostały pominięte przez Sanepid" oraz zwrot wszystkich kserokopii, które zostały złożone wraz z podaniem dnia 9 stycznia 2008r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi Sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w decyzji organu odwoławczego będącej przedmiotem skargi, naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Stan faktyczny ustalony został przez organy obu instancji prawidłowo i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Jak wynika z oceny narażenia zawodowego, skarżący w czasie pracy zawodowej wykonywanej w Spółce A. w S. narażony był na [...] zawarte w kurzu występującym na otwartej przestrzeni, w czasie prac porządkowych, koszenia trawy i innych czynności zawodowych. Prawidłowo także zastosowane zostały w sprawie przepisy prawa materialnego, a mianowicie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. nr 132, poz. 1115 ), zwanego dalej rozporządzeniem. Podstawą wydania decyzji zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, jest w szczególności orzeczenie lekarskie wydane przez właściwą jednostkę orzeczniczą służby zdrowia oraz ocena narażenia zawodowego. Orzeczenie o jakim mowa wyżej, należy traktować jak opinię w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, a jej ocena dokonywana przez właściwy organ podlegać musi kryteriom określonym w art. 80 kpa. Jeżeli zatem orzeczenie lekarskie poddane takiej ocenie zawiera w sobie logiczne i przekonujące wyjaśnienie zajętego przez lekarzy orzeczników stanowiska, to organ nie może sprzecznie z tą opinią dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, że mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Podkreślenia przy tym wymaga, że stosownie do § 6 ust.1 rozporządzenia, orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydaje się miedzy innymi na podstawie badań lekarskich przeprowadzonych przez właściwą jednostkę orzeczniczą. Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II-go stopnia. Orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest wówczas ostateczne (§7 ust.1 i 3 rozporządzenia). Jak widać z powyższego, elementem niezbędnym do rozstrzygnięcia przez lekarskie organy orzecznicze, czy w danym przypadku mamy do czynienia z chorobą zawodową, jest współdziałanie osoby zainteresowanej poprzez poddanie się stosownym badaniom. Takie uregulowanie nie budzi żadnych wątpliwości i jest zrozumiałe, skoro podstawowym warunkiem dobrze postawionej diagnozy lekarskiej jest przeprowadzenie specjalistycznych badań medycznych. Oczywistym także wydaje się być założenie, że pracownik zainteresowany wydaniem orzeczenia o rozpoznaniu u siebie choroby zawodowej, takie współdziałanie z jednostkami orzeczniczymi służby zdrowia wykaże, gdyż leży to w jego dobrze pojmowanym interesie i wynika z powszechnie akceptowanej zasady dbałości o własne sprawy. Tymczasem , jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, skarżący od początku wykazywał niezrozumiałą zupełnie niechęć do czynnego udziału w postępowaniu, które przecież sam zainicjował. To on bowiem zgłosił podejrzenie występowania u siebie choroby zawodowej, jednak nie chciał wskazać, o jaką chorobę chodzi ograniczając się do stwierdzenia, że zdrowie utracił "na [...] w S. przy ulicy [...]", do czego mieli przyczynić się jego przełożeni (k.10 i 12). Skarżący odmówił także udziału w wywiadzie przeprowadzonym w Spółce A. w S. dnia 15 stycznia 2007r., mającym na celu sporządzenie karty narażenia zawodowego, a więc ujawnienie czynników szkodliwych dla jego zdrowia, występujących w środowisku pracy (k.43). Ponieważ ostatecznie C. M. sprecyzował, że chodzi o alergiczne zapalenie spojówek, zarówno organy administracji jak i lekarska jednostka orzecznicza I-go stopnia prowadziły postępowanie w kierunku stwierdzenia występowania u skarżącego tej właśnie choroby zawodowej, wymienionej pod poz. 25.1 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia. W czasie postępowania prowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, C. Mazur – mimo wiadomej mu potrzeby skonsultowania wyników badań przeprowadzonych w tym Ośrodku z Instytutem Medycyny Pracy w Łodzi – odmówił poddaniu się dodatkowym badaniom tłumacząc, że podróży do Łodzi nie może odbyć ze względu na stan zdrowia. Skarżący został przy tym poinformowany o wszelkich konsekwencjach odmowy poddania się takiej konsultacji ( k. 72 i 74). Mimo uruchomienia postępowania odwoławczego od orzeczenia wydanego przez jednostkę orzeczniczą I-go stopnia, z której treścią skarżący wyraźnie się nie zgadzał (k. 60), C. M. nie zgłosił się także na badania wyznaczone w jednostce orzeczniczej II-go stopnia tj. w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w dniach 1 października 2007r. i 12 listopada 2007r. W związku z powyższym, ośrodek ten nie dysponując jakimkolwiek materiałem diagnostycznym w oparciu o który mógłby wydać orzeczenie lekarskie – poprzedzone przeprowadzonym badaniem zgodnie z cytowanym wyżej § 7 ust.3 – zwrócił dokumentację lekarską bez wydania opinii (k. 71). Podkreślenia także wymaga, że organ odwoławczy pismem z dnia 25 stycznia 2008r. poinformował C. M. ponownie, że w związku ze złożonym odwołaniem od niekorzystnego dla niego orzeczenia lekarskiego, przysługuje mu prawo do badań w jednostce orzeczniczej II-go stopnia i zwrócił się o wyjaśnienie, czy wyraża chęć poddania się takiemu badaniu (k.111). Mimo zakreślonego terminu, skarżący nie odpowiedział na zapytanie organu i nie wyjaśnił dlaczego nie wykorzystał możliwości przeprowadzenia powtórnego badania w Instytucie Medycyny Pracy im. [...]. Z pisma sporządzonego dnia 4 grudnia 2007r., skierowanego do organu I-szej instancji można wysnuć wniosek, że powodem odmowy poddania się ponownym badaniom był stan zdrowia (skarżący prosił, aby "nie wyznaczać żadnego terminu, ponieważ z tych badań nie może skorzystać na stan zdrowia"- k. 74). Podkreślenia jednak wymaga, że z akt postępowania administracyjnego nie wynika, aby C. M. cierpiał na tego rodzaju stałe dolegliwości zdrowotne, które bezwzględnie uniemożliwiłyby mu poddanie się badaniom w Instytucie w okresie od czerwca 2007r. do stycznia 2008r. Znajdująca się w aktach sprawy historia choroby (k.98) wskazuje, że oprócz choroby oczu skarżący zgłaszał niedotlenienie mięśnia sercowego, kamienie żółciowe i nadciśnienie tętnicze. W aktach nie ma jednak dowodu na to, że dolegliwości te uniemożliwiły mu we wskazanym wyżej odstępie czasowym (ponad pół roku) podróż do Ł., tym bardziej, że chodziło o przeprowadzenie bardzo istotnych badań z punktu widzenia interesu C. M. Materiał zebrany przez organy administracji nie daje także podstaw do przyjęcia, że skarżący nie zdawał sobie sprawy z wagi ponownego badania w Instytucie Medycyny Pracy i jego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy nie można skutecznie zgłaszać zarzutu nierzetelności wobec orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, który oparł się na dostępnym mu materiale diagnostycznym oraz wynikach przeprowadzonych przez siebie badań. Bez współdziałania C. M. organ orzeczniczy II-go stopnia nie mógł natomiast w następstwie złożonego odwołania wydać orzeczenia, którego podstawą jest– jak wynika z cytowanego już § 7 rozporządzenia– przeprowadzenie ponownego badania zainteresowanego w kierunku rozpoznania u niego choroby zawodowej. Wprawdzie można by przyjąć, że organ orzeczniczy II-go stopnia winien mimo to wydać orzeczenie– jedynie w oparciu o przesłaną mu dokumentację medyczną -jednak głębsza analiza wykazuje, że takie stanowisko byłoby– w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego– zbyt formalne biorąc pod uwagę treść § 7, z którego wynika, że jednostka II-go stopnia wydaje swoje orzeczenie w wyniku ponownego badania i jest ono ostateczne. Skoro badania takiego nie przeprowadzono, rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu, jakie mógłby w takiej sytuacji wydać Instytut Medycyny Pracy jest łatwe do przewidzenia, gdyż musiałoby stwierdzać brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W tej sytuacji sam fakt niewydania orzeczenia przez jednostkę orzeczniczą II-go stopnia pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, a skutek tego zaniechania jest jedynie taki, że podstawą decyzji wydanej przez organy inspekcji sanitarnej może być wyłącznie orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Z orzeczenia tego wynika natomiast, że badania diagnostyczne wykonane w WOMP oraz analiza dokumentacji medycznej leczenia i badań profilaktycznych nie daje podstaw do stwierdzenia występowania u C. M. zawodowego alergicznego zapalenia spojówek. O słuszności takiej opinii przekonują ujemne wyniki testów punktowych z alergenami środowiska pracy, jakie zostały przeprowadzone u skarżącego w toku postępowania diagnostycznego. Jak wynika przy tym z zapisów karty leczenia okulistycznego C. M. (k.24), skarżący zgłaszał dolegliwości oczu zdiagnozowane jako zapalenie spojówek w roku 2000, 2001 i 2002. W latach 2003-2004 nie odnotowano wizyt w gabinecie okulistycznym i dopiero w 2005r. lekarz rozpoznał alergiczne zapalenie spojówek, przy czym– co podkreśla organ orzeczniczy -diagnoza ta nie została poparta żadnymi badaniami specjalistycznymi potwierdzającymi tę etiologię. W tej sytuacji, mając także na uwadze brak współdziałania skarżącego w postępowaniu prowadzonym przez lekarskie jednostki orzecznicze, organy państwowej inspekcji sanitarnej właściwe w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, nie miały podstaw do kwestionowania wiarygodności wydanego w sprawie orzeczenia i do wydania decyzji odmiennych od przedstawionych w nim wniosków. Dlatego oba rozstrzygnięcia, tak organu I-szej instancji, jak i organu odwoławczego, są zgodne z prawem. Jeśli chodzi o zawarte w skardze wnioski dotyczące zwrotu skarżącemu kserokopii pism składanych w toku postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnia, że należy w tym celu zwrócić się do właściwych organów, do których pisma te zostały skierowane. Mając na uwadze powyższe i uznając, że skarga okazała się nieuzasadniona, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.