II SA/Ke 184/25
WyrokWSA w Kielcach2025-05-28
Skład orzekający: Beata Ziomek, Krzysztof Armański, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana przeznaczenia działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z terenu zabudowy mieszkaniowej na tereny zieleni nieurządzonej, niezgodna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, stanowi naruszenie prawa własności i zasad konstytucyjnych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zmiana przeznaczenia działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na tereny zieleni nieurządzonej, mimo niezgodności ze studium, była uzasadniona ochroną środowiska i interesu publicznego. Ograniczenie prawa własności właściciela działki było proporcjonalne do zamierzonych celów, zgodne z przepisami prawa i oparte na dokumentach planistycznych uwzględniających opracowania ekofizjograficzne.Stan faktyczny
Skarżąca A. D. wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy Łączna zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła jej działkę pod tereny zieleni nieurządzonej, podczas gdy studium uwarunkowań przewidywało zabudowę mieszkaniową. Skarżąca zarzuciła niezgodność planu ze studium, przekroczenie władztwa planistycznego, naruszenie prawa własności i zasad konstytucyjnych. Organ wniósł o odrzucenie lub oddalenie skargi, argumentując m.in. uchybieniem terminu i zgodnością planu z przepisami ochrony środowiska.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. D. na uchwałę Rady Gminy Łączna z dnia 29 stycznia 2019 r. nr IV/18/2019 w przedmiocie zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
II SA/Ke 184/25
Uzasadnienie
A. D. (dalej skarżąca) 10 marca 2025 r. wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy Łączna Nr IV/18/2019 z dnia 29 stycznia 2019 r. w sprawie zmiany Nr 3 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Łączna, w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...], położonej w miejscowości Z., gmina Łączna, powiat skarżyski, woj. Świętokrzyskie. Skarżąca zarzuciła:
1) niezgodność postanowień MPZP ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego (Studium);
2) przekroczenie władztwa planistycznego;
3) naruszenie prawa własności;
4) naruszenie zasad konstytucyjnych (w tym zasady równości).
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedmiotowa działka w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Łączna uchwalonego uchwałą Nr XXI/101/2016 z dnia 18 lipca 2016 r. przeznaczona była w całości pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i oznaczona symbolem MN. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego z 29 stycznia 2019 r. (MPZP) zmienił przeznaczenie tej działki na: "Tereny zieleni nieurządzonej i roślinności łęgowej", oznaczonej w planie symbolem ZN, tym samym pozbawiając ją prawa do zabudowy i naruszając ustalenia Studium. Uchwalenie MPZP niezgodnie ze Studium stanowi istotne naruszenie zasad trybu jego sporządzenia i skutkuje nieważnością planu w odpowiedniej części, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.). Plan powinien uszczegółowiać zapisy zawarte w Studium, a nie stanowić ich dowolną interpretację, a tym bardziej całkowitą zmianę. Ustalenia Studium są wiążące dla organów przy sporządzaniu MPZP. Zdaniem strony, Gmina przekroczyła granice władztwa planistycznego, gdyż zmiana przeznaczenia działki ewid. nr [...] z MN na ZN jest dowolna i pozbawiona podstaw prawnych. Argumentacja organu wskazująca, że zmianę wprowadzono z uwagi na ukształtowanie terenu oraz niekorzystne warunki fizjologiczne (naturalna dolina), a także z uwagi na wody powierzchniowe – teren należało zabezpieczyć w celu uniknięcia podtopień - jest całkowicie absurdalna i mija się z prawdą. Przeczy również zasadom logiki, gdyż działka nr ewid. [...] położona jest najwyżej ze wszystkich bezpośrednio przylegających do niej działek (374,3 m n.p.m. w najwyższym punkcie i 372,8 m n.p.m. w najniższym punkcie) i jest terenem suchym. Sąsiednia działka ewid. nr [...]: w najwyższym punkcie ma 371,7 m n.p.m., a w najniższym 367,00 m n.p.m. i jest terenem pod zabudowę. Przy różnicy 5,8 m nie jest zrozumiałe, czym kierował się urbanista sporządzając MPZP. W opinii skarżącej, doszło zatem do naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przy uchwalaniu planu, gdyż jako właścicielka działki nr ewid. [...] poprzez brak możliwości jej zabudowy znajduje się w gorszej pozycji niż właściciele działek sąsiednich. Skarżąca wnosi o zmianę planu i przeznaczenie działki nr ewid. [...] jako terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Łączna wniósł o odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi.
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi podniósł, że skarga została wniesiona kilka miesięcy od powiadomienia skarżącej o negatywnym rozpatrzeniu jej wniosku o zmianę przeznaczenia działki, co oznacza uchybienie terminu określonego w art. 53 § 2 Ppsa.
Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi organ poinformował, że przed zmianą Nr 3, zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Łączna zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w Łącznej Nr 8/III/2004, ogłoszoną w Dz.Urz.Woj. Świętokrzyskiego Nr 85, poz. 1301 z dnia 2 czerwca 2004 r., działka nr ewid. [...] była oznaczona symbolem 11.RZN - istniejąca zieleń łęgowa z enklawami łąk o cennych walorach przyrodniczych, z pozostawieniem w dotychczasowym użytkowaniu, z dopuszczeniem możliwości częściowego zalesienia. Zmiana z 2019 r. obejmowała teren, który mógł zmienić swoje przeznaczenie, natomiast działka nr ewid. [...] pozostawała w niezmienionym statusie z uwagi na ww. uwarunkowania. Organ podkreślił, że mimo zachowanej procedury uchwalenia planu, właściciel działki nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych do kwestionowania jego ustaleń. Nadto zauważył, że sporządzając zmianę planu organ dopełnił wszystkich obowiązków wynikających z ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W strategii oceny oddziaływania na środowisko, wykonanej na potrzeby zmiany planu, ustalono przeznaczenie istniejącej zieleni łęgowej z enklawami łąk o cennych walorach przyrodniczych z pozostawieniem w dotychczasowym użytkowaniu i dopuszczeniem częściowego zalesienia i tym samym uniemożliwiono dalszy rozwój terenów z zabudową mieszkaniową i zachowanie spójności z przyjętą polityką przestrzenną wskazaną w Studium.
Za bezzasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP dotyczący naruszenia zasad proporcjonalności i równości wobec prawa. Zdaniem organu, sporządzony plan w równym stopniu ma zapewnić bezpieczeństwo wszystkim mieszkańcom Gminy, a w związku z tym jego zapisy są spójne z dotychczasowym brzmieniem terenu oznaczonego symbolem 11.RZN.
Dodatkowo podniesiono, że skarżąca nabyła przedmiotową działkę w 2024 r. i znane jej były zapisy MPZP co do przeznaczenia i sposobu użytkowania działki.
W replice na odpowiedź skarżąca podtrzymała swoje stanowisko odnośnie do podniesionych w skardze zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - dalej: Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego.
Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 Ppsa, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 Ppsa). Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały, zatem doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w przepisach prawa materialnego. W niniejszej sprawie podstawę orzekania stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm.), dalej u.p.z.p.
Złożona w niniejszej sprawie skarga spełnia warunki formalne. Skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.), dalej u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wskazany przepis wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. Tym samym, skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. może wnieść ten kto wykaże, że istnieje związek pomiędzy własną – prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) - sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała ta narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego prawa. Inaczej mówiąc, wywołuje dla niego negatywne konsekwencje prawne np. zniesienia, ograniczenia, czy uniemożliwienia realizacji jego uprawnienia, interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1633/16).
W niniejszej sprawie skarżąca wykazała naruszenie interesu prawnego, wynikającego z przysługującego jej prawa własności, które to prawo podlega ochronie prawnej na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP oraz przepisów Kodeksu cywilnego, w tym art. 140. Niewątpliwie zaskarżona uchwała pozbawiając skarżącą prawa do zabudowy własnej działki, wpływa na sytuację prawną strony skarżącej poprzez ograniczenie jej prawa własności. Odmienną kwestią jest to, czy naruszenie interesu prawnego nastąpiło w zgodzie z przepisami prawa.
Wbrew wnioskowi organu, skarga nie podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi nie jest odmowa wprowadzenia do MPZP zmiany o treści wskazanej przez skarżącą, a uchwała Rady Gminy Nr IV/18/2019 z dnia 29 stycznia 2019 r. w sprawie zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Łączna, w części ustaleń dotyczących działki nr ewid. [...] w miejscowości Z . Bezspornie zatem skarga dotyczy uchwały z zakresu administracji publicznej. Jak stanowi art. 53 § 2a Ppsa, w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Przepisy Ppsa nie przewidują wymogu poprzedzenia skargi na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że wymogi formalne skargi zostały spełnione, a skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
W dalszej części uzasadnienia przepisy zostały przywołane w brzmieniu obowiązującym w dacie uchwalenia zmiany Nr 3 MPZP, albowiem Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżoną uchwałę na datę jej podjęcia.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p., istotne naruszenie zasad sporządzania planu ogólnego lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Jak stanowi art. 20 u.p.z.p., plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały (ust. 1).
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta przedstawia wojewodzie uchwałę, o której mowa w ust. 1, wraz z załącznikami oraz dokumentacją prac planistycznych w celu oceny ich zgodności z przepisami prawnymi (ust. 2).
Nie budzi wątpliwości, że w zagospodarowaniu przestrzennym należy uwzględnić wymogi ochrony środowiska, które to zagadnienia regulują: ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (P.o.ś.), ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: ustawa o udostępnieniu informacji o środowisku). Ochrona środowiska wymaga zapewnienia ochrony wszystkim elementom łącznie (art. 5 P.o.ś.). Będzie ona stanowić wypadkową prowadzonej polityki zagospodarowania przestrzennego i warunków lokalnych. Trzeba zauważyć, że poszczególne regulacje ww. ustaw wiążą zawarte w nich procedury z procedurą planistyczną. W świetle ich postanowień każdorazowe sporządzenie mpzp wymaga przeprowadzenia wskazanych w nich procedur.
Zgodnie z art. 3 ust. 14 lit a i b ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, ilekroć mowa o strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko - rozumie się przez to postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko skutków realizacji polityki, strategii, planu lub programu, obejmujące w szczególności:
a) uzgodnienie stopnia szczegółowości informacji zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko,
b) sporządzenie prognozy oddziaływania na środowisko,
c) uzyskanie wymaganych ustawą opinii,
d) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Prognoza stanowi element postępowania w sprawie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektów dokumentów określonych w art. 46 pkt 1 w zw. z art. 50 tej ustawy, do których zalicza się m.in. studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz plany zagospodarowania przestrzennego. Z akt planistycznych niniejszej sprawy wynika, że zakres merytoryczny prognozy oddziaływania na środowisko projektu zmiany Nr 3 w mpzp gminy Łączna został uzgodniony z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Kielcach (pismo znak: WPN-II.411.1.51.2017.AN z dnia 8.08.2017 r.) oraz Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w Skarżysku-Kamiennej (pismo znak: SEV-4411/02/17 z dnia 2.08.2017 r.). Częścią prognozy jest opracowanie ekofizjograficzne. Obowiązek jego wykonania w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego określa art. 72 ust. 4 P.o.ś. Zgodnie z zapisami tego przepisu:
1. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez:
1) ustalanie programów racjonalnego wykorzystania powierzchni ziemi, w tym na terenach eksploatacji złóż kopalin, i racjonalnego gospodarowania gruntami;
2) uwzględnianie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż;
3) zapewnianie kompleksowego rozwiązania problemów zabudowy miast i wsi, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodnej, odprowadzania ścieków, gospodarki odpadami, systemów transportowych i komunikacji publicznej oraz urządzania i kształtowania terenów zieleni;
4) uwzględnianie konieczności ochrony wód, gleby i ziemi przed zanieczyszczeniem w związku z prowadzeniem gospodarki rolnej;
5) zapewnianie ochrony walorów krajobrazowych środowiska i warunków klimatycznych;
5a) uwzględnianie potrzeb w zakresie zapobiegania ruchom masowym ziemi i ich skutkom;
6) uwzględnianie innych potrzeb w zakresie ochrony powietrza, wód, gleby, ziemi, ochrony przed hałasem, wibracjami i polami elektromagnetycznymi.
2. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, przy przeznaczaniu terenów na poszczególne cele oraz przy określaniu zadań związanych z ich zagospodarowaniem w strukturze wykorzystania terenu, ustala się proporcje pozwalające na zachowanie lub przywrócenie na nich równowagi przyrodniczej i prawidłowych warunków życia.
3. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego określa się także sposób zagospodarowania obszarów zdegradowanych w wyniku działalności człowieka, klęsk żywiołowych oraz ruchów masowych ziemi.
4. Wymagania, o których mowa w ust. 1-3, określa się na podstawie opracowań ekofizjograficznych, stosownie do rodzaju sporządzanego dokumentu, cech poszczególnych elementów przyrodniczych i ich wzajemnych powiązań.
5. Przez opracowanie ekofizjograficzne rozumie się dokumentację sporządzaną na potrzeby studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz planu zagospodarowania przestrzennego województwa, charakteryzującą poszczególne elementy przyrodnicze na obszarze objętym studium lub planem i ich wzajemne powiązania.
Zgodnie z treścią zawartą w prognozie oddziaływania na środowisko przyrodnicze działka nr [...] w miejscowości Z., gmina Łączna oznaczona jest w rysunku zmiany planu symbolem A. Dla tej strefy w prognozie przewidziano: "Tereny istniejącej i projektowanej zieleni nieurządzonej wpływają na zwiększenie bioróżnorodności terenu oraz utrzymania korytarza ekologicznego w granicach zmiany planu. Są to obszary, które zapobiegają izolacji populacji gatunków dziko żyjących w enklawach w przestrzeni rolniczej i wypadaniu gatunków wrażliwych. Podnoszą walory przyrodnicze i krajobrazowe terenu. Wpływają korzystnie na mikroklimat, przyspieszają oczyszczenie powietrza atmosferycznego, zapewniają właściwe przewietrzenie terenów zabudowanych oraz niwelują zmiany bilansu wodnego. Ponadto wskazane obszary wpływają korzystnie na zachowanie cennych przyrodniczo terenów oraz ułatwiają realizację celów ich ochrony."
W orzecznictwie wyrażono pogląd, że dopuszczalna jest zmiana w mpzp dotychczasowego przeznaczenia całości bądź części danego gruntu i to nawet wiążąca się z potrzebą likwidacji całości istniejącej zabudowy, jednakże taka ingerencja w prawo własności musi być uzasadniona i proporcjonalna w stosunku do celów, których osiągnięciu ma służyć. Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1348/13).
Taka sytuacja ma miejsce w analizowanej sprawie, albowiem w porównaniu do Studium w zmianie Nr 3 MPZP nastąpiła zmiana przeznaczenia działki stanowiącej własność skarżącej.
Nie sposób nie zauważyć, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest aktem o dużym stopniu ogólności. Celem Studium jest bowiem określenie polityki przestrzennej gminy (art. 9 u.z.p.p.).
W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Łączna, uchwalonego uchwałą Nr XXI/101/2016 z dnia 18 lipca 2016 r. działka nr [...] położona w miejscowości Z. oznaczona była symbolem MN - tereny zabudowy jednorodzinnej. Wprawdzie w niniejszym Studium przewidziano możliwość zabudowy tej działki, jednakże przy ocenie jej przeznaczenia w zaskarżonej uchwale Nr IV/18/2019 z dnia 29 stycznia 2019 r. nie można pominąć, że przed zaskarżoną Nr 3 zmianą planu, działka nr [...] zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Łączna zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w Łącznej Nr 8/III/2004 (ogłoszonej w Dz.Urz. Woj. Świętokrzyskiego Nr 85, poz. 1301 z dnia 2 czerwca 2004 r.) - oznaczona była symbolem 11.RZN – dla której szczegółowe ustalenia realizacyjne stanowiły: teren 11.RZN - obejmuje istniejącą zieleń łęgową z enklawami łąk o cennych walorach przyrodniczych, z pozostawieniem w dotychczasowym użytkowaniu, z dopuszczeniem możliwości częściowego zalesienia.
Powyższe ustalenia wraz z materiałem planistycznym, sporządzonym we współpracy z organami wyspecjalizowanymi w zagadnieniach ochrony przyrody dla potrzeb zmiany Nr 3 planu, dawały jednoznaczną podstawę do zmiany przeznaczenia działki nr [...] położonej w Z., gmina Łączna w stosunku do jej przeznaczenia określonego w Studium.
Według art. 3 ust. 1 u.p.z.p., gminie przysługuje prawo do władczego kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na jej terenie, tzw. władztwo planistyczne. Prowadząc ustawowo określoną działalność planistyczną organy jednostki samorządu terytorialnego muszą uwzględnić wartości i merytoryczne wymogi wskazane w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. do których m.in. należą: wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych, potrzeby interesu publicznego, a także prawo własności. Organy podejmując prawnie wiążące ustalenia w tym zakresie powinny dokonywać ważenia tychże wartości w poszanowaniu zasad konstytucyjnych, w tym m.in. zasady proporcjonalności, równości, zaufania do państwa i stanowiącego przez nie prawa, czy też zasad ochrony.
Trzeba przypomnieć, że do dnia 21 października 2010 r. rada gminy miała obowiązek stwierdzenia zgodności planu z ustaleniami studium. Wprowadzenie wymogu nienaruszenia ustaleń studium przez plan miejscowy rozluźnia związek miedzy studium a planem miejscowym. Przy wykładni tego przepisu należy pamiętać, że nowelizacja art. 20 ust. 1 u.p.z.p. nie pociągnęła za sobą zmiany przepisów art. 9 ust. 4, a zatem na gruncie znowelizowanego art. 20 ust. 1 u.p.z.p. należy uznać, że ustalenia studium są w tym znaczeniu wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów, że plany te nie mogą naruszać ustaleń studium (p. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014r. sygn. akt II OSK 66/13, Lex nr 1519416).
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, konieczność uwzględnienia przy uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wymagań ochrony środowiska pozwala przyjąć, że niedopuszczenie zabudowy na terenie oznaczonym ZN, na którym znajduje się działka nr ewid. [...] położona w miejscowości Z. oznacza w praktyce stan nienaruszenia ustaleń pomiędzy zmianą Nr 3 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Łączna, a treścią Studium.
Nie można zgodzić się ze skarżącą, że zaskarżona uchwała narusza przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gwarantujący wszystkim równość wobec prawa. Brak możliwości zabudowy działki nr [...] stanowiącej własność skarżącej występuje ze względu na uwarunkowania, jakie dla przedmiotowej działki wynikają z przepisów prawa i opartych na nich dokumentach planistycznych, nie zaś z gorszej pozycji niż właścicieli sąsiednich gruntów objętych planem. Art. 21 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje ochronę własności prywatnej, jednakże nie jest ono prawem absolutnym. Przepis ten należy odczytywać w powiązaniu z innymi postanowieniami konstytucyjnymi, w tym art. 64 ust. 3, zgodnie z którym własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Kwestie związane z dopuszczalnością ograniczenia praw, w tym prawa własności zostały uregulowane w art. 31 ust. 3 Konstytucji, który przewiduje, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony środowiska.
Zaskarżona uchwała cel ten realizuje. Przy ocenie zmiany przeznaczenia działki nr [...] trzeba rozważyć z jednej strony interes właściciela nieruchomości na obszarze objętym regulacją a z drugiej strony interes społeczny, jakim jest ochrona przyrody, środowiska i zdrowia mieszkańców gminy. Środowisko i otaczająca przyroda jest bowiem dobrem wspólnym a ich ochrona jest celem publicznym. W tej sytuacji koniecznością było uwzględnienie interesu społecznego i istotnego celu chronionego. Z materiałów planistycznych wynika, że zmiana przeznaczenia działki nr [...] nie była dowolna lecz Rada Gminy w Łącznej podejmując zaskarżoną uchwałę kierowała się treścią strategii oceny oddziaływania na środowisko wraz z będącym jej częścią opracowaniem fizjograficznym, w których wykazano, że położenie tej działki obejmuje tereny istniejącej i projektowanej zieleni nieurządzonej mającej znaczenie na zwiększenie bioróżnorodności terenu oraz utrzymania korytarza ekologicznego w granicach zmiany planu. Obszary te zapobiegają izolacji populacji gatunków dziko żyjących w enklawach w przestrzeni rolniczej i wypadaniu gatunków wrażliwych. Podnoszą walory przyrodnicze i krajobrazowe terenu. Wpływają korzystnie na mikroklimat, przyspieszają oczyszczenie powietrza atmosferycznego, zapewniają właściwe przewietrzenie terenów zabudowanych oraz niwelują zmiany bilansu wodnego. Ponadto wskazane obszary wpływają korzystnie na zachowanie cennych przyrodniczo terenów oraz ułatwiają realizację celów ich ochrony. Słusznie podnosi organ w odpowiedzi na skargę, że tym zapisem uniemożliwiono dalszy rozwój terenów z zabudową mieszkaniową (11.RZN) i zachowanie spójności z przyjętą polityką przestrzenną wskazaną w Studium.
Uwzględniając powyższe uwarunkowania, zdaniem Sądu przy ocenie sposobu realizowania przez organ władztwa planistycznego należało uznać, że ingerencja w stosunku do chronionych wartości (praw i wolności jednostek) pozostaje w odpowiedniej proporcji do zamierzonych celów, z powodu których Rada Gminy w Łącznej określiła przeznaczenie działki nr ewid [...] położonej w miejscowości Z. w zmianie Nr 3 MPZP, inaczej niż w Studium. Ustalenie przeznaczenia ww. działki, które nie daje możliwości jej zabudowy, niewątpliwie ogranicza prawa własności skarżącej, jednakże znajduje swoje uzasadnienie, biorąc pod uwagę interes publiczny. Nie ulega także wątpliwości, że ograniczenia zostały wprowadzone przepisami prawa miejscowego, w oparciu o dokumenty planistyczne sporządzone na podstawie przepisów rangi ustawowej. Skarżąca miała pełną świadomość co do przeznaczenia i sposobu użytkowania tej działki, co wynika z zaświadczenia wydanego z upoważnienia Wójta Gminy Łączna z 27 sierpnia 2024 r. znak: T.6727.58.2024 opisanego w akcie notarialnym rep. A nr 4446/2024. Z tych wszystkich względów Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zapisów zaskarżonej uchwały w stosunku do działki nr ewid. [...] w miejscowości Z .
Z podanych wyżej przyczyn, Sąd w oparciu o art. 151 Ppsa., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło