II SA/Ke 185/26

WyrokWSA w Kielcach2026-06-17

Skład orzekający: Renata Detka, Jacek Kuza, Agnieszka Banach

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w przypadku, gdy od zakończenia budowy obiektu minęło co najmniej 20 lat, ale w międzyczasie doszło do jego przebudowy, a także czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym uzasadnia uchylenie postanowienia o nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.) oraz zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak wystarczających ustaleń co do daty zakończenia budowy i wpływu późniejszych robót budowlanych na bieg 20-letniego terminu, a także brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji, uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Sąd podkreślił, że uproszczone postępowanie legalizacyjne ma pierwszeństwo przed zwykłą procedurą legalizacyjną, o ile spełnione są jego przesłanki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. R. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakładające na I. L. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dotyczących samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo-garażowego. Skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie przepisów proceduralnych, w tym zasady czynnego udziału strony, oraz błędne wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, podczas gdy powinna zostać wydana decyzja rozbiórkowa. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji z powodu naruszeń proceduralnych i braku wystarczających ustaleń faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji i zasądził od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. R. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 grudnia 2025 r. [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach postanowieniem z 30 grudnia 2025 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania A. R. od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z 31 października 2025 r. nakładającego na I. L. obowiązek przedłożenia w terminie 4 m-cy od dnia doręczenia postanowienia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Kielcach niżej wymienionych dokumentów dotyczących budynku gospodarczo-garażowego o wymiarach w rzucie ok. 8,60 x 10,40 m, zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr ewid. [...] (poprzednio nr ewid. [...]), bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...], obręb 0001 D. , gm. D., tj.: 1. oświadczenia, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane działki nr ewid. [...] (druk PB-5); 2. geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej przedmiotowego budynku; 3. ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie przedmiotowego budynku, zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu takiego postanowienia organ odwoławczy podał, że na skutek interwencji A. R. pracownicy PINB w Kielcach przeprowadzili kontrolę w sprawie przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego, wybudowanego ma działce nr ewid.[...] (następnie nr ewid. [...], a obecnie nr ewid. [...]). Podczas kontroli ustalili, że przedmiotowy obiekt budowlany jest murowanym, parterowym budynkiem gospodarczo-garażowym o wymiarach w rzucie ok. 8,60 x 10,40 m. Budynek jest przykryty dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej, pokrytej blachą. Okap dachu od strony działki sąsiedniej nie posiada orynnowania. W budynku wykonano murowane przewody kominowe wyprowadzone ponad dach. Do przewodów kominowych nie są podłączone żadne instalacje/urządzenia, funkcjonują one jako przewody wentylacyjne grawitacyjne. Obecna podczas kontroli I. L. oświadczyła do protokołu kontroli, iż przedmiotowy budynek wybudowała poprzednia właścicielka nieruchomości A. M. w roku 1988 bez dopełnienia czynności formalno-prawnych pierwotnie jako wiatę, natomiast ściany zostały wykonane w 1989 r. Budynek jest użytkowany na cele gospodarczo-garażowe - sprzęt rolniczy i samochody osobowe. A. R. oświadczyła natomiast, że przedmiotowy budynek gospodarczo- garażowy został wybudowany od podstaw po 1999 r. do około 2005 r. PINB w Kielcach pismem z 8 września 2017 r. zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ww. budynku. Następnie organ podjął działania zmierzające do ustalenia daty wybudowania tego obiektu. W tym celu odebrał pisemne oświadczenia trzech świadków, pozyskał dokumentację geodezyjną z dwóch operatów technicznych z 2005 r. i z mapy zasadniczej z 1978 r., przeprowadził rozprawę administracyjną, na której przesłuchał tych świadków oraz pozyskał analogowe zobrazowanie fotogrametryczne dla działki nr [...] z lat 1992, 1997 i 2003. W oparciu o takie dowody organ I instancji ustalił, że obiekty znajdujące się na działce nr [...] w D. przy jej granicy zachodniej zostały wybudowane po roku 1997, czyli pod rządami prawa budowlanego z 1994 r. Następnie PINB w Kielcach, celem ustalenia aktualnego stanu faktycznego w sprawie w dniu 10 lipca 2025 r. przeprowadził kontrolę przedmiotowego budynku, podczas której stwierdzono, że przedmiotowy obiekt pod względem wymiarów i konstrukcji nie uległ zmianom od czasu kontroli przeprowadzonej w dniu 27 lipca 2017 r. Ponadto stwierdzono, że w bramach zostały zamontowane po dwa okna w górnej części jako doświetlenie budynku. Od wewnątrz ocieplono połacie dachowe jak i wewnętrzne skrzydła bram wjazdowych. Do murowanego komina nie podłączono żadnego źródła ciepła - przewody kominowe funkcjonują jako przewody wentylacji grawitacyjnej. Budynek jest użytkowany jako gospodarczo-garażowy. Okap dachu od strony działki sąsiedniej nie posiada orynnowania. Obecna podczas kontroli I. L. oświadczyła, że w/w prace wykonane zostały ok. 2 lat temu. W dalszej kolejności PINB w Kielcach pismem z dnia 30.10.2025r" Znak: [...] zawiadomił strony, że z urzędu zostało wszczęte uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczące budowy budynku gospodarczo-garażowego o wymiarach w rzucie ok. 8,60 x 10,40 m, bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, na działce nr ewid. [...] (poprzednio nr ewid. [...]), obręb 0001 D. , gm. D.. Ponadto poinformowano, że wszczęcie niniejszego postępowania jest kontynuacją postępowania prowadzonego pod znakiem: [...], które wymagało zmiany znaku sprawy ze względu na zmianę przepisów i trybu postępowania wynikających z obowiązującego prawa budowlanego. W związku z powyższym PINB w Kielcach wydał postanowienie z dnia 31 października 2025 r. znak: [...], będące przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego. W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji wyjaśnił, że ustawodawca przewidział dwa odrębne tryby legalizacyjne: "zwykły" tryb legalizacyjny (art. 48 - art. 49e ustawy Prawo budowlane) oraz uproszczony tryb legalizacyjny (art. 49f - art. 49i ustawy Prawo budowlane). Zgodnie z art. 49f ust. 1 ustawy z 7.07.1994 r. Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Z kolei zgodnie z art. 49g ust. 1 ustawy Prawo budowlane w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. Natomiast art. 49g ust. 2 ustawy Prawo budowlane stanowi, iż do dokumentów legalizacyjnych, należą: 1. oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; 2. geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; 3. ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W rozpatrywanej sprawie ustalono ponad wszelką wątpliwość, że istniejący obiekt wymagający pozwolenia na jego budowę, wybudowany został bez pozwolenia na budowę. Jednocześnie stwierdzono, że od zakończenia budowy upłynęło 20 lat, zatem organ nadzoru budowlanego ma obowiązek prowadzić w stosunku do takiego obiektu uproszczone postępowanie legalizacyjne oparte o przepis art. 49f i art. 49g Prawa budowlanego. Przesądzenie, iż od dnia zakończenia samowolnie prowadzonej budowy upłynęło co najmniej 20 lat nastąpiło dzięki zeznaniom świadków (w formie oświadczeń złożonych na piśmie) oraz innym posiadanym dokumentom (zdjęciom lotniczym pozyskanym z zasobów Głównego Geodety Kraju, które pozwoliły ustalić przedział czasowy budowy pomiędzy 1 września 1997 r., a 6 maja 2003 r.). Powyższe doprowadziło do wniosku, że przesłanka określona w art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego została spełniona. Ponadto nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek negatywnych - zawarta w art. 49f ust. 5 w/w ustawy, zgodnie z którym nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1. W przedmiotowej sprawie takie postanowienie nigdy nie zostało wydane. Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia ŚWINB wskazał, że ze zgromadzonych materiałów dowodowych dołączonych do akt spraw wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach wszczął z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące budynku gospodarczo-garażowego o wymiarach w rzucie ok. 8,60 x 10,40 m, wybudowanego na działce nr ewid. [...] (poprzednio działka nr ewid. [...]) w D. i to postępowanie należy prowadzić dalej z zastosowaniem przepisów dotyczących uproszczonego postępowania legalizacyjnego (znajdującego się skądinąd w rozdziale 5b ustawy Prawo budowlane dotyczącym właśnie samowoli budowlanych), bowiem od zakończenia jego budowy upłynęło 20 lat, a jednocześnie obiekt został wybudowany po dniu 01.01.1995 r. Nie ma przy tym znaczenia, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte w roku 2017, tj. przed datą wprowadzenia ustawy z dnia 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw i przepisów przejściowych zawartych w tej ustawie, obowiązującej od 19 września 2020 r. Z uwagi bowiem na upływ czasu od zakończenia budowy niniejszego obiektu oraz fakt, że przedmiotowy budynek nie został objęty nakazem rozbiórki - podlega on procedurom uproszczonym. Kwestia prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego powinna być przy tym wyłączona z rozważań dotyczących art. 25 ustawy nowelizującej. Zgodnie z wyrokiem WSA w Kielcach z dnia 23.06.2021r. sygn. akt II SA/Ke 26/21 należy przyjąć, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie. Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach zobowiązany był, nawet bez wniosku strony, prowadzić z urzędu uproszczone postępowanie legalizacyjne w stosunku do obiektu, który powstał ponad 20 lat temu. Odnośnie zarzutu wykonania w 2023 r., prac budowlanych wykluczających możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ odwoławczy wyjaśnił, że określenie zakończenia budowy w rozumieniu technicznym oznacza zakończenie robót budowlanych, czyli doprowadzenie ich do takiego stanu, w którym byłby możliwy końcowy odbiór robót. Co więcej z orzecznictwa wynika, że zakończenie budowy oznacza moment, w którym budynek jest na tyle ukończony, że można z niego korzystać zgodnie z przeznaczeniem. Mając to na uwadze oraz odnosząc się do wykonanych prac polegających wyłącznie na zamontowaniu w bramach po dwa okna w ich górnej części oraz ociepleniu od wewnątrz połaci dachowych i wewnętrznych skrzydeł bram wjazdowych wskazuje się, że jak ustalono budowa budynku w rzeczywistości została ukończona dużo wcześniej (ponad 20 lat temu). W dodatku właściciel tego obiektu zobowiązany jest do przedłożenia ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, która w sposób jednoznaczny określi, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na jego bezpieczne użytkowanie. Następnie, w zależności od treści przedstawionych dokumentów, organ nadzoru budowlanego podejmie stosowne czynności. Ustosunkowując się natomiast do kolejnych zarzutów zażalenia organ II instancji przyznał, że istotnie z przesłanych przez PINB w Kielcach akt sprawy wynika, że dzień przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, czym naruszył przepis art. 10 k.p.a. Niemniej jednak nie jest to wystarczająca przesłanka aby uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości oraz rozważenia uchylenia na podstawie art. 135 p.p.s.a. również poprzedzającego skarżone postanowienie postanowienia PINB w Kielcach z dnia 31 października 2025 r., znak: [...], A. R. zarzuciła naruszenie: 1. art. 138 § 2 k.p.a., poprzez niekonsekwentnie prowadzone postępowanie administracyjne przez ŚWINB w Kielcach wyrażające się tym, że organ ten w postanowieniu z dnia 01.10.2025 r., znak: [...] wyznaczył PINB w Kielcach termin załatwienia sprawy do dnia 31.10.2025 r., zaś organ I instancji nie zastosował się do wskazań organu odwoławczego wydając w dniu 31.10.2025 r. postanowienie nakładające na I. L. obowiązek przedłożenia wymienionych w tymże postanowieniu dokumentów legalizacyjnych, nie załatwiając tym samym przedmiotowej sprawy lecz de facto inicjując z urzędu nową sprawę administracyjną, tj. uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczące budynku gospodarczo-garażowego, pomimo braku zaistnienia ku temu przesłanek, nie kończąc poprzednio wszczętego postępowania administracyjnego, a ŚWINB w Kielcach swoim działaniem zmienił stanowisko w sprawie, którego racjonalnie nie uzasadnił, czym naruszył obowiązek konsekwentnego i jednolitego działania organu; 2. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej oraz wskazań Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach w decyzji z dnia 18 grudnia 2018 r., znak: [...], w której to organ orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji, w sytuacji gdy w trakcie ponownie prowadzonego postępowania nie ujawniły się nowe fakty, dowody czy inne okoliczności, które winny zostać wzięte pod uwagę; a także niezastosowanie się do oceny prawnej dokonanej przez WSA w Kielcach w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 273/19 oraz dokonanej przez NSA w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1549/22; 3. art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 49 f ust. 1 pkt 1 p.b., poprzez uznanie przez ŚWINB w Kielcach, że wszczęte z urzędu przez PINB w Kielcach uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczące budynku gospodarczo-garażowego, mimo jednoczesnego niezakończenia postępowania toczącego się w innym trybie od 2017 r. przed tym organem pod znakiem: [...] jest zasadne, w sytuacji gdy wszczęcie postępowania równoległego (legalizacyjnego) jest sprzeczne z zasadą jedności przedmiotu postępowania, bowiem trwa postępowanie nadzorcze (rozstrzygające) w innym trybie, co stanowi o działaniu sprzecznym z obowiązującymi procedurami, a tym samym naruszające zasadę ochrony stron postępowania; 4. art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 49 f ust. 1 pkt 1 p.b., poprzez uznanie przez ŚWINB w Kielcach, że organ I instancji zasadnie wszczął z urzędu uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczące budynku gospodarczo-garażowego, pomimo braku ustawowej przesłanki umożliwiającej jego wszczęcie, tj. upływu 20-letniego okresu od zakończenia budowy, bowiem jak wynika z kontroli przeprowadzonej przez organ w 2023 r. doszło do przebudowy budynku gospodarczo-garażowego polegającej na montażu dwóch okien w górnej części budynku i ocieplenia połaci dachowych oraz wewnętrznych skrzydeł bram wjazdowych, ingerujących w konstrukcje budynku, co w zupełności wyklucza możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego; 5. art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 49 f ust. 1 pkt 1 p.b. w zw. z art. 49 g ust. 1 i 2 p.b., poprzez utrzymanie w mocy przez ŚWINB w Kielcach postanowienia PINB w Kielcach nakładającego na I. L. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dotyczących budynku gospodarczego, mimo braku zaistnienia przesłanek umożliwiających wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego; 6. art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., poprzez przeoczenie przez ŚWINB w Kielcach, że PINB w Kielcach w prowadzonym postępowaniu winien wydać postanowienie o wstrzymaniu budowy, a w konsekwencji również decyzję rozbiórkową, bowiem budynek gospodarczo-garażowy został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, przy czym jego lokalizacja nie spełniała podstawowych norm dotyczących odległości od granicy działki, co uzasadniało wydanie decyzji rozbiórkowej, nie zaś wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej; 7. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zaufania obywatela do władzy publicznej, polegającej na nierzetelnym ustaleniu stanu faktycznego, a w szczególności uznaniu, iż w stanie niniejszej sprawy zachodzą przesłanki umożliwiające wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, co doprowadziło do wydania postanowienia nakładającego na I. L. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dotyczących budynku gospodarczo-garażowego, podczas gdy organ I instancji powinien wydać postanowienie o wstrzymaniu budowy, a w konsekwencji również decyzję rozbiórkową, bowiem budynek gospodarczo-garażowy został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, przy czym jego lokalizacja nie spełnia podstawowych norm dotyczących odległości od granicy działki, co uzasadniało wydanie decyzji rozbiórkowej, nie zaś wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej, a co stoi w jawnej sprzeczności z nałożonym na organ administracji obowiązkiem prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, od której wymaga się szczególnej staranności działania oraz zachowania standardów na najwyższym poziomie rzetelności i uczciwości. W uzasadnieniu skargi jej autor stwierdził, że organ I instancji nie mógł z urzędu jednostronnie zmienić podstawy prawnej prowadzonego postępowania, tym bardziej, że postępowanie toczy się przed organem nieprzerwanie od 2017 r. na podstawie zupełnie innych przepisów prawa i organ nie zakończył tego wcześniejszego postępowania, lecz wskazał, że nowe postępowanie, prowadzone pod sygnaturą [...] stanowi jego kontynuację. Organ w skarżonym postanowieniu nie zastosował się również do oceny prawnej i wskazań zamieszczonych w wyroku WSA w Kielcach z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 273/19 oraz w wyroku NSA z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1549/22. Należy wskazać, iż w wyniku postępowania drugoinstancyjnego, Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach decyzją z dnia 18.12.2018 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Wyjaśnił przy tym, że tamto postępowanie dotyczyło wybudowania stodoły na działce nr [...]. W dalszym ciągu skarżąca wyjaśniła, że organ I instancji winien był rozstrzygnąć sprawę na podstawie przepisów art. 48 i 49 p.b., tj. w pierwszej kolejności wydać postanowienie o wstrzymaniu budowy wybudowanego budynku, a następnie nakazać jego rozbiórkę. Przedmiotowy budynek gospodarczo-garażowy został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, przy czym jego lokalizacja nie spełnia podstawowych norm dotyczących odległości od granicy działki - obiekt nie tylko graniczy bezpośrednio z nieruchomością skarżącej, lecz w części na nią nachodzi. Organ, pomimo obowiązku wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy i następnie decyzji nakazującej rozbiórkę, podjął działania zmierzające do obejścia przepisów prawa, powołując się na nowelizację z 2020 r. i wskazując, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy "organ nadzoru budowlanego powinien wszcząć uproszczone postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego". Takie działanie organów stanowi próbę obejścia ustawowego obowiązku, zamiast podjęcia prawnie przewidzianych kroków w sprawie nielegalnie wzniesionego obiektu. Skarżąca zwróciła też uwagę, że organ przedstawia dwa zupełnie sprzeczne stanowiska. W jednym miejscu wskazuje, iż "prace stwierdzone podczas kontroli- wykonane zostały ok. 2 lata temu", w innym miejscu podnosząc, iż "kontrole przeprowadzone przez tut. organ w roku 2017 i w lipcu 2025 r. potwierdziły, że przedmiotowy obiekt nie był rozbudowywany czy nadbudowywany od daty jego samowolnej budowy". Organ w zupełności pominął, iż nie tylko około 2 lata temu, tj. w 2023 r. doszło do ewidentnych zmian w konstrukcji omawianego budynku gospodarczo-garażowego, w tym m. in. montaż dwóch okien w górnej części bram, tj. pojawienie się nowych otworów okiennych, ale również ocieplono połacie dachowe oraz wewnętrzne skrzydła bram wjazdowych co również zmienia obciążenie oraz parametry użytkowe budynku gospodarczo-garażowego. Wskazać bowiem należy, iż Organ w zupełności pomija, iż budynek gospodarczo-garażowy będący przedmiotem niniejszego postępowania został wybudowany bez pozwolenia na budowę, jak również pomija, iż kolejne prace wykonywane w budynku stanowiącym samowolę budowlaną, również tą samowolę budowlaną stanowią. Zauważyć bowiem należy, iż wykonanie otworów w bramach i wstawienie okien stanowi ingerencję konstrukcyjną w przegrodę budowlaną, co stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b. Ponadto Organ nie zbadał, czy prace przeprowadzone przez I. L. wymagały dodatkowego pozwolenia na budowę, czy też wyłącznie zgłoszenia i czy dopełniła ona takiego obowiązku. To samo odnosi się również do prac polegających na ociepleniu połaci dachowych jak i wewnętrznych skrzydeł bram wjazdowych, które to prace w niektórych przypadkach kwalifikują się jako przebudowa, gdy zmianie ulegają obciążenia lub parametry użytkowe. Powołując się na treść art. 49f ust. 1 pkt 1 i 2 p.b., a w szczególności warunek, aby od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, skarżąca zarzuciła, że w stanie niniejszej sprawy prace budowlane, które powstały samowolnie około 2 lat temu tj. w 2023 r. - wykluczają w zupełności możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Uzasadniając zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, skarżąca podniosła, że organ nie poinformował Skarżącej, o zebraniu całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie oraz o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, wydając postanowienie o nałożeniu na I. L. obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych wymienionym w tymże postanowieniu. Wskazać należy, iż w dniu 10 lipca 2025 r. odbyła się kontrola budynku stodoły, budynku gospodarczego o wym. w rzucie ok.12,8 x 8,6 m, budynku gospodarczo-garażowego oraz budynku gospodarczego o wym. w rzucie ok. 5,6 x 6,0 m, usytuowanych na działce nr ewid. [...] (obecnie [...]), obręb:0001 D. , gm. D.. Przedmiotowa kontrola odbyła się we wskazanej dacie, jednakże Skarżącej jak również jej pełnomocnikowi odmówiono wzięcia udziału w czynnościach. Skarżąca nie tylko nie miała możliwości zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, ale także nie miała możliwości w jakikolwiek sposób wypowiedzieć się co do zmiany podstawy prawnej toczonego postępowania i wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, bowiem zawiadomienie o wszczęciu z urzędu uproszczonego postępowania legalizacyjnego zostało sporządzone jedynie dzień wcześniej przed wydaniem postanowienia o nałożeniu na I. L. określonego w zaskarżonym postanowieniu obowiązku (tj. wszczęcie sporządzono w dacie 30 października 2025 r., zaś postanowienie w dacie 31 października 2025 r.). Organ II instancji przyznał, iż Organ I instancji zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy dopiero dzień przed wydaniem postanowienia, co - w ocenie samego organu odwoławczego - stanowiło naruszenie art. 10 k.p.a. Tym samym okoliczność naruszenia prawa procesowego nie jest w niniejszej sprawie sporna ani hipotetyczna, lecz została jednoznacznie potwierdzona przez organ administracji. Pomimo powyższego, Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, nie dokonując żadnej analizy wpływu stwierdzonego naruszenia art. 10 §1 k.p.a. na treść rozstrzygnięcia ani na możliwość realnego skorzystania przez stronę z przysługujących jej uprawnień procesowych. Skarżąca podniosła też wadliwe przyjęcie przez organ, że "zakończenie budowy" oznacza moment, w którym obiekt jest na tyle ukończony, że możliwe jest jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, a tym samym uznał, że wykonane w 2023 r. roboty nie mają znaczenia dla oceny spełnienia przesłanek z art. 49 f p.b. Skarżąca podkreśliła, że art. 49f p.b. odnosi się do konkretnego obiektu budowlanego w jego rzeczywistym, aktualnym kształcie. Jeżeli po pierwotnym zakończeniu budowy doszło do wykonania robót budowlanych stanowiących przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7 a p.b., to nie sposób abstrahować od tych robót i przyjmować, że dla potrzeb uproszczonego postępowania legalizacyjnego istotny jest wyłącznie pierwotny moment ukończenia obiektu sprzed kilkudziesięciu lat. Wykładnia zaprezentowana przez Organ prowadziłaby w istocie do niedopuszczalnego wniosku, iż każda późniejsza ingerencja w obiekt pozostaje irrelewantna dla oceny spełnienia przesłanki 20-letniego okresu, co pozostaje w sprzeczności z celem i funkcją art. 49f p.b. Co istotne, sam Organ ustalił, iż prace wykonane w 2023 r. obejmowały wykonanie nowych otworów okiennych w przegrodach budowlanych (bramach wjazdowych) oraz ocieplenie połaci dachowych i skrzydeł bram, co stanowi ingerencję w elementy konstrukcyjne i przegrody obiektu. Tego rodzaju roboty, wbrew twierdzeniom Organu, nie mogą być uznane za pozbawione znaczenia prawnego, albowiem mogą prowadzić do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu, a tym samym wypełniać definicję przebudowy określoną w art. 3 pkt 7 a p.b. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, częściowo z przyczyn w niej wskazanych. Rozpatrując sprawę w granicach wyznaczonych przez treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026.143 t.j. ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd stwierdził naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest jedną z podstaw uchylenia zaskarżonego postanowienia przez sąd administracyjny. Stwierdzone naruszenia dotyczyły zaniechania ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz powiązanego z tą wadliwością naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji, co pozbawiło skarżącą możliwości obrony jej praw. Z tym ostatnim naruszeniem wiąże się również naruszenie wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polegającej na dwukrotnym merytorycznym rozpoznaniu tej samej sprawy administracyjnej, w toku którego strona powinna mieć możliwość odniesienia się do podstawy prawnej zapadłych w obu instancjach rozstrzygnięć. Aby ocenić czy stwierdzone naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, konieczne jest wyjaśnienie rodzaju i charakteru przeprowadzonego w sprawie postępowania i wiążących się z nim przesłanek legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Przedmiotem skargi były postanowienia dotyczące nałożenia na właściciela samowolnie wzniesionego budynku gospodarczo-garażowego obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, o jakich mowa w art. 49g ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawa budowlanego (Dz.U. 2025.418 t.j. ze zm.), dalej Prawo budowlane. Wymóg przedłożenia tych dokumentów jest częścią uproszczonego postępowania legalizacyjnego (dalej określanego również jako u.p.l.), uregulowanego w art. 49f – 49i Prawa budowlanego. W związku z tym, aby przejść do tego etapu uproszczonego postępowania legalizacyjnego, konieczne jest stwierdzenie istnienia przesłanek pozwalających na wszczęcie takiego postępowania. Te przesłanki zostały wskazane w art. 49f Prawa budowlanego i spełnienie jednej z nich było w sprawie sporne i niedostatecznie wyjaśnione. Sporne, choć w ocenie Sądu niewątpliwe, było zastosowanie w sprawie przepisów prawa budowlanego w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020.471), dalej ustawa o zmianie Prawa budowlanego, która weszła w życie 19 września 2021 r. Tę kwestię wyjaśniają przepisy art. 25 i 32 tej ostatniej ustawy. Zgodnie z nimi, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym (art. 25 ustawy o zmianie Prawa budowlanego) Nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki (art. 32 ustawy o zmianie Prawa budowlanego). Z normy intertemporalnej zawartej w art. 25 ww. ustawy nowelizującej z 2020 r. wynika zasada stosowania przepisów Prawa budowlanego obowiązujących przed wejściem w życie ww. przepisów ustawy nowelizującej, tj. sprzed 19 września 2020 r. Niemniej ww. ustawa nowelizująca w kolejnych przepisach ustanawia inne normy intertemporalne dotyczące wskazanych w nich instytucji prawnych, w tym "uproszczonego postępowania legalizacyjnego". W takiej zaś sytuacji art. 32 ww. ustawy nowelizującej wyłącza stosowanie ogólnej reguły intertemporalnej wynikającej z art. 25 ww. ustawy, co wynika z zasady prawnej lex specialis derogat legi generali. Skoro z tej zasady wynika, że w odniesieniu do "uproszczonego postępowania legalizacyjnego" nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki, to należy przyjąć, że racjonalny prawodawca tylko z uwagi na przesłanki: 1) wydania decyzji o nakazie rozbiórki i 2) wydania jej przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej – uzależnił możliwość wszczęcia "uproszczonego postępowania legalizacyjnego" do obiektów, których budowa uległa zakończeniu co najmniej 20 lat temu. Takie wnioskowanie wynika z zastosowania reguł wykładni językowej. Także dokonując wykładni systemowej należy wskazać, że w ww. ustawie nowelizującej po ogólnej zasadzie intertemporalnej zawartej w art. 25, ustawodawca zawarł kolejne reguły intertemporalne, które wyłączają stosowanie art. 25, a wśród tych przepisów znajduje się ww. art. 32. W tych warunkach nie powinno pozostawiać wątpliwości, że norma intertemporalna zawarta w art. 32 dotyczy ściśle "uproszczonego postępowania legalizacyjnego" i wyłącza do tych postępowań stosowanie art. 25. Ponadto wskazany powyżej kierunek wykładni wynikający z wykładni językowej i systemowej odpowiada także celom nowelizacji, a zatem istnieją podstawy do stwierdzenia, że także dokonanie wykładni teleologicznej (celowościowej) daje ten sam rezultat, ponieważ, jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy nowelizującej z 2020 r., "Rada Legislacyjna zarekomendowała zaproponowane rozwiązanie, które umożliwia legalizację obiektów budowlanych po 20 latach od ukończenia ich budowy nawet w sytuacji, gdy są one niezgodne z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, jeśli przez minione 20 lat organ nadzoru budowlane nie wszczynał postępowania w sprawie wstrzymania budowy czy też nie wydał decyzji o nakazie rozbiórki". Dokładnie zaś te cele i zasady prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wynikają z art. 32 ustawy nowelizującej z 2020 r. oraz dodanego tą nowelizacją art. 49f ust. 1 i 5 P.b. (wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., II OSK 1381/23). Ponieważ więc niespornie, w stosunku do będącego przedmiotem niniejszego postępowania budynku gospodarczo-garażowego nie wydano przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie Prawa budowlanego decyzji o nakazie rozbiórki, nie mogło być wątpliwości, że w stosunku do tego budynku mogły mieć zastosowanie przepisy dotyczące u.p.l. Należy też wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniała także przeszkoda do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, którą można wywodzić z art. 49f ust. 5 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1. Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, skoro co do przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego w ogóle nie doszło do wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Zasygnalizowany wyżej cel wprowadzenia przez ustawodawcę regulacji pozwalającej na legalizację samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych w trybie u.p.l., determinuje również relację pomiędzy tym postępowaniem, a toczącym się co do tego samego obiektu postępowaniem legalizacyjnym opartym na art. 48 Prawa budowlanego. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, że poszczególne tryby dotyczące legalizacji samowoli budowlanej zasadniczo wzajemnie się wykluczają, bowiem dotyczą innych przypadków samowoli budowlanej i nie mogą być łączone w jednym postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 23 marca 2011 r., II OSK 504/10). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uproszczone postępowanie legalizacyjne może być pod określonymi warunkami wszczęte nawet wówczas, gdy w odniesieniu do danego obiektu prowadzone jest inne, "zwykłe" postępowanie legalizacyjne. Procedura wprowadzona do Prawa budowlanego ustawą zmieniającą, jako względniejsza dla sprawcy samowoli budowlanej, ma pierwszeństwo przed zwykłą procedurą legalizacyjną (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 16 listopada 2023 r., sygn. akt IV SA/.Po 478/23 i tam powołany wyrok NSA z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2871/21, CBOSA). W przypadku wszczęcia postępowania legalizacyjnego "zwykłego", a następnie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego – jak wskazują przywołane przykładowo judykaty - organ powinien rozważyć zawieszenie postępowania legalizacyjnego "zwykłego" do czasu zakończenia postępowania uproszczonego, a później, po ewentualnym zalegalizowaniu danego obiektu budowlanego w drodze uproszczonego postępowania legalizacyjnego, rozważyć umorzenie postępowania prowadzonego w trybie "zwykłym". Powyższe poglądy dotyczące relacji pomiędzy u.p.l., a postępowaniem legalizacyjnym opartym na treści art. 48 Prawa budowlanego powodują, że bezzasadne były zarzuty skargi oznaczone numerem 1, 2, 3 i 6. Skoro bowiem dopuszczalne i wręcz priorytetowe jest wszczynanie u.p.l. w razie zaistnienia przesłanek z art. 49f Prawa budowlanego, mimo wcześniejszego wszczęcia legalizacji tego samego obiektu budowlanego opartej na art. 48 Prawa budowlanego, to nie można skutecznie zarzucać organowi niekonsekwencji mającej polegać na odstąpienia od kontynuacji wcześniej wszczętego postępowania, ani też nie można zarzucać niezastosowania się do oceny prawnej i wskazań organu II instancji zawartych w decyzji ŚWINB z 18 grudnia 2018 r., znak [...], jak również do oceny prawnej zawartej w wyrokach WSA w Kielcach z 23 maja 2019 r., II SA/Ke 273/19 i NSA z 9 listopada 2022 r., II OSK 1549/22. Co do tego ostatniego zarzutu oraz tych trzech wymienionych aktów należy jednak przede wszystkim zauważyć, że nie dotyczyły one budynku gospodarczo-garażowego będącego przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, tylko położonej na tej samej działce stodoły. O żadnym związaniu tamtymi rozstrzygnięciami nie mogło więc być w sprawie mowy. Ponadto wskazania zawarte w decyzji organu odwoławczego nie mają wiążącego charakteru w stosunku do organu I instancji, a związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wynikające z art. 153 p.p.s.a. nie ma zastosowania, jeżeli przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie natomiast taka zmiana nastąpiła, skoro od 19 września 2021 r. w systemie prawa pojawiła się nowa instytucja uproszczonego postępowania legalizacyjnego mającego w dodatku pierwszeństwo przed legalizacją opartą na treści art. 48 Prawa budowlanego. Sporną i niedostatecznie wyjaśnioną przesłanką warunkującą możliwość wszczęcia u.p.l. było w niniejszej sprawie to, czy od zakończenia budowy przedmiotowego budynku upłynęło co najmniej 20 lat. W tym zakresie wątpliwości wywoływało, czy niespornie zaistniała w sprawie przebudowa przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego, do której miało dojść około 2023 r., wyklucza uznanie, że wobec takiego budynku może zostać wszczęte u.p.l. Zdaniem skarżącej bowiem, art. 49f Prawa budowlanego odnosi się do konkretnego obiektu budowlanego w jego rzeczywistym, aktualnym kształcie. Uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczy wyłącznie jednego, historycznego stanu obiektu, a nie może służyć legalizacji obiektu, który został następnie zmieniony w wyniku późniejszych robót budowlanych. Te zarzuty skargi wiążą się z oceną jednej z koniecznych przesłanek wszczęcia u.p.l., to jest upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy (art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego). Należy tu zwrócić uwagę na kilka zagadnień. W celu oceny zaistnienia tej czasowej przesłanki wszczęcia u.p.l. trzeba wyjaśnić, jaki stan danego obiektu może być uznany za zakończenie budowy w rozumieniu art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego, kiedy to zakończenie budowy odnośnie przedmiotowego budynku nastąpiło, czy roboty budowlane dotyczące tego budynku mają wpływ na bieg tego terminu, a jeśli tak, to kiedy te roboty zostały wykonane i czy do to czasu upłynęło 20 lat od zakończenia budowy przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego. Wskazane ustalenia są konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ warunkują możliwość wszczęcia u.p.l. a w konsekwencji i wydania w jego toku postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, o jakich mowa w art. 49g ust. 2 Prawa budowlanego, które jest przedmiotem rozpatrywanej skargi. Co najmniej części takich ustaleń natomiast zabrakło w niniejszej sprawie w ustaleniach organu I instancji. Chodzi tu o: 1. brak wystarczającego określenia daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku, skoro na podstawie zdjęć lotniczych organy obu instancji określiły, że nastąpiło to pomiędzy 1 września 1997 r., a 6 maja 2003 r. Taki przedział czasowy nie pozwala natomiast na ocenę, czy od daty zakończenia budowy tego budynku, do daty wykonania robót budowlanych, które miały miejsce prawdopodobnie w 2023 r., upłynęło 20 lat; 2. brak wyjaśnienia, jak powinny być kwalifikowane roboty budowlane wykonane prawdopodobnie w 2023 r. przy przedmiotowym budynku, polegające na zamontowaniu po dwóch, (czyli łącznie 4) okien w górnej części dwóch bram wjazdowych do tego budynku, jako jego doświetlenia oraz ociepleniu od wewnątrz połaci dachowych i skrzydeł bram wjazdowych oraz czy roboty te wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a także, czy mogły wpłynąć na przerwanie biegu terminu 20 lat, o jakim mowa w art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego. Ustalenia powyższych faktów mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mogą bowiem spowodować uznanie, że u.p.l. wobec przedmiotowego budynku nie mogło być wszczęte, a więc i nie mogło dojść do wydania zaskarżonych postępowań. To natomiast powoduje, że istotny wpływ na wynik sprawy mogło też mieć ewidentne i przyznane przez ŚWINB naruszenie przez organ I instancji zasady ogólnej postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 10 k.p.a. Polegało ono na zawiadomieniu w trybie tego przepisu stron o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, dopiero w dniu 30 października 2025 r. w sytuacji, gdy już następnego dnia tj. 31 października 2025 r. zapadło postanowienie PINB w Kielcach utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem. Zawiadomienie to dotarło przy tym do pełnomocnika skarżącej - adwokata P. Ś. dopiero w dniu 6 listopada 2025 r. (k. II-2 akt administracyjnych organu I instancji), a więc sześć dni po wydaniu postanowienia przez PINB w Kielcach. Co więcej, dopiero we wspomnianym zawiadomieniu z 30 października 2025 r. organ I instancji zawiadomił strony o tym, że wszczyna z urzędu u.p.l. dotyczące budowy budynku gospodarczo-garażowego o wymiarach w rzucie ok. 8,60 x 10,40 m oraz, że wszczęcie tego postępowania jest kontynuacją postępowania prowadzonego wcześniej (tj. od 8 września 2017 r.) w stosunku do tego samego budynku. Takie procedowanie oznacza, że skarżąca nie miała żadnej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sytuacji, gdy organ wszczął postępowanie i wydał rozstrzygnięcie wobec tego samego obiektu budowlanego w oparciu o zupełnie nowe przepisy i odmienne przesłanki. I choć stronie zapewniono udział w postępowaniu przed organem II instancji, który procedował już tylko na podstawie przepisów dotyczących u.p.l., to wskazane naruszenia miały, w ocenie Sądu, również charakter naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a. Skarżąca jako strona postępowania nie miała bowiem możliwości dwukrotnego odniesienia się do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy dotyczące u.p.l., ponieważ o wszczęciu postępowania na podstawie tych przepisów przed wydanie postanowienia organu I instancji z 31 października 2025 r. również opartego na tych nowych przepisach – w ogóle nie wiedziała. Należy też wyjaśnić, że merytoryczne odniesienie się przez Sąd do wskazanych wątpliwości byłoby przedwczesne, a przez to jest niedopuszczalne. Dopiero bowiem po dokonaniu przez organ I instancji brakujących ustaleń i odniesieniu się do nich w stosownym trybie przy zapewnieniu stronom czynnego udziału w tak przeprowadzonym postępowaniu, możliwe będzie odniesienie się przez sąd do przyjętej ostatecznie przez organy kwalifikacji robót budowlanych dokonanych przy przedmiotowym budynku i jej wpływu na możliwość i tryb jego legalizacji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie PINB w Kielcach przeprowadzi postępowanie w przedmiocie legalizacji budynku gospodarczo-garażowego o wymiarach 8,60 x 10,40 m położonego w D. , respektując prawa stron postępowania wynikające z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 10 i 15 k.p.a. W toku tego postępowania organ ustali przy pomocy wszelkich środków dowodowych (art. 75 k.p.a.) datę zakończenia budowy przedmiotowego obiektu budowlanego. Następnie wyjaśni, kiedy dokładnie i jakie roboty budowlane przy tym obiekcie zostały przeprowadzone po zakończeniu jego budowy. Później oceni, czy na te roboty budowlane potrzebne było pozwolenie na budowę lub zgłoszenie oraz jaki ewentualnie ma to wpływ na możliwość wszczęcia u.p.l. wobec tego obiektu. W zależności od wyniku tych ustaleń organ wyda stosowne rozstrzygnięcie unikając wskazanych wyżej naruszeń prawa. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200, 205 § 2 i 206 p.p.s.a., w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026.118). Na zasądzone koszty złożył się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenia reprezentującego ją adwokata wysokości 480 zł oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło