II SA/Ke 191/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] znak: [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji wydanej z up. Burmistrza orzekającej o "odmowie świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnioskowanego na J. S.", na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i w to miejsce orzekło o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego J. S. legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy: J. S. wnioskiem z dnia 16 września 2014r. zwróciła się do organu samorządu gminy o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, do którego dołączyła orzeczenie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 1 marca 2013r. o zaliczeniu do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz oświadczenie, że w okresie od 1 marca 2013r. do 1 kwietnia 2014r. nie pobierała zasiłku pielęgnacyjnego, natomiast w kwietniu 2014r. otrzymała z ZUS dodatek pielęgnacyjny. W wyniku rozpatrzenia wniosku organ I instancji decyzją z dnia 3 października 2014r., w trybie art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych orzekł: "odmówić Pani świadczenia w formie: 1. zasiłek pielęgnacyjny osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnioskowanego na J. S.". W motywach rozstrzygnięcia, przytaczając obok art. 16 ust. 1 i 2, również ust. 6 art. 16 ustawy organ podał, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Powołując art. 24 ust. 2 ustawy organ stwierdził, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. J. S. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożyła 16 września 2014r. w związku z posiadanym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 1 marca 2013r., a zatem po upływie 3 miesięcy od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ponadto wnioskodawczyni od 1 kwietnia 2014r., kończąc 75 lat nabyła prawo do dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przez ZUS. Stan ten uzasadnia odmowę przyznania J. S. wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego. Odwołanie od tej decyzji wniosła w ustawowym terminie J. S.., wnosząc o jej uchylenie i przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od marca 2013r. do marca 2014r. Podała, że od maja 2014r. zabiega w MGOPS "o wyrównanie niewypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego". Jak podała dwukrotnie wnosiła skargi do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 14 maja 2014r. i 31 lipca 2014r. na pracowników ośrodka, którzy w marcu 2013r. nie wydali "druku wniosku o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego". Syn złożył w MGOPS w marcu 2013r. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w celu kontynuowania wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Wówczas pracownik organu przyjął orzeczenie, ale druku wniosku nie wydał, dopiero po interwencjach w SKO odwołująca otrzymała wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, który złożyła 16 września 2014r. Odwołująca podała, że jest osobą niepełnosprawną, na przepisach się nie zna, a syn doręczając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w marcu 2013r. złożył ustną prośbę w organie o kontynuację wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego, natomiast chyba "przez złośliwość nie dostał druku wniosku". Rozpatrując w trybie art. 138 k.p.a. odwołanie J. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że rozstrzygając drugi raz sprawę wszczętą wnioskiem z dnia 16 września 2014r. uznało, że zgromadzone akta dowodzą, że J. S. jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, co w świetle art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że co do zasady podziela stanowisko organu I instancji i w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekło jak w osnowie decyzji. Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z orzeczenia Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 1 marca 2013r. wynika, że J. S., urodzona 6 kwietnia 1939r. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym orzeczenie to wydane zostało na stałe (K 3), w wyniku rozpatrzeniu wniosku J. S. z dnia 25 stycznia 2013r. Na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] J. S. nabyła z dniem 1 kwietnia 2014r. prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Zasadą wynikającą z art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r, poz. 1456) jest, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Skoro J. S. od 1 kwietnia 2014r. jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, to w świetle art. 16 ust. 6 ustawy nie może nabyć prawa do wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ podniósł, że z akt sprawy wynika, że J. S. już uprzednio - w dniu 18 marca 2011r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym do 28 lutego 2013r. i na mocy decyzji organu I instancji z dnia 25 marca 2011r. nabyła prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2011r. do 28 lutego 2013r.; zatem wiedziała, że świadczenie to jest przyznawane na wniosek strony spełniającej kryteria zdrowotne do jego przyznania. Organ nie dał wiary, że nieznajomość prawa była powodem złożenia kolejnego wniosku, po upływie ponad roku od wygaśnięcia z dniem 28 lutego 2013r. decyzji organu I instancji z dnia 25 marca 2011r. przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, jak też od wydania z dniem 1 marca 2013r. orzeczenia Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o kontynuacji stopnia niepełnosprawności. Ponadto sama odwołująca przyznała, że dopiero od maja 2014r. zabiega w MGOPS "o wyrównanie niewypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego", jak też że ze skargą w tej sprawie wystąpiła do Kolegium Odwoławczego w maju 2014r., a więc po upływie ponad 14 miesięcy od wygaśnięcia decyzji o zasiłku pielęgnacyjnym, w czasie gdy posiadała już prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Organ uznał, że nie znajduje poparcia w materiale dowodowym twierdzenie odwołującej, jakoby jej synowi S. S. w marcu 2013r. pracownik organu odmówił przekazania druku wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, skoro druki wniosków są ogólnie dostępne, natomiast syn J. S. w dniu 13 marca 2013r. wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z powodu opieki nad J.S., do którego dołączył orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki – J. S. Dołączenie przez syna do wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności J. S. nie mogło spowodować kontynuacji wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego, czego domaga się odwołująca. Zgodnie z zasadą określoną w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia rodzinne, w tym zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest na wniosek strony. Skoro J. S. takiego wniosku nie złożyła w marcu 2013r., postępowanie takie nie zostało w ogóle wszczęte. Postępowanie zakończone w decyzją z dnia [...] o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego zostało wszczęte wnioskiem J. S. z dnia 16 września 2014r., a zatem podniesione w odwołaniu żądanie przyznania odwołującej zasiłku pielęgnacyjnego za okres od marca 2013r. do marca 2014r. nie dotyczy zakresu przedmiotowego sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w wniosła J. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2013r. do 31marca 2014r. Pełnomocnik z urzędu skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W skardze zarzucono naruszenie przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., które obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała przyczyny, dla których nie złożyła w terminie ponownego wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wraz z nowym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 1 marca 2013r. Wniosek taki złożyła dopiero 16 kwietnia 2014r., przy czym miała już przyznany przez ZUS dodatek pielęgnacyjny decyzją z kwietnia 2014r. Wskazane przyczyny, to nieuzyskanie przez syna w dniu 13 marca 2013r. w Ośrodku Pomocy Społecznej druku wniosku o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego, niezauważenie faktu braku kontynuowania przelewu na konto bankowe zasiłku pielęgnacyjnego od marca 2013r. z powodu złego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania w sposób, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonych decyzji podnieść należy, że w toku rozpoznania niniejszej sprawy organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tym samym, Sąd nie dopatrzył się podstaw uzasadniających konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na wstępie rozważań prawnych wskazać należy, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku J. S. z dnia 16 września 2014r. Zasiłek pielęgnacyjny, który przyznawany jest w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, o przyznanie którego wnosiła skarżąca, przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych - Dz.U. 2013, poz. 1456 ze zm., zwanej dalej ustawą). Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego (art. 16 ust. 6 ustawy), który przyznawany jest z urzędu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w związku z ukończeniem 75 roku życia (art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – Dz.U. 2013, poz. 1440 ze zm.). Skarżąca, urodzona [...]1939r. uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dnia 1 marca 2013r., na stałe (na wniosek złożony dnia 25 stycznia 2013r.), zaś decyzją z dnia 25 marca 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał J. S. do pobieranego świadczenia dodatek pielęgnacyjny w kwocie 206,76 zł od dnia 1 kwietnia 2014r. W związku z powyższym uznać należy, że organ orzekający prawidłowo zastosował przepis art. 16 ust. 6 ustawy i odmówił skarżącej przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego. Skoro bowiem J. S. od 1 kwietnia 2014r. jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, to w świetle art. 16 ust. 6 ustawy nie może nabyć prawa do wnioskowanego przez nią zasiłku pielęgnacyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, należy zauważyć, że są one usprawiedliwianiem niezłożenia w terminie przewidzianym przepisem art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. w ciągu 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności, wniosku o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności na kolejny okres, w związku z kontynuacją stopnia niepełnosprawności. Skarżąca takiego wniosku nie złożyła, wobec czego termin minął bezskutecznie dnia 30 maja 2013r. Przedmiotem niniejszej sprawy nie była kwestia dotycząca przywrócenia terminu do złożenia takiego wniosku, ani wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2013r. do 31 marca 2014r. Przedmiotem niniejszej sprawy był wniosek z dnia 16 września 2014r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, złożony po upływie 3 miesięcy od dnia wydania kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności. Ponieważ zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, organ nie mógł przyznać na podstawie wniosku z dnia 16 września 2013r. świadczenia pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy, kiedy to jeszcze dodatek pielęgnacyjny skarżącej nie był przyznany przez ZUS. Dlatego zarzuty skargi uznać należy za nieuprawnione. Słusznie podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dnia 13 marca 2013r. syn skarżącej, sprawujący nad nią opiekę, zamiast wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla J. S. na kolejny okres (art. 24 ust. 2a ustawy), złożył do organu I instancji wniosek o przyznanie jemu prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z powodu opieki nad osobą niepełnosprawną (art. 16a ustawy), do którego dołączył uzyskane dnia 1 marca 2013r. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki – J. S. Taki wniosek nie mógł powodować kontynuacji wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego w trybie art. 24 ust. 2a ustawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarte w pkt II wyroku oparto na podstawie art. 250 tej ustawy. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie adwokata z urzędu, obliczone na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.z 2013 r., poz. 461 ze zm.).