II SA/Ke 192/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2013r. sprawy ze skargi T. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2013r. znak: [...] w przedmiocie sprostowania błędu w umowie przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia T. J. na postanowienie wydane z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] w przedmiocie odmowy sprostowania błędu w umowie przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 28 czerwca 1978 r., poprzez dopisanie pominiętych działek, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 144 kpa uchyliło zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że wnioskiem z dnia 29 listopada 2012 r. T. J. zwrócił się do organu pierwszej instancji o sprostowanie błędu w umowie przekazania własności nieruchomości i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 28 czerwca 1978 r. polegającego na pominięciu działki [...] nadanej Dekretem o reformie rolnej. Organ I instancji postanowieniem z 10 grudnia 2012 r. odmówił sprostowania błędu w umowie przekazania własności nieruchomości i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 28 czerwca 1978 r., poprzez dopisanie pominiętych działek, oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] położonymi w S., mimo uwzględnienia ich w powierzchni sumarycznej przekazywanego gospodarstwa rolnego. W podstawie prawnej organ pierwszej instancji wskazał art. 113 § 1 pkt 2 kpa. Wskazał ponadto, że umowa przekazania ma charakter cywilnoprawny i sprostowanie jest możliwe jedynie na drodze sądowej. W złożonym zażaleniu T. J. wskazał, że umowa wprawdzie ma charakter cywilnoprawny to sporządzenie jej było czynnością administracyjnoprawną podlegająca kpa i w związku z powyższym wniósł o sprostowanie treści umowy. Organ odwoławczy ponadto stwierdził, że przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za zaopatrzenie emerytalne w trybie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin ( Dz. U. Z 1977r., nr 32, poz. 140) było oryginalną konstrukcją prawną nie mieszcząca się ramach tradycyjnych pojęć prawa cywilnego i prawa administracyjnego. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy przekazanie gospodarstwa rolnego następcy następowało w drodze umowy pisemnej sporządzanej przed Naczelnikiem Gminy. Organ odwoławczy wskazał, że umowa o przekazaniu gospodarstwa następcy miała charakter dwustronnej czynności cywilnoprawnej pomiędzy przekazującym rolnikiem a jego następcą, ale jej sporządzenie przez Naczelnika Gminy było czynnością administracyjnoprawną podlegająca zasadom kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 52 ust. 1 ustawy stanowił wyjątek od ogólnej zasady przyjętej w ustawie, a mianowicie rozstrzygania spraw związanych z przekazaniem nieruchomości rolnych oraz budynków w drodze administracyjnoprawnej, to znaczy przez wydawanie decyzji administracyjnych. Samorządowe Kolegium odwoławcze wskazało, że nie było i nie jest możliwe prostowanie i korygowanie w trybie kodeksu postępowania administracyjnego samej umowy o przekazaniu gospodarstwa następcy mając na względzie, że była to czynność cywilnoprawna pomiędzy przekazującym a jego następcą. Ponadto wskazał, że na mocy art. 113 § 1 kpa, przedmiotem sprostowania mogą być decyzja, postanowienie i ugoda a nie umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, że organ pierwszej instancji winien odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a nie orzekać merytorycznie o odmowie sprostowania w trybie art. 113 § 1 kpa, mając powyższe organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach złożył T. J. wnosząc o uchylenie tego postanowienia, zarzucając iż nie zgadza się ze stanowiskiem, i wniósł o wnikliwe zbadanie sprawy i pozytywne jej rozpatrzenie. W uzasadnieniu skargi powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 1999 w którym zostało stwierdzone " że było możliwe korygowanie czynności administracyjnoprawnych Naczelnika Gminy", czego SKO nie uznało zajmując odmienne stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bądź też naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też w inny sposób nie naruszyły przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Należy podkreślić, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za zaopatrzenie emerytalne w trybie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin było oryginalną konstrukcją jurydyczną nie mieszczącą się w ramach tradycyjnych pojęć i konstrukcji prawa cywilnego i prawa administracyjnego. Instytucja przekazania gospodarstwa rolnego następcy (por. przede wszystkim art. 75 ust. 1 pkt 3 i art. 52 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 27 października 1977 r.) miała służyć zmianie generacji w gospodarstwach rolnych oraz zabezpieczeniu bytu rolników, którzy z racji wieku emerytalnego lub inwalidztwa przestali pracować na roli. Umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego musiała być sporządzona na piśmie ("inna forma szczególna" w rozumieniu art. 73 § 2 kodeksu cywilnego) przez Naczelnika Gminy. Było to więc ustawowe odstępstwo od tradycji sprawowania kontroli przez notariuszy nad cywilnoprawnymi formami obrotu nieruchomościami. Umowa o przekazaniu gospodarstwa następcy miała charakter dwustronnej czynności cywilnoprawnej pomiędzy przekazującym rolnikiem a jego następcą, ale jej sporządzenie - a więc i (ustalenie jej) przedmiotu (jakie nieruchomości stanowiły lub nie stanowiły części danego gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy z dnia 27.X.1977 r.) - przez Naczelnika Gminy (organ administracji) było czynnością administracyjnoprawną podlegającą zasadom kodeksu postępowania administracyjnego. Było więc możliwe korygowanie czynności administracyjnoprawnych Naczelnika Gminy, o ile były spełnione określone przesłanki ustawowe, w trybie kodeksu postępowania administracyjnego. Nie było jednak możliwe korygowanie w trybie kodeksu postępowania administracyjnego samej umowy o przekazaniu gospodarstwa następcy jako czynności cywilnoprawnej pomiędzy przekazującym a jego następcą ( vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 1999r. w sprawie II SA 1873/98, wyrok sadu najwyższego z 19 marca 1982r. w sprawie III CRN 35/82). Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują sprostowania umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy i organ pierwszej instancji winien odmówić wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, a nie orzekać merytorycznie o odmowie sprostowania w trybie art. 113 § 1 kpa. Zgodnie z treścią art. 113 § 1 kpa, przedmiotem sprostowania mogą być decyzja, postanowienie i ugoda. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) .