II SA/Ke 194/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata U. J. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 3 ust.3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8, art. oraz art. 39, art. 48 art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyznał A. K. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego: 1. w naturze w formie opłacenia przelewem bankowym rachunku za energię elektryczną w wysokości [...] zł, 2. z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" kwotę [...]zł. W uzasadnieniu podał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonych dokumentów wynika, że A. K. znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej z powodu bezrobocia i ubóstwa co uzasadnia przyznanie określonego zasiłku z art. 7 pkt 1 art. 8 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Biorąc to pod uwagę organ przyznał pomoc we wskazanej wyżej wysokości nadmieniając, że uwzględnienie wniosku A. K. o przyznanie mu zasiłku w kwocie 3000 zł. jest niemożliwe do zrealizowania z uwagi na ograniczoną wielkość środków, jakimi dysponuje Ośrodek. Rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniesione przez A. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], utrzymało je w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Stosownie do treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, m.in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego. Zgodnie zaś z treścią art. 8 cyt. ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Przepisy ustawy nie wskazują natomiast wysokości zasiłku celowego, pozostawiając ocenę w tym zakresie organowi prowadzącemu postępowanie. Organ odwoławczy ustalił, że sytuacja materialna A. K. jest ciężka, jednakże możliwości finansowe Ośrodka nie pozwalają na udzielenie pomocy, w kwocie, jakiej oczekuje wnioskodawca. Obowiązkiem organu jest bowiem zapewnienie pomocy możliwie największej liczbie potrzebujących, przy wykorzystaniu środków jakimi dysponuje na dany cel. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wydając decyzję o charakterze uznaniowym prawidłowo przeprowadził postępowanie, a zatem nie ma podstaw do jej uchylenia. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. K., wnosząc o zmianę kwot przyznawanych zasiłków, tak aby umożliwiły właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie i poszukiwanie pracy na terenie kraju. Skarżący podkreślił, że w jego przypadku "spełniająca warunki" jest kwota 3000 zł płatna regularnie raz w miesiącu do chwili znalezienia pracy i otrzymania pierwszej pensji. W dalszej części skargi A. K. podniósł szereg okoliczności nie dotyczących bezpośrednio treści zaskarżonej decyzji, a jedynie zawarł krytyczne uwagi dotyczące działalności organów pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że A. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004r. nr 64 poz.593 ze zm.), uprawniające go do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. Kwestią budząca sprzeciw i protest skarżącego jest natomiast wysokość udzielonej mu pomocy, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądał na zaspokojenie swoich potrzeb kwoty 3000 zł brutto. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Z brzmienia tego przepisu wynika, co trafnie podniósł organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przedmiotem kontroli sądowej będzie zatem w głównej mierze zbadanie, czy zakres tego uznania nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało orzeczenie o przyznaniu A. K. zasiłku w takiej, a nie innej wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – jak wynika z art. 7 kpa – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z 26 września 200 r., I SA 945/00, LEX 79608 ). Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 3 ust.4 ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004 r., zgodnie z którym potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznając konieczność udzielenia pomocy (co w sprawie nie jest kwestionowane ), organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w sposób przedstawiony wyżej. Są to przede wszystkim: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącemu zasiłek celowy w łącznej kwocie [...] zł. W szczególności, z pisma znajdującego się na k.15 akt administracyjnych, stanowiącego informację o sytuacji finansowej Ośrodka w dacie wydawania decyzji, wynika, że wysokość udzielonej skarżącemu pomocy nie odbiega, a nawet przewyższa średnią wysokość zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I-szej instancji ( wynoszącej 195,65 zł.). Zgodzić się także należy ze stanowiskiem wyrażonym przez organ odwoławczy, że uwzględnienie wniosku A. K. w całości pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko –Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej. Co się zaś tyczy zarzutów podniesionych w skardze, to trudno nie zauważyć, że zawierają one ogólne uwagi krytyczne dotyczące działalności organów pomocy społecznej i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270). Punkt II wyroku Sąd wydał na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust.1 pkt 1 c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm./ oraz na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ).