II SA/Ke 197/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2008r. sprawy ze skargi Cz. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata J. G. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 197/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania C. B., działając na podstawie art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...], orzekającą o wymeldowaniu C. B. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, iż ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazuje, że prowadzenie ewidencji ludności służy wyłącznie celom ewidencyjnym, a jej zadaniem jest zbieranie informacji o faktycznym pobycie osób. Osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego ma obowiązek dokonać wymeldowania się z niego, a jeżeli nie wykonuje tego obowiązku, to zgodnie z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, organ gminy, na wniosek strony lub z urzędu, wszczyna postępowanie administracyjne i orzeka o wymeldowaniu w drodze decyzji administracyjnej. Organ II instancji wskazał, że wydanie decyzji powinno być poprzedzone wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym, gdyż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym i administracyjnym, wypełnienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, następuje wówczas, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego nastąpiło dobrowolnie i jest trwałe, przy czym "dobrowolność" zachodzi wtedy, gdy opuszczenie następuje bez przymusu nieuprawnionych osób trzecich, natomiast trwałość, w przypadku gdy nastąpiło przeniesienie swoich najważniejszych czynności życiowych w inne miejsce. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy Wojewoda ustalił, że C.B. od grudnia 2001 r. nie zamieszkuje w lokalu położonym w W. przy ul.[...]. Fakt ten wynika z zeznań osób zamieszkujących w bliskim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości. Wprawdzie osoby te przyznały, że skarżący jest czasem widywany na posesji, jednakże wynika to najprawdopodobniej z faktu, że na tej posesji ma warsztat. Powyższa okoliczność wynika również z notatki sporządzonej przez Komendanta Powiatowego Policji z dnia 14 lutego 2007 r. Organ odwoławczy wskazał, że pomiędzy małżonkami Z. i C. B. istnieje głęboki konflikt, który spowodował, że Z. B. zajęła część nieruchomości położonej w W. przy ul [...], tj. parter i I kondygnację, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu Sądu Rejonowego, Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 29 października 1999 r. zezwalającym Z. B. na wykonanie przyłącza energii elektrycznej do części budynku przez nią zajmowanego bez konieczności uzyskania zgody współmałżonka C. B. Druga kondygnacja budynku przy ul. [...] w W., która pozostawała w dyspozycji C. B. została ostatecznie przez niego opuszczona, o czym świadczy jej wygląd, stwierdzony w trakcie oględzin przeprowadzonych przez Komendanta Straży Miejskiej i pracownika Urzędu Miasta. W notatce służbowej wskazano, że skarżący dysponował kluczami do ostatniego piętra budynku i otworzył nimi drzwi. W pomieszczeniach znajdowały się zakurzone meble, pajęczyny. Stwierdzono brak wody i prądu, co jednoznacznie wskazywało, że pomieszczenia te są niezamieszkane. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż przyczyną niezamieszkiwania przez niego w przedmiotowym lokalu jest utrudnianie mu dostępu do mieszkania przez żonę, Wojewoda podkreślił, że sądy administracyjne w swoich orzeczeniach wielokrotnie podnosiły, że można uznać, iż opuszczenie lokalu nie ma charakteru dobrowolnego, gdy osoba przymuszona do jego opuszczenia podejmuje kroki prawem przewidziane w celu ochrony swych praw. C. B. natomiast na rozprawie administracyjnej w dniu 26 lutego 2007 r. stwierdził, że nie będzie występował do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Organ odwoławczy wskazał, że wobec powyższego należy uznać, iż skarżący opuścił lokal dobrowolnie. Lokal przy ul. [...] w W. nie jest miejscem, w którym skoncentrowane jest życie C. B., zaś samo pojawianie się na terenie posesji nie dowodzi że skarżący nadal zamieszkuje w lokalu nr [...] w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach C. B. podnosząc, że nie zgadza się z zawartym w uzasadnieniu decyzji twierdzeniem, iż opuścił miejsce pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w W. dobrowolnie i trwale. Skarżący wyjaśnił, że w części nieruchomości, która pozostawała w jego dyspozycji, tj. w II kondygnacji i w kuchni w piwnicy nadal znajdują się jego rzeczy. Obecnie dysponuje kluczami do drugiego piętra, natomiast drzwi wejściowe do budynku są blokowane przez żonę i dzieci. Autor skargi podał, że żona nie wyraziła zgody na założenie prądu, jednakże zamierza on uzyskać sądową zgodę na dokonanie powyższej czynności. Ponadto wskazał, że woda została doprowadzona do całego budynku, jednak żona wraz z synem włamała się do jego części budynku i zlikwidowała wodomierz oraz krany. C. B. podkreślił również, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż nie podejmuje on żadnych kroków prawem przewidzianych w celu ochrony swoich praw, gdyż kilkakrotnie zgłaszał fakt utrudniania dostępu do lokalu dzielnicowemu, komendantowi policji oraz w prokuraturze, co nie przyniosło żadnego rezultatu. Skarżący podał, że aktualnie przebywa w budynku gospodarczym, gdzie ma wersalkę i kuchnię gazową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity - Dz. U. Nr 139/2006 poz. 993 ze zm.), przytaczanej dalej jako ustawa, ewidencja ludności polega na rejestracji danych dotyczących między innymi miejsca pobytu osób. Według art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy; nie ma ono zatem nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do lokalu. Jeżeli zatem opuszcza ona miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Wojewoda w zaskarżonej decyzji zastosował taką właśnie wykładnię przepisów ustawy o ewidencji ludności, prawidłowo także zastosował do ustalonego w sprawie stanu faktycznego art. 15 ust.2 ustawy przyjmując, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu w rozumieniu tego właśnie przepisu. Bezsporny w niniejszej sprawie pozostaje fakt, iż C. B. nie zamieszkuje w budynku, w którym był zameldowany, tj. w W. przy ul. [...]. Przyznaje to sam skarżący twierdząc jednocześnie, że aktualnie przebywa w budynku gospodarczym, znajdującym się na tej posesji. Organy obu instancji ustaliły natomiast, że C. B. widywany jest wprawdzie przy ulicy [...], ale jest to związane z tym, że posiada tam – w budynku gospodarczym, o którym mowa wyżej – warsztat w likwidacji. Okoliczność tę potwierdzają wyniki oględzin przeprowadzonych dnia 13 marca 2007r., z których wynika, że skarżący przez co najmniej kilka miesięcy mieszkał u swojego syna przy ulicy [...] w W. Zamieszkiwanie u syna potwierdził także sam C. B. w związku ze złożonym w postępowaniu sądowym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Poza tym warunki jakie panują w pomieszczeniu znajdującym się przy warsztacie (brak elektryczności, łazienki, kanalizacji) wykluczają przyjęcie, że skarżący tam mieszka z zamiarem stałego pobytu i koncentruje wszelkie czynności życiowe. Logicznym zatem i zgodnym z zasadami doświadczenia życiowego jest twierdzenie, że C. B. czasowo przebywa w tym pomieszczeniu, ale nie mieszka. Takie ustalenie nie oznacza jednak, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Jak wynika bowiem z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9b ust. 2 pkt 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, przy czym adres określa się przez podanie w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu. Miejscem stałego pobytu w rozumieniu ustawy jest zatem zamieszkiwanie w określonym domu (lokalu) oznaczonym konkretnym numerem (w tym przypadku 94), a nie czasowe przebywanie na terenie nieruchomości, na której ten dom się znajduje. Bezspornym jest natomiast fakt, że C. B. w lokalu przy ulicy [...] w W. nie zamieszkuje od kilku lat, a okoliczności sprawy przekonują, że opuścił on miejsce stałego pobytu. Należy bowiem podkreślić, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o opuszczeniu lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r. w sprawie V SA 3078/00 (LEX nr 78937) Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Warszawie stwierdził, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. także wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/2000, LEX nr 49954 oraz dnia 18 kwietnia 2000r., sygn. Akt V SA 1424/99, LEX nr 79243). Z tych względów twierdzenie C. B., że przyczyną niezamieszkiwania w lokalu, w którym był zameldowany jest utrudnianie mu dostępu przez żonę, pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Skoro skarżący nie podjął działań, o jakich mowa wyżej i zadeklarował nawet, że nie będzie występował ze stosownym powództwem na drogę postępowania sądowego, organ prawidłowo przyjął, że zaistniały przesłanki do wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy. Nie można się przy tym zgodzić z twierdzeniem podniesionym w skardze, że skarżący podejmował kroki prawem przewidziane w celu ochrony swoich praw. Racjonalnym środkiem prawnym w niniejszej sprawie mogłoby być przede wszystkim wytoczenie powództwa o przywrócenie utraconego posiadania, czego jednak C. B. nie uczynił w stosownym czasie. Za działania skuteczne nie mogą być natomiast uznane powołane w skardze zgłoszenia dzielnicowemu, komendantowi Policji i Prokuraturze, skoro jak wynika z akt administracyjnych, postanowieniem z dnia 12 czerwca 2006 r. sygn. akt Ds. 728/06, Prokurator Prokuratury Rejonowej odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie zaistniałego w okresie od października 2005 r. do maja 2006 r. zmuszania C. B. do określonego znoszenia w ten sposób, że jego żona Z. B. uniemożliwiała mu korzystanie ze stanowiącego wspólność majątkową domu, tj. o czyn z art. 191 kk. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że poczynione przez organy administracji ustalenie, iż C. B. opuścił miejsce stałego pobytu, odpowiada zgromadzonym w sprawie dowodom i daje podstawę do wymeldowania skarżącego w oparciu o przepis art. 15 ust.2 ustawy. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach udzielonej skarżącemu z urzędu pomocy prawnej, Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).