II SA/Ke 199/14
WyrokWSA w Kielcach2014-05-08
Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, może jednocześnie wskazać organowi pierwszej instancji, że rozbiórka powinna objąć również nadbudowaną część budynku, mimo że decyzja organu pierwszej instancji nakazywała rozbiórkę tylko częściowo, a przepis art. 139 k.p.a. zakazuje orzekania na niekorzyść strony odwołującej się?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, musi wskazać, jakie przepisy postępowania zostały naruszone przez organ pierwszej instancji oraz jakie okoliczności należy wyjaśnić. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania nie jest wystarczające; konieczne jest również wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazanie przez organ odwoławczy, że rozbiórka powinna objąć również nadbudowaną część budynku, podczas gdy decyzja organu pierwszej instancji nakazywała rozbiórkę tylko częściowo, a przepis art. 139 k.p.a. zakazuje orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, stanowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nakazującą rozbiórkę części rozbudowy budynku mieszkalnego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że rozbiórka powinna objąć również nadbudowaną część budynku, co pogorszyłoby sytuację prawną inwestora (M. O.). Inwestor wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 2 k.p.a. i art. 139 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 3 stycznia 2014 r. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2014r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z 3 stycznia 2014 r. znak: [...] , Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania M. O. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z 5 listopada 2013 r. podjętej po rozpatrzeniu sprawy obejmującej rozbudowę budynku mieszkalnego położonego
w na działkach oznaczonych wg ewidencji gruntów numerami 380 i 383, stanowiących własność M. O. i nakazującej mu dokonać rozbiórki – rozbudowy w zakresie:
- ścian i płyty stropowej ganku o wymiarach 1,57 m x 5,75 m usytuowanego po wschodniej stronie budynku mieszkalnego wraz z elementami podpierającymi płytę stropową,
- połaci północnej i południowej dachu w pasie od strony wschodniej o szerokości 1,60 m (zadaszenia nad wykonaną w kondygnacji parteru rozbudową), położonego
w C. na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...], wobec nie wywiązania się z obowiązku w zakresie wpłaty opłaty legalizacyjnej nałożonej postanowieniem z dnia 2 lipca 2013r.,
na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia
7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że po powodzi w maju 2010 r. budynek mieszkalny w miejscowości [...] poddany został między innymi
w dniu 21 lipca 2010 r. kontroli przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w S., w trakcie której określono stan budynku oraz jego parametry.
W efekcie kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydał decyzję z 16 listopada 2010 r. nakazującą M. O. w terminie do 31 grudnia 2010 r. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego poprzez wykonanie m. in.:
- wzmocnienia budynku przy pomocy ściągów w poziomie gzymsu,
- zlikwidowania istniejących rys i spękań,
- remontu komina w części poddasza oraz jego przebudowy w części wystającej ponad dach na wysokość minimum 60 cm.
W dniu 22 marca 2012 r. pracownicy Departamentu Inspekcji i Kontroli Budowlanej Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego wraz z pracownikami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. przeprowadzili kontrolę mającą na celu sprawdzenie wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji z 16 listopada 2010 r.
Podczas kontroli stwierdzono, że obowiązki nałożone decyzją zostały wykonane, jak również, że w stosunku do stanu z 2010 r. budynek został podwyższony poprzez wykonanie nowej więźby dachowej na nadmurowanych ściankach kolankowych i szczytowych, a ponadto przy budynku od strony wschodniej wykonany został ganek wraz płytą stropową, nad którą wykonano wystające połacie dachowe.
Organ I instancji ustalił, że M. O. dokonał rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego w 1972 r., wykonując od strony wschodniej na istniejących schodach ganek (wiatrołap), poprzez dobudowanie
z pustaka szczelinowego ścian: północnej, wschodniej i południowej, o wymiarach zewnętrznych ok. 5,75 x 1,57 m i wykonanie na tych ścianach płyty żelbetowej wysuniętej poza obrys ścian wiatrołapu na długość odpowiadającą szerokości budynku wynoszącą 9,09 m. Stwierdzono również, że na istniejących ścianach otynkowanych podłużnych - północnej i południowej budynku, położone zostały
4 warstwy bloczków gazobetonowych tworzących ściankę kolankową kondygnacji poddasza, przy wysokości ściany do okapu od 5,00 m do 5,30 m oraz wysokości budynku w kalenicy wynoszącej około 8,03 m. Stwierdzono również przemurowania bloczkami betonowymi i cegłą silikatową ostatnich warstw ścian szczytowych budynku i zamurowanie otworów okiennych w ścianach szczytowych, wykonanie dwóch lukarn w połaci południowej budynku umożliwiających doświetlenie poddasza. Według ustaleń dach budynku wystaje poza obrys ścian zewnętrznych budynku na odległość około 0,60 m po stronie północnej i południowej, 0,30 m w kierunku zachodnim oraz 1,80 m w kierunku wschodnim. Budynek po dobudowie ganku (wiatrołapu) znajduje się w odległościach 4,82 m do 5,13 m od ogrodzenia z działką po stronie wschodniej.
M. O. oświadczył do protokołu, że działka stanowi jego własność,
a różnice w wyglądzie obiektu stwierdzone podczas kontroli w 2013 r. w stosunku do kontroli z 2010 r., są wynikiem robót wykonanych jesienią 2011 r. Poinformował, że wykonał ganek wraz z płytą w celu zabezpieczenia istniejącego wejścia do budynku, natomiast zmiana konstrukcji dachu nad kondygnacją strychu nie była związana
z zamiarem zmiany sposobu użytkowania na cele mieszkalne. Obecny dach został wypuszczony poza obrys ścian w celu ich zabezpieczenia przed opadami. Wyjaśnił, że nie miał zamiaru powiększać wysokości budynku przy okazji zmiany konstrukcji dachu, a wykonane nadmurowania są efektem rozbiórki części uprzednio istniejących ścian. Zdaniem M. O. niewielka zmiana wysokości mogła wyniknąć z zastosowanych materiałów murowych. Oświadczył, że nie posiada pozwolenia na budowę na stwierdzony zakres robót.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydał postanowienie z 14 maja 2012 r., którym wstrzymał skarżącemu w terminie natychmiastowym roboty budowlane prowadzone przy rozbudowie istniejącego budynku mieszkalnego w kondygnacji parteru o ganek, oraz przebudowę
i rozbudowę więźby dachowej w związku z wykonaniem ich bez wymaganego przepisami ustawy Prawo budowlane - pozwolenia na budowę, zobowiązał inwestora do dokonania niezbędnego zabezpieczenia obiektu, oraz nakazał w terminie do dnia 31 marca 2013 r. przedstawienie stosownych dokumentów.
Przy piśmie z 9 kwietnia 2013 r. M. O. dostarczył do siedziby organu I instancji cztery egzemplarze projektu budowlanego, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzję Wójta Gminy Ł. z 17 stycznia 2013r., którą po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 listopada 2012 r. złożonego przez M. O. ustalono warunki zabudowy dla inwestycji - rozbudowa istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego polegająca na dobudowie pomieszczeń użytkowych oraz nadbudowa parteru wraz ze zmianą kształtu, konstrukcji dachu i możliwością wykorzystania poddasza na cele mieszkalne na działkach nr ew. 380 i 383.
Postanowieniem z 2 lipca 2013 r. PINB w S. ustalił dla M. O. opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000 zł celem zalegalizowania samowolnie dokonanej rozbudowy.
Następnie, na skutek wniosku inwestora, Wojewoda wydał postanowienie z 17 lipca 2013 r., którym odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia w całości ww. opłaty legalizacyjnej.
Po wniesieniu przez M. O. zażalenia, decyzją z 6 września 2013 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...], a skarżący nie uregulował opłaty legalizacyjnej w wysokości
50 000 zł wynikającej z postanowienia z 2 lipca 2013 r.
W dniu 5 listopada 2013 r. organ I instancji wydał decyzję stanowiącą przedmiot postępowania odwoławczego.
W odwołaniu skarżący podniósł, że działania, które wykonał, miały na celu zabezpieczenie wejścia przed wiatrem oraz schodów przed oblodzeniem, gdyż
w czasie mrozów było ślisko, co groziło wypadkiem. Napisał, że postawił wiatrołap na istniejącym fundamencie, który wykonany był wraz z budową budynku w latach 70- tych. Wiatrołap nie był wtedy wykonany z uwagi na brak funduszy. Poinformował ponadto o swoich kłopotach zdrowotnych i finansowych i poprosił o odstąpienie od rozbiórki.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym [...] Inspektor wskazał, że istniejący od 1972 r. murowany budynek mieszkalny jednorodzinny został nadbudowany, gdyż podniesione zostały ścianki kolankowe i szczytowe i na nich wykonana została nowa konstrukcja dachu wystającego zwłaszcza od strony wschodniej o ok. 1,80 m, a ponadto budynek został rozbudowany o część zawierającą ganek. Zatem inwestor miał obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem wyżej wymienionej rozbudowy i nadbudowy,
a ponieważ tego nie uczynił, dokonał samowolnej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że inwestor nie wpłacił w terminie opłaty legalizacyjnej i dlatego PINB miał prawo wydać nakaz rozbiórki. Jednak, jego zdaniem, w zaskarżonej decyzji niewłaściwie określony został zakres nakazanej rozbiórki.
Świętokrzyski Inspektor zauważył, że budynek mieszkalny został rozbudowany o część zawierającą ganek, ale także został nadbudowany, gdyż podniesione zostały ścianki kolankowe i szczytowe i na tych podniesionych ścianach wykonana została nowa konstrukcja dachu. W wyniku nadbudowy powiększona została kubatura budynku. W zaskarżonej decyzji organ I instancji nakazał rozebranie samowolnie wybudowanego ganku z płytą stropową oraz obcięcie połaci dachu wystających bardzo znacznie poza lico ściany od strony wschodniej. Natomiast nie została nakazana rozbiórka nadbudowanej części budynku. W zaskarżonej decyzji w kwestii samowolnej nadbudowy ścian budynku organ I instancji stwierdził, że ogranicza się do nakazania rozbiórki tylko tych elementów, których rozbiórka może być wykonana bez ingerencji w pozostałą część budynku, połączoną z rozbudową
w sposób trwały, co jest, zdaniem ŚWINB, niezrozumiałe.
Organ odwoławczy podniósł, że w niniejszym przypadku możliwe jest nakazanie rozbiórki także nadbudowanej części budynku, bowiem przepis art. 3 pkt 6 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego definiuje: ilekroć w ustawie jest mowa o budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego
w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Zatem wydanie nakazu rozbiórki wykonanej nadbudowy nie jest kwestią uznaniową, a jest obowiązkiem organu nadzoru budowlanego.
Określony w przepisie art. 139 kpa zakaz zmiany decyzji na niekorzyść strony składającej odwołanie uniemożliwia w sprawie reformację decyzji organu I instancji
i dlatego decyzja ta musi zostać uchylona do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że w ponownym postępowaniu organ I instancji winien poprawnie określić zakres rozbiórki.
Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył M. O., wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu zarzucił "w szczególności" naruszenie art. 48 i 49 Prawa budowlanego poprzez wadliwe ich zastosowanie, art. 50 i 51 ww. ustawy poprzez ich niezastosowanie oraz art. 15 i 139 kpa.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja jest wadliwa z kilku przyczyn:
I. Wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji ściśle określającej zakres rozbiórki wskazując, że działania, które wykonał miały na celu zabezpieczenie wejścia przed wiatrem oraz zabezpieczenie schodów przez oblodzeniem. Wiatrołap zaś został wzniesiony na istniejącym fundamencie, który był wykonany wraz z budową budynku w latach siedemdziesiątych. Intencją odwołania była prośba o zrozumienie jego sytuacji i odstąpienie od rozbiórki - zważywszy, że do uszkodzenia budynku doszło na skutek powodzi w 2010 r. Organ II instancji zaś rozpoznał de facto całą sprawę na nowo - nie zważając na treść odwołania.
Zdaniem skarżącego, nie może ulegać wątpliwości, że odwołanie jest środkiem zaskarżenia decyzji wydanej przez organ I instancji, a zatem instytucją procesową, za pomocą której uprawnione podmioty mogą żądać weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych. Istotą odwołania jest żądanie oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, nie zaś żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy jest wiec obowiązany ustosunkować się do treści rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji - nie zaś ponownie rozpoznawać sprawę administracyjną tak, jakby decyzja nie istniała i nie zostało wniesione odwołanie.
M. O. zarzucił, że organ II instancji postąpił dokładnie wbrew wskazanym wyżej założeniom postępowania odwoławczego - a przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego z przekroczeniem granic wynikających
z art. 136 kpa powoduje naruszenie zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 kpa.
II. Organ I instancji w zaskarżonej decyzji jednoznacznie wyjaśnił, dlaczego
w sentencji orzekł o zakresie dokonania rozbiórki rozbudowy i ograniczając zakres rozbiórki o tyle, o ile może on zostać wykonany bez ingerencji w pozostałą cześć dotychczasowego budynku, połączoną wzajemnie w sposób trwały. Zdaniem skarżącego przedstawione stanowisko organu II instancji jest w sposób oczywisty błędne. Wskazał, że jeśli przywołuje on w uzasadnieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego to wypada podkreślić, że w art. 3 pkt 7a ustawodawca definiuje pojęcie "przebudowy" . Gdyby organ II instancji zechciał się właściwie pochylić nad istotą sprawy to zważyłby, że zakres w jakim dąży do nakazania rozbiórki dotyczy przebudowy. W ocenie skarżącego decyzja organu II instancji zmierza faktycznie do przymuszenia go do rozebrania całej połaci dachowej, zdemontowania całej więźby tylko po to, by usunąć warstwę nadbudowanych w zupełnie niewielkim zakresie ścian kolankowych szczytowych - co było uczynione głównie dla wzmocnienia struktury budynku po zniszczeniach powodziowych. Charakterystyczne parametry budynku nie zmieniły się w sposób istotny.
Zdaniem M. O. definiując w taki sposób zakres robót organ II instancji naruszył wprost przepis art. 48 w związku z art. 3 pkt 6 i pkt 8 Prawa budowlanego przez błędne przyjęcie, że stanowią one nadbudowę budynku, a nie jego remont.
Skarżący zarzucił, że organ II instancji ewidentnie naruszył normy przepisów art. 48 oraz art. 50 Prawa budowlanego w związku z art. 3 tegoż Prawa, a nakazanie organowi I instancji stosowanie tych przepisów na dalszym etapie postępowania
w celu rozszerzenia zakresu rozbiórki jest bezprawnym rozstrzygnięciem.
Powyższe wywody wskazują, zdaniem M. O., że w realiach sprawy nie może być mowy o naruszeniu norm prawa materialnego przez organ I instancji
w zakresie wskazywanym w zaskarżonej decyzji organu II instancji. A ma to również podstawowe znaczenie w aspekcie normy art. 139 kpa.
III. Skarżący podkreślił, że organ II instancji rażąco naruszył art. 139 kpa. Jego zdaniem nie ulega wątpliwości, że intencją złożenia odwołania przez skarżącego było uchylenie rozstrzygnięcia o nakazaniu rozbiórki ścian i płyty stropowej ganku oraz połaci północnej i południowej dachu. W wyniku wniesienia odwołania skarżący "otrzymał" orzeczenie Świętokrzyskiego Inspektora nakazujące organowi I instancji nie tylko podtrzymanie swej decyzji o rozbiórce w dotychczasowym zakresie, ale nakazujące wręcz rozbiórkę w znacznie szerszym zakresie - ścian kolankowych
i szczytowych oraz konstrukcji dachu. Skarżący wskazał, że nie po to złożył odwołanie aby jeszcze bardziej pogorszyć swoją sytuację. W jego ocenie organ II instancji nie wywiódł w żadnym zakresie aby decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Zdaniem skarżącego organ wydał zaskarżoną decyzję celem obejścia zakazu z art. 139 kpa. Jego zdaniem to, że
w konsekwencji zaskarżona decyzja prowadzi do pogorszenia sytuacji prawnej odwołującego się, w realiach sprawy jest oczywiste - bo decyzja ta jest skierowana na "wymuszenie wydania" przez organ I instancji nakazu rozbiórki w znacznie szerszym zakresie aniżeli dotychczas.
Reasumując M. O. stwierdził, że jeśli w ramach zaskarżonej decyzji,
a więc w ramach zaskarżenia rozstrzygnięcia zawartego w sentencji tej decyzji, organ II instancji nie dopatrzył się naruszenia prawa, czy też jak sam stwierdził "wskazanie błędnego przepisu nie stanowiłoby podstawy do uchylenia decyzji" to, szanując podstawową normę art. 139 kpa, jego rzeczą było ewentualne utrzymanie
w mocy zaskarżonej decyzji, a nie jej uchylanie tylko po to, aby zalecić organowi I instancji rozszerzenie zakresu rozbiórki, a tym samym ewidentne pogorszenie sytuacji prawnej odwołującego się.
Skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana
z rażącym naruszeniem przywołanych podstawowych norm prawnych oraz, że jego odwołanie było zasadne. Sprawa od początku dotyczy przebudowy budynku mieszkalnego wymuszonej uszkodzeniami na skutek powodzi oraz dobudowy niewielkiego ganku mającego po prostu chronić wejście do budynku - i to ganku wzniesionego na fundamencie istniejącym od lat siedemdziesiątych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością uchylenia decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnić należy, że przepis art. 138 § 2 kpa, będący podstawą zaskarżonej decyzji, jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ wyższego stopnia. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. Jeżeli organ II instancji uznaje za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 kpa, to przyczyny takiego stanu rzeczy winny znaleźć jednoznaczny wyraz
w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 kpa).
Cytowany przepis wyraźnie zatem wyodrębnia dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie:
a) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych,
b) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Użycie w tym przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że [...] Inspektor nie wskazał, jakie przepisy postępowania zostały naruszone przez organ I instancji. Wręcz przeciwnie, z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy dopatrzył się uchybienia przepisom prawa materialnego, gdyż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. niewłaściwie określił zakres nakazanej rozbiórki, albowiem winna być ona dokonana także w zakresie części nadbudowanego budynku.
Organ odwoławczy nie wskazał też istnienia zakresu sprawy koniecznego do wyjaśnienia. Decyzję oparł w całości o stan faktyczny ustalony przez organ
I instancji, nie kwestionując tych ustaleń w żadnym zakresie, a podjęte rozstrzygnięcie oparł jedynie o odmienną ocenę tego stanu faktycznego w świetle obowiązujących przepisów Prawa budowlanego. W zawartych w uzasadnieniu decyzji wytycznych organ odwoławczy nie podał, jakie okoliczności winny być przez PINB wyjaśnione, a jedynie jakie rozstrzygnięcie, na bazie przyjętego stanu faktycznego sprawy, winno być wydane (rozbiórka także nadbudowanej części budynku).
Jak wskazał sam [...] Inspektor, przyczyną podjęcia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 138 § 2 kpa, był brak możliwości zreformowania decyzji pierwszoinstancyjnej z uwagi na brzmienie art. 139 kpa i zawarty w tym przepisie zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Takie uzasadnienie decyzji kasacyjnej nie spełnia jednak przesłanek z art. 138 § 2 kpa, naruszając jednocześnie powyższy przepis w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.
Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o art. 152 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji, mając na uwadze przedstawiony wyżej pogląd prawny, wyda stosowne rozstrzygnięcie eliminując dotychczasowe naruszenia prawa.
Nie są natomiast zasadne te zarzuty skargi, które dotyczą braku podstaw do zastosowania przez oba organy przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że w stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia
z rozbudową i nadbudową obiektu budowlanego, a więc z budową,
o jakiej mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Rozbudową jest zmiana charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego, takich jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, czy szerokość, co wynika
a contrario z legalnej definicji przebudowy zawartej w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego. Dobudowa ganku stanowi zatem rozbudowę istniejącego obiektu. Nadbudowa natomiast polega na powiększeniu obiektu budowlanego przez zwiększenie jego wysokości z zachowaniem tej samej powierzchni zabudowanej.
Z tego rodzaju robotami budowlanymi także mamy do czynienia w sprawie. Procedurę legalizacyjną, przewidzianą w art. 48 i 49 Prawa budowlanego, stosuje się do obiektów budowlanych lub ich części, będących w budowie lub wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Nie ulega wątpliwości, że roboty budowlane polegające na rozbudowie
i nadbudowie budynku mieszkalnego położonego w C. na działkach nr ew. [...] wymagały uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę
i bezspornym jest, że takiej decyzji skarżący nie posiada. Ponieważ w wyniku realizacji samowolnych robót budowlanych powstała nowa substancja budowlana, stanowiąca część istniejącego budynku mieszkalnego, prawidłowo organy obu instancji prowadziły postępowanie legalizacyjne w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Kwestia wykonalności orzeczenia o rozbiórce i rozważenia, czy ewentualny nakaz rozbiórki i jego zakres nie zagraża konstrukcji i integralności całego obiektu budowlanego, nie ma natomiast wpływu na kwalifikację prawną stanu faktycznego sprawy. Z tych przyczyn legalizacja wykonanych przez M. O. robót, nie spełnia przesłanek z art. 50 Prawa budowlanego, a więc - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - tryb naprawczy z art. 51 tej ustawy nie miał zastosowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło