II SA/Ke 2/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Decyzją z [...] , znak: [...], Samorządowego Kolegium Odwoławcze w po rozpatrzeniu odwołania S.a S. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Stąporkowa z dnia 20 października 2014 r. w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na J. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekło o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J. S.. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem złożonym 4 lipca 2014 r. S. S. wystąpił o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J. S.. Do wniosku dołączył orzeczenie z 1 marca 2013 r. o zaliczeniu J. S. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, który datuje się od 18 stycznia 2011 r. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Odmawiając przyznania wnioskodawcy świadczenia organ I instancji podniósł, że łączny dochód skarżącego oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wynosi miesięcznie 652,60 zł, a zatem przekracza obowiązujące kryterium dochodowe o 29,60 zł. W złożonym odwołaniu S. S. wskazał, że od wielu lat opiekuje się matką, która ma obecnie 76 lat i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Z tego powodu nie pracuje, zaś jedynym jego dochodem jest renta matki w kwocie 1305,20 zł. Podkreślił, że wcześniej pobierał zasiłek opiekuńczy, który umożliwiał sprawowanie opieki nad matką. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium stwierdziło, że nie zostało spełnione kryterium dochodowe uprawniające do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ podniósł, że okresem zasiłkowym w niniejszej sprawie jest okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. W związku z powyższym za dochód będący podstawą ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia należy przyjąć sumę dochodów osoby sprawującej opiekę i wymagającej opieki tj. przeciętne miesięczne dochody osiągnięte w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a więc w 2012 r. Jak natomiast wynika z załączonego do akt sprawy oświadczenia J. S., w 2012 r. osiągnęła dochód z tytułu pobieranej emerytury w wysokości 17.196,80 zł. Po pomniejszeniu tej kwoty o należny podatek w wysokości 1207 zł i kwotę składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1547,72 zł, dochód netto wynosił 14.442,98 zł. Ponadto J. S. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,84 ha fizycznego tj. 0,5020 ha przeliczeniowego. Dochód z tego tytułu wynosi 1220,34 zł. Łącznie dochód rodziny skarżącego w 2012 r. stanowił kwotę 15.662.42 zł, wobec czego w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 652,60 zł, a zatem przekraczał obowiązujące kryterium dochodowe wynoszące 623 zł. Odnosząc się do art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych SKO zauważyło, że dochód rodziny skarżącego w 2012 r. przekroczył kryterium dochodowe o 29,60 zł, a zatem o kwotę niższą, niż dopuszczalna kwota przekroczenia tj. 77 zł, jednakże w poprzednim okresie zasiłkowym dochodem branym pod uwagę przy ustalaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego były dochody osiągnięte w 2011 r., kiedy to w przeliczeniu na osobę wyniosły 634,36 zł, a zatem także przekraczały kryterium dochodowe. Wobec tego przekroczenie dochodu przy ustalania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest już drugim przekroczeniem, a co za tym idzie świadczenie skarżącemu nie przysługuje. Z uwagi na fakt, że organ I instancji błędnie sformułował osnowę decyzji, SKO na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 uchyliło ją i w tym zakresie orzekło o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – J. S.. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w skardze S. S. wniósł o uchylenie decyzji z 25 listopada 2014 r. oraz przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu podniósł, że wydane decyzje są dla niego krzywdzące, ponieważ od wielu lat opiekuje się schorowaną matką, która nie jest w stanie samodzielnie egzystować. Od 28 lutego 2013 r. utracił pobierane świadczenia i nie zostały mu one przywrócone, mimo, że w marciu 2013 r. wniósł zaświadczenie lekarskie o stałej i ciągłej niepełnosprawności matki. Odnosząc się do przekroczenia kryterium dochodowego wskazał, że osoby z Gminy S. i W. nadal pobierają świadczenia opiekuńcze, a ich dochody przekraczają kryterium "o dużo więcej". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013.1456 ze zm.), zwanej dalej ustawą, regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy, w wersji obowiązującej na datę orzekania przez organ, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do art. 25 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U.2014.567), w przypadku, gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy, ubiegają się osoby, którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (jak w stanie faktycznym sprawy), prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje tym osobom w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r., na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie, również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Specjalny zasiłek opiekuńczy, stosownie do art. 16a ust. 2 ustawy, jest uzależniony od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy tj. 623 zł (przyjętej na datę 31 października 2014r. będącej końcem okresu zasiłkowego, którego dotyczył wniosek – wedle rozporządzenia Rady Ministrów z 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych – Dz.U.2012.959). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje to, iż skarżący sprawuje opiekę nad swoją matką, która została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, datowanym od 18 stycznia 2011 r., a orzeczenie zostało wydane na stałe. Należy podzielić przy tym ocenę Kolegium, że wnioskowane świadczenie nie mogło być skarżącemu przyznane z uwagi na to, że nie został spełniony warunek z cytowanego art. 16a ust. 2 ustawy, tj. przekroczone zostało kryterium dochodowe. Definicję pojęcia dochodu zawiera przepis art. 3 pkt 1a ustawy stanowiący, iż przez dochód należy rozumieć przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Stosownie do art. 3 pkt 2a ustawy, dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4b. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż we wniosku z 4 lipca 2014 r. skarżący wskazał, że w skład jego rodziny wchodzi matka – J. S.. Ze znajdującego się w aktach rozliczenia podatkowego za rok poprzedzający okres zasiłkowy, tj. za rok 2012, wynika, że J. S. osiągnęła dochód z tytułu pobieranej emerytury w wysokości 17.196,80 zł. Po pomniejszeniu tej kwoty o należny podatek w wysokości 1207 zł i kwotę składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1332,76 zł, dochód netto wyniósł 14.657,04 zł. Ponadto J. S. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,5020 ha przeliczeniowych. Stosownie do treści art. 5 ust. 8 ustawy, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2013r., poz. 1381). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 23 września 2013r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012r., dochód ten wyniósł 2.431 zł. Przyjąć zatem należy, że J. S. w roku 2012 osiągnęła z gospodarstwa rolnego dochód w kwocie 1.220,36 zł. S. S. w 2012 r. nie osiągnął dochodu. Łącznie dochód rodziny skarżącego w 2012 r. wyniósł więc 15.877,40 zł tj. 1323,10 zł miesięcznie. Wobec tego w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 661,60 zł, a zatem przekraczał obowiązujące kryterium dochodowe wynoszące 623 zł o 38,60 zł. Wprawdzie Kolegium przekroczenie to ustaliło na mniejszą kwotę, bo 29,60 zł, niemniej jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy i prawidłowość odmowy przyznania zasiłku z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Zauważyć należy, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 16a ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, tj. obecnie 77 zł, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Przede wszystkim, co stwierdził skarżący w treści skargi, w okresie zasiłkowym poprzedzającym okres objęty niniejszą sprawą, nie pobierał specjalnego zasiłku opiekuńczego, a do 28 lutego 2013 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne. Nie można więc przyjąć, że skarżącemu w poprzednim okresie zasiłkowym przysługiwało świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nawet gdyby przyjąć za Kolegium, iż w świetle art. 16a ust. 3 ustawy chodzi nie tyle o świadczenie faktycznie przyznane w poprzednim okresie zasiłkowym, lecz o takie, do którego teoretycznie przysługiwałoby prawo, to i tak prawidłowo organ odwoławczy ustalił w zaskarżonej decyzji, że w poprzednim okresie zasiłkowym dochodem branym pod uwagę przy ustalaniu prawa byłyby dochody osiągnięte w 2011 r., kiedy to, w przypadku rodziny skarżącego, w przeliczeniu na osobę wyniosły one 634,36 zł, a zatem także przekraczały kryterium dochodowe. Wobec tego w okresie zasiłkowym 2013-2014 mielibyśmy do czynienia z powtórnym przekroczeniem kryterium dochodowego, co powoduje, że zasiłek nie mógł być w niniejszej sprawie przyznany. Podnoszona w skardze okoliczność, że do 28 lutego 2013 r. skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką (przyznane do tej daty z uwagi na poprzednie, czasowe orzeczenie o niepełnosprawności) ma jedynie ten skutek, że zastosowanie w stanie sprawy ma zacytowany już wyżej art. 25 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Bez znaczenia pozostają podniesione w skardze przypadki innych wnioskodawców, którzy otrzymali świadczenia pomimo, że - w ocenie skarżącego - nie spełniają kryterium dochodowego. Zarówno organy wydające decyzje w niniejszej sprawie, jak i Sąd, orzekają wyłącznie w zakresie wniosku złożonego przez S.a S., a zakres kontroli sądowej nie może odnosić się do decyzji administracyjnych podjętych w innych sprawach. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.