II SA/Ke 201/14
WyrokWSA w Kielcach2014-04-30
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza działkę zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym pod tereny usług publicznych, narusza prawo własności właściciela?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza działkę zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym pod tereny usług publicznych, narusza istotę prawa własności, jeśli nie wykazano konieczności takiego przeznaczenia dla interesu publicznego i jeśli sąsiednie, analogicznie położone działki zostały przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową. Takie przeznaczenie uniemożliwia właścicielowi korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób i ogranicza możliwość remontów czy budowy budynków gospodarczych, co wykracza poza konstytucyjne granice ograniczenia prawa własności.Stan faktyczny
Skarżący, właściciele działki o powierzchni 0,0918 ha, zaskarżyli uchwałę Rady Gminy dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uchwała ta przeznaczyła ich działkę, zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, pod tereny usług publicznych (symbol U2), podczas gdy sąsiednie działki o podobnym charakterze zostały przeznaczone pod zabudowę zagrodowo-mieszkaniową (symbol RM1). Skarżący zarzucili naruszenie prawa własności i przekroczenie władztwa planistycznego gminy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części ustaleń dotyczących działki skarżących oraz orzekł o jej niewykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził również zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. S i H. S. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R. I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części ustaleń dotyczących działki położonej w R. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] powierzchni 0,0918ha; II. stwierdza, że zaskarżona uchwała w części opisanej w punkcie I nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Gminy R. solidarnie na rzecz małżonków H. i M. S. 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną uchwałą Nr XXIX/49/2005 z dnia 29 grudnia 2005r. Rada Gminy Raków uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy Raków.
W części uchwały obejmującej rozdział III pod nazwą "Przeznaczenie oraz warunki zabudowy i zagospodarowania terenów" w § 55 określono ustalenia dla terenu oznaczonego na rysunku symbolem U2 – teren usług publicznych, obejmującego m.in. działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym o pow. 0,0918ha, stanowiącą własność skarżących H. i M. S. W ramach tych ustaleń przewidziano: przeznaczenie podstawowe – obiekty i urządzenia służące realizacji celów publicznych, w szczególności administracji, bezpieczeństwa, oświaty, ochrony zdrowia, opieki społecznej, kultury (§ 55 ust. 1 pkt. 1), przeznaczenie dopuszczalne – a) lokalizacja obiektów sportu i rekreacji, b) otwarte przestrzenie publiczne, place, c) drogi, ciągi pieszo-jezdne, parkingi, trasy rowerowe, d) obiekty, urządzenia i sieci infrastruktury technicznej, e) zieleń urządzona i zadrzewiona, f) cieki wodne (pkt. 2).
Pismem z dnia 4 lutego 2013r. H. i M. małżonkowie S., właściciele działki nr [...], wezwali Radę Gminy Raków w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) do usunięcia naruszenia prawa w uchwale z dnia 29 grudnia 2005r. poprzez zmianę § 55 w ten sposób że teren położony w Obrębie Raków o numerze ewidencyjnym stanowiący własność skarżących oznaczony aktualnie w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Raków symbolem U2 – "Teren usług publicznych" zostanie zaklasyfikowany jako teren oznaczony symbolem RM1 – "Teren zabudowy zagrodowo-mieszkaniowej".
W odpowiedzi na to wezwanie skarżący otrzymali pismo z Urzędu Gminy w Rakowie, datowane na dzień 7 marca 2013r. , z którego treści wynika, że w 2011 roku Rada Gminy Raków podjęła uchwały: Nr XLIII/242/2010 z dnia 28 czerwca 2010r. w sprawie przystąpienia do zmiany Nr 1 studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Raków, oraz uchwałę Nr XLIII/243/2010 z 28 czerwca 2010r. w sprawie przystąpienia do zmiany Nr 3 Miejscowego Planu Zagospodarowania Gminy Raków. Jak wynika z projektu zmiany studium działka o numerze ewidencyjnym będąca własnością skarżących H. i M. małżonków S. została przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i w nowym planie oznaczona będzie symbolem WN – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej. Organ wskazał dodatkowo, że prace planistyczne mają zostać zakończone na przełomie września i października 2013 roku..
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na uchwałę Rady Gminy Raków Nr XXIX/49/2005 z dnia 29 grudnia 2005r. skarżący H. i M. małżonkowie S. wnieśli dnia 4 kwietnia 2013r., domagając się stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej działki gruntu numer ewidencyjny o pow. 0,0918 ha położonej w obrębie R. [...]f.
Skarżący zarzucili:
- naruszenie przepisu art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.), a także art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez bezzasadne pozbawienie skarżących prawa swobodnego dysponowania nieruchomością,
- naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez przekroczenie władztwa planistycznego gminy, polegające na ingerencji w prawo własnoći skarżących i przeznaczenie ich nieruchomości pod teren usług publicznych, pomimo braku uzasadnionych przesłanek do zmiany przeznaczenia nieruchomości skarżących z mieszkalnej na cele publiczne,
naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ustalenie w planie przeznaczenia nieruchomości skarżącego pod zabudowę wielorodzinną, pomimo braku podstaw przeznaczenia tej nieruchomości na cele publiczne,
- naruszenie art. 140 k.c. poprzez ograniczenie skarżącym prawa do korzystania z nieruchomości polegające na pozbawieniu ich możliwości wybudowania budynków tożsamych z już istniejącą zabudową o charakterze mieszkalnym,
- bezzasadne zróżnicowanie sytuacji skarżących w porównaniu do
sposobu wykorzystywania i przeznaczenia sąsiednich nieruchomości.
W zakresie spełnienia przesłanki określonej art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w kwestii wykazania legitymacji do zaskarżenia uchwały Rady Gminy Raków Nr XXIX/49/2005 z dnia 29 grudnia 2005r. Rada Gminy Raków w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Raków, skarżący wskazali, że są właścicielami nieruchomości nr ew. [...]. Zaskarżona uchwała ingeruje w drastyczny sposób w uprawnienia właścicielskie skarżących, co daje podstawę (interes prawny) do zaskarżenia tej uchwały do Sądu Administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, pismem z dnia 4 lutego 2012r., doręczonym Radzie Gminy Raków w dniu 7 lutego 2013r. wezwali Radę do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę § 55 w ten sposób że teren położony w Obrębie Raków o numerze ewidencyjnym stanowiący własność skarżących oznaczony aktualnie w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Raków symbolem U2 – "Teren usług publicznych" zostanie zaklasyfikowany jako teren oznaczony symbolem RM1 – "Teren zabudowy zagrodowo-mieszkaniowej". Skarżący wskazali, że zaklasyfikowanie ich działki jako terenu oznaczonego symbolem U2-"Teren usług publicznych" stanowiło nieuzasadnioną nadmierną ingerencję w ich prawo własności do przedmiotowej nieruchomości, a także było przejawem nadmiernego władztwa planistycznego gminy. Zdaniem skarżących zaklasyfikowanie ich działki jako ternu usług publicznych w sposób ewidentny narusza dotychczasową funkcję tego terenu, którą była przede wszystkim funkcja mieszkaniowa.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia skarżący otrzymali pismo z Urzędu Gminy w Rakowie, datowane na dzień 7 marca 2013r. , z którego treści wynika, że w 2011 roku Rada Gminy Raków podjęła uchwały: Nr XLIII/242/2010 z dnia 28 czerwca 2010r. w sprawie przystąpienia do zmiany Nr 1 studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Raków, oraz uchwałę Nr XLIII/243/2010 z 28 czerwca 2010r. w sprawie przystąpienia do zmiany Nr 3 Miejscowego Planu Zagospodarowania Gminy Raków. Jak wynika z projektu zmiany studium działka o numerze ewidencyjnym będąca własnością skarżących H. i M. małżonków S. została przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i w nowym planie oznaczona będzie symbolem WN – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej. Organ wskazał dodatkowo, że prace planistyczne mają zostać zakończone na przełomie września i października 2013 roku.
Przedmiotowa odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia zdaniem skarżących nie stanowi skutecznego usunięcia naruszenia prawa, ponieważ nie doszło do zmiany kwestionowanego zapisu uchwały.
Zdaniem skarżących uchwała Nr XXIX/49/2005 z dnia 29 grudnia 2005r. Rada Gminy Raków w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Raków, w części zaskarżonej jest wadliwa z następujących przyczyn:
Zaklasyfikowanie przedmiotowej działki w miejskim planie zagospodarowania przestrzennego jako terenu usług publicznych w sposób ewidentny narusza dotychczasową funkcję tego terenu a tym samym narusza prawo własności przez doszło do naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Dodatkowo skarżący wskazali, że docelowo teren na którym zlokalizowana jest ich działka, miał pełnić funkcję mieszkaniową, skarżący na podstawie decyzji w sprawie pozwolenia budowlanego wybudowali dom na podstawie projektu dla indywidualnych gospodarstw domowych na wsi. Budowę domu skończyli w lipcu 2003 roku. Działki położone w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżących zostały zaklasyfikowane jako teren oznaczony RM1 a zabudowa występująca na nich jest mieszkaniowa taka sama jak na działce skarżących.
Zdaniem skarżących zapisy zaskarżonej uchwały w części dotyczącej nieruchomości nr ew. świadczą o rażącym naruszeniu przez Radę granic władztwa planistycznego, ingerencję w prawo własności skarżących, pomimo braku ku temu podstaw, wbrew konstytucyjnej zasadzie określonej w art. 7 Konstytucji RP.
Przepis art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który chroni interes indywidualny w granicach kolizji z interesem publicznym, nakazuje interpretować władztwo planistyczne nie tylko uwzględniając walory architektoniczne krajobrazowe (art 1 ust. 2 pkt 2 tej ustawy), ale również prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7). Zatem ustalając w planie zagospodarowania przestrzennego zasady gospodarowania oraz przeznaczenie danego terenu rada winna korzystać z przyznanego jej władztwa planistycznego, jednakże ze szczególną rozwagą i z najwyższą starannością. Uchwalając zaskarżony plan Rada Gminy w żaden sposób nie wykazała, aby przy ustaleniu przeznaczenia nieruchomości, będącej własnością skarżących, było to konieczne dla porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, potrzeb obronności, inwestycji celu publicznego albo wolności praw innych osób.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Raków przedstawiła przebieg dotychczasowego postępowania w niniejszej sprawie wyjaśniając przyczynę opóźnienia przekazania skargi do Sądu w ustawowym terminie, jak również wskazano, że od 2010 roku prowadzone są prace zmierzające do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminny Raków i uwzględnienia uwag skarżących dotyczących przeznaczenia trenów na których położona jest ich działka co spowoduje wyczerpanie żądania skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z 8 marca 1990r. (Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) zwanej dalej u.s.g., każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Takie brzmienie przytoczonego przepisu oznacza, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu było zbadanie, czy skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy spełnia wymogi formalne. Na gruncie rozpoznawanej sprawy wymogami tymi było: 1/ zaskarżenie uchwały z zakresu administracji publicznej, 2/ wcześniejsze bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, 3/ zachowanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, przy czym dwa ostatnie wymogi stanowią wymogi formalne skargi.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była legalność uchwały Nr XXIX/49/2005 z dnia 29 grudnia 2005r. Rady Gminy Raków w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Raków, w części dotyczącej działki gruntu nr ew. o pow. 0,0918 ha, położonej przy [...]. Nie budzi wątpliwości, iż zaskarżoną uchwałę należy zaliczyć do uchwał z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g.
Skarżący dopełnili również wymogu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które to wezwanie wystosowali do Rady Gminy Raków w dniu 4 lutego 2013r, data wpływu do organu 7 luty 2013r.
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że skarga została wniesiona w terminie (wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w uchwale z dnia 29 grudnia 2005r. nosi datę 4 luty 2013r., odpowiedź Rady Gminy została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 14 marca 2013, a skarga została złożona w dniu 4 kwietnia 2013r.). W związku z powyższym należy stwierdzić, że wymogi formalne skargi zostały spełnione, a skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Biorąc pod uwagę przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stwierdzić należy, że podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego musi mieć w złożeniu takiej skargi nie tylko interes prawny, rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem, lecz nadto ten interes prawny lub uprawnienie musi być naruszony taką uchwałą. Ponadto, mając na względzie kryterium sądowej kontroli, jakim jest zgodność z prawem przedmiotu zaskarżenia, zaznaczyć należy, iż obowiązek sądu administracyjnego uwzględnienia skargi na akt prawa miejscowego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie uprawnienia, w ramach którego rada gminy przyznaje prawa i nakłada obowiązki na określone podmioty. Nie można utożsamiać naruszenia interesu prawnego z naruszeniem obiektywnego porządku prawnego.
W sprawie niniejszej nie ma wątpliwości, co do istnienia po stronie skarżących H. i M. małżonkach S. interesu prawnego w przywołanym rozumieniu, gdyż nieruchomość stanowiąca ich własność, oznaczona numerem ewidencyjnym o pow. 0,0918 ha, położona w [...], znajduje się na terenie objętym uchwałą Rada Gminy Raków Nr XXIX/49/2005 z dnia 29 grudnia 2005r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Raków., zaskarżoną w niniejszej sprawie.
Ponieważ wymogi z art. 101 ust. 1 u.s.g. zostały spełnione, Sąd kontrolował zaskarżoną uchwałę w kontekście przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Stosownie do treści tego przepisu nieważność uchwały rady gminy w całości lub w części powoduje naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzenia, a także naruszenie właściwości organu w tym zakresie.
W tym miejscu, odnosząc się jednocześnie do zarzutu naruszenie prawa materialnego, w tym ochrony prawa własności podnieść należy, że ochrona prawa własności nie jest bezwzględna i podlega ograniczeniom, o jakich mowa w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, a ponadto zgodnie z art. 140 k.c. właściciel może korzystać z rzeczy w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Konstytucja w art. 64 ust. 3 przewiduje możliwość ograniczenia prawa własności w drodze ustawy, w zakresie w jakim nie narusza istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Stosownie do art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym przypadku prawa własności, mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji dla osiągnięcia celów, dla których są stanowione określone ograniczenia, a muszą być one stanowione ustawą. Jedną z ustaw ograniczających prawo własności jest właśnie wskazana wyżej ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), która określa zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego. Przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy umocowuje gminy do ustalania w planach miejscowych przeznaczenia i sposobów zagospodarowania terenu, w konsekwencji ograniczając sposób wykonywania prawa własności, zaś z art. 3 ust. 1 wynika zasada władztwa planistycznego (samodzielności planistycznej) gminy. Prawo własności jest tylko jednym z wielu elementów, jakie należy brać pod uwagę w procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego.
Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mające walor norm powszechnie obowiązujących, określają granice korzystania z nieruchomości i wraz z innymi przepisami prawa kształtują wykonywanie prawa własności nieruchomości. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy podstawą planowania przestrzennego jest ład przestrzenny i zrównoważony rozwój. Natomiast w myśl art. 2 pkt 2 "zrównoważony rozwój" to rozwój, o jakim mowa w art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), czyli "taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń".
W związku z powyższym konieczność ingerencji w prawo własności winna być dokładnie przeanalizowana i uzasadniona przez organ uchwalający miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a Sąd kontrolując legalność takiej uchwały w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym rozważa prawidłowość przyjętych rozwiązań planistycznych (por. wyrok NSA z dnia.... Sygn.. akt II OSK 2013/10).
W ocenie Sądu uchwała z dnia 29 grudnia 2005r. w zaskarżonej części, dotyczącej szczególnych warunków zagospodarowania nieruchomości skarżących narusza istotę prawa własności, gdyż w rzeczywistości uniemożliwia właścicielom korzystanie z ich nieruchomości w dotychczasowo dopuszczony sposób, wynikający z rodzaju i funkcji znajdujących się na tej nieruchomości budynków.
Niesporne w sprawie jest, że H. i M. małżonkowie S. są właścicielami nieruchomości oznaczonej numerem [...], zabudowanej od kilkudziesięciu lat domem jednorodzinnym. Budynek ten został wybudowany na podstawie decyzji w sprawie pozwolenia budowlanego w oparciu o projekt budynku mieszkalnego dla indywidualnych gospodarstw, w terenie gdzie wokół w bezpośrednim sąsiedztwie są budynki mieszkalne i które to tereny w planie miejscowym zostały zaklasyfikowane jako teren oznaczony symbolem RM1 - "Teren zabudowy zagrodowo-mieszkaniowej". Zabudowa tych działek ma charakter mieszkaniowy i taki też zapis odnośnie tych działek znajduje się w miejscowym planie, natomiast działka skarżących, która również ma zabudowana jest budynkiem mieszkalnym w miejscowym planie została objęta terenem U2-"teren usług publicznych". Działki na których występują faktycznie usługi publiczne znajdują się w oddaleniu od działki skarżących i nie sąsiadują z nią bezpośrednio. Brak jest przy tym w ustaleniach szczegółowych planu jakichkolwiek zapisów uzasadniających zaliczenie działki skarżących do terenu usług publicznych. Z takiej treści części tekstowej planu należy więc wyprowadzić wniosek, że odnośnie działki skarżących na której wznieśli budynek mieszkalny jednorodzinny nie jest możliwe prowadzenie gospodarstwa indywidualnego i ewentualne wybudowanie jakiegokolwiek budynku gospodarczego. W efekcie niedopuszczalna jest w szczególności jakakolwiek budowa czy przebudowa lub remont istniejącego budynku mieszkalnego ani tez wybudowanie budynku gospodarczego. W konsekwencji należy dojść do wniosku, że rzeczywistym przeznaczeniem obiektów budowlanych legalnie istniejących na nieruchomości skarżącego w zamyśle autorów zaskarżonego planu miejscowego jest ich powolna śmierć techniczna. Takie ustalenie świadczy o nałożeniu na właściciela tych budynków ograniczeń prawa własności, wykraczających poza granice określone w art. 64 Konstytucji RP, tj. ograniczeń naruszających istotę prawa własności. Jeżeli bowiem plan dopuszcza możliwość użytkowania istniejących obiektów budowlanych, to powinien również dopuszczać możliwość czynienia tego w sposób zgodny z zasadami racjonalnego gospodarowania. W ramach takiego gospodarowania obiektami budowlanymi mieści się natomiast z pewnością utrzymywanie ich w odpowiednim stanie technicznym (wymuszane przez przepisy Prawa budowlanego, o czym stanowi art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 tej ustawy), czego nie da się osiągnąć bez przeprowadzania okresowych remontów, a czasem również i dokonania ich przebudowy, czy też wybudowania budynku gospodarczego niezbędnego do funkcjonowania gospodarstwa indywidualnego.
Wskazana wadliwość świadczy o naruszeniu zasad sporządzania planu miejscowego, co w myśl art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu skutkuje nieważnością uchwały Rady Gminy Raków w zaskarżonej części.
Sąd w niniejszym składzie podziela zaprezentowany w literaturze i orzecznictwie pogląd, że w sferze planowania przestrzennego w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, a już szczególnie wówczas, gdy chodzi o udowodnienie, iż w interesie publicznym leży ograniczenie (lub odjęcie) określonego przez Konstytucję RP prawa własności.
Tymczasem w niniejszej sprawie, z naruszeniem przedstawionych zasad, nie uzasadniono wprowadzenia kwestionowanych w skardze ustaleń planu odnośnie przedmiotowej nieruchomości. Nie zachowano przy tym konsekwencji w realizacji takiego celu. Jak słusznie zauważyli skarżący, po sąsiedzku z ich nieruchomością, na nieruchomościach zabudowanych podobnie, zaplanowano jako podstawowe przeznaczenie zabudowę zagrodowo-mieszkaniową - RM1.
Nie podważając, co do zasady w/w określonego przez Radę Gminy Raków interesu ogólnego, jako mieszczącego się w ramach wymagań, które uwzględnia się w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 1 ust. 2 ustawy), należy zakwestionować niedostateczne uzasadnienie przez organ, dlaczego wymogi ładu przestrzennego są w niniejszym przypadku ważniejsze niż konstytucyjnie chronione prawo własności i dlaczego te wymogi nie dotyczą innych nieruchomości położonych w analogicznej lokalizacji, co nieruchomość skarżących.
Nie można także pominąć faktu, że rada gminy jak wynika ze stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę, jak również pisma skierowanego do skarżących ( k. 49) już w 2010 roku podjęła działania zmierzające do zmiany zapisu zakwestionowanego przepisu uchwały. Jak wskazuje organ w tych pismach nie było merytorycznego uzasadnienia wprowadzenia usług publicznych dla terenów już zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi i zapis ten zdecydowanie ograniczył w sposób nie uzasadniony możliwość zagospodarowania tych terenów zgodnie z wolą właścicieli.
Biorąc pod uwagę wykazane powyżej naruszenie prawa popełnione w zaskarżonej uchwale Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu uchwała z 29 grudnia 2005r. w zaskarżonej części, dotyczącej szczególnych warunków zagospodarowania nieruchomości skarżących narusza istotę prawa własności, gdyż w rzeczywistości uniemożliwia właścicielom korzystania z ich nieruchomości w dotychczasowo sposób.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części ustaleń dotyczących działki położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem o pow. 0,0918 ha.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonaniu zaskarżonej uchwały w części, w jakiej orzeczono o jej nieważności, do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło