II SA/Ke 205/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Dziubińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2008r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o wydanie dowodu osobistego I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata R. N. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych opłaty skarbowej tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...], znak: [...], wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta, orzeczono o zwrocie wniosku R. K. o wydanie dowodu osobistego. W podstawie prawnej przytoczono art. 261 § 1, 2 i 3 k.p.a., art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.), § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000r. w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego (Dz. U. z 200r. nr 105, poz. 1110 ze zm.) W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż pismem z dnia 19 grudnia 2007r. R. K. wniósł o wydanie mu dowodu osobistego. Do przedmiotowego wniosku załączono 2 fotografie, nie uiszczono jednak opłaty wymaganej przez § 1 cyt. rozporządzenia. Z uwagi na powyższe pouczono wnioskodawcę o możliwości uzyskania zasiłku celowego na wymianę dowodu z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Następnie, pismem z dnia 24 grudnia 2007r. wezwano wnioskodawcę (w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a.) do uiszczenia opłaty za wydanie dowodu w terminie 7 dni – pod rygorem zwrotu wniosku. W wyznaczonym terminie R. K. nie uiścił żądanej kwoty, wobec czego orzeczono o zwrocie jego wniosku. Zażalenie na postanowienie organu I instancji wniósł R. K., wskazując, iż opłatę za wydanie dowodu uiścił w wymaganym terminie. Postanowieniem z dnia [...], znak: [...] Wojewoda, na podstawie art. 50 ust. 3 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż jakkolwiek cyt. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000r. wymienia w § 2 przypadki, w których nie pobiera się opłaty 30 zł za wydanie dowodu osobistego, to w przypadku R. K. nie zachodziła sytuacja uzasadniająca zwolnienie z opłaty za wydanie dowodu osobistego. Z kolei przepisy zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. z 2000r. nr 112, poz. 1182 ze zm.) nakładają na wnioskodawcę obowiązek załączenia do wniosku o wydanie dowodu, wraz innymi dokumentami, dowodu uiszczenia opłaty skarbowej, stanowiącej równowartość wyprodukowania dowodu osobistego. Tymczasem R. K. nie dostarczył dowodu uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie, a o uiszczeniu żądanej kwoty poinformował dopiero w zażaleniu. Organ odwoławczy przyznał, iż fakt uiszczenia przez wnioskodawcę przedmiotowej opłaty w dniu 17 stycznia 2008r. znajduje potwierdzenie w notatkach służbowych z dnia 21 lutego 2008r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na postanowienie organu odwoławczego wniósł R. K., zarzucając organom lekceważenie faktu, iż wniósł opłatę za wydanie dowodu osobistego – zgodnie ze skierowanym do niego wezwaniem. Podkreślił, że "o fakcie wniesienia opłaty nie miał informować urzędu". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu sądowo- administracyjnym badaniu podlega, po pierwsze – prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, a po drugie – trafność wykładni tych przepisów. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na postanowienie (lub decyzję), uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości podnieść należy, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego – art. 36a ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.) które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, to jest art. 261 § 1 i 2 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest sporne, iż R. K., składając w dniu 19 grudnia 2007r. wniosek o wydanie mu dowodu osobistego, nie dołączył do niego dowodu uiszczenia opłaty w wysokości 30 zł. Przepis § 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. z 2000r. nr 112, poz. 1182 ze zm.), przewiduje bowiem obowiązek załączenia do wniosku o wydanie dowodu osobistego m. in. dowodu uiszczenia opłaty za jego wydanie. Pismem z dnia 24 grudnia 2007r., na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwano wnioskodawcę do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni – pod rygorem zwrotu wniosku. W dniu doręczenia w/w pisma tj. 17 stycznia 2008r. wnioskodawca uiścił przedmiotową opłatę, co potwierdza treść notatek służbowych z dnia 21 lutego 2008r. (K-I- 8, 9). Z ich treści wynika, iż o fakcie uiszczenia opłaty organ I instancji dowiedział się dopiero z treści zażalenia złożonego przez skarżącego na postanowienie o zwrocie wniosku o wydanie dowodu osobistego. Kwestie dotyczące wydania dowodu osobistego zostały uregulowane w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Z brzmienia przepisu art. 36a tej ustawy jednoznacznie wynika, iż wydanie dowodu osobistego zostało uzależnione od uiszczenia należnej opłaty stanowiącej równowartość kosztów jego wydania. Tym samym, mamy w takim wypadku do czynienia z opłatą , " która zgodnie z przepisami powinna być uiszczona z góry", o jakiej mowa w art. 261 § 1 k.p.a. Wysokość opłaty za wydanie dowodu osobistego została zaś określona w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000r. w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego (Dz. U. z 200r. nr 105, poz. 1110 ze zm.) i wynosi 30 zł. Przepis § 2 cyt. Rozporządzenia określa przy tym zamknięty katalog podmiotów zwolnionych od wniesienia opłaty, do których - jak zdaje się wynikać z uzasadnienia rozstrzygnięć organów - skarżący się nie zalicza. Skoro przepisy uzależniają wydanie dowodu osobistego od uiszczenia opłaty, a po stronie skarżącego nie występują okoliczności uzasadniające zwolnienie go od jej ponoszenia, organ winien wezwać R. K. do uiszczenia tej opłaty i wyznaczyć mu termin do dokonania czynności. Jedynie w przypadku, gdy w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, organ zobowiązany jest do zwrotu podania – na podstawie art. 261 § 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika natomiast, że wezwanie zostało wystosowane do skarżącego w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a., przy czym jak słusznie podnosi skarżący, organ nie zobowiązywał go do udokumentowania uiszczenia opłaty, a do jej uiszczenia, co też uczynił w wyznaczonym przez organ terminie. Fakt uiszczenia opłaty w terminie wskazanym przez organ znajduje potwierdzenie w notatkach służbowych z 21.02.2008r. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż R. K. zadośćuczynił powyższemu wezwaniu – w wyznaczonym terminie wpłacił bowiem 30 zł na rachunek bankowy Urzędu Miasta. Postąpił zatem dokładnie tak, jak został przez organ pouczony. Niezależnie od powyższego należy przypomnieć organowi, iż z treści art. 261 § 1 i 2 k.p.a. w żaden sposób nie można wyprowadzić obowiązku zawiadamiania przez stronę organu o uiszczeniu opłaty żądanej w trybie § 1 cyt. przepisu, bądź też składania dowodu jej uiszczenia. Przepis ten posługuje się bowiem jedynie sformułowaniami "wniesienie należności" oraz "uiszczenie należności". Jednocześnie podnieść trzeba, iż w wezwaniu z dnia 24 grudnia 2007r., skierowanym do skarżącego, organ I instancji wezwał go do uiszczenia przedmiotowej kwoty w kasie Urzędu Miasta, bądź na jego konto bankowe. Nie wspomniano natomiast o obowiązku odrębnego poinformowania organu o dokonaniu wpłaty. Ubocznie wskazać także trzeba, że postępowanie w przypadku braku uregulowania należności z tytułu opłat, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry kompleksowo reguluje art. 261 § 1 i 2 k.p.a. Jednocześnie tylko ten przepis przewiduje skutek zwrotu podania, podczas gdy art. 64 § 2 k.p.a. ( wskazany przez organ I instancji jako podstawa wezwania) posługuje się konstrukcją pozostawienia podania bez rozpoznania, w przypadku nieuzupełnienia braku formalnego wniosku. Brak uiszczenia opłaty nie jest "brakiem formalnym wniosku" o jakim mowa w art. 64 k.p.a. Należy bowiem odróżnić brak formalny wniosku w sytuacji gdy podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach (art. 64 § 2 k.p.a.) od braku fiskalnego w postaci nieuiszczenia opłaty. Skoro zatem wskazane na wstępie rozważań przepisy uzależniają wydanie dowodu osobistego od uiszczenia opłaty, a po stronie wnioskodawcy nie występują okoliczności uzasadniające zwolnienie go od jej ponoszenia, organ winien wezwać wnioskodawcę do uiszczenia tej opłaty i wyznaczyć mu termin do dokonania czynności ( art. 261 § 1 k.p.a.). Jedynie w przypadku, gdy w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, organ zobowiązany jest do zwrotu podania – na podstawie art. 261 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący w wyznaczonym terminie uiścił opłatę, a zatem brak było podstaw do orzeczenia o zwrocie wniosku. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 ustawy p.p.s.a. Punkt III wyroku Sąd wydał na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) i art. 250 ustawy p.p.s.a.