II SA/Ke 205/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Magdalena Niźnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. przy udziale W. K. - Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. II SA/Ke 205/18 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 2 lutego 2018 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej także jako "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. z dnia 10 października 2017 r. [...] przyznającą prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej P. P., na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium podniosło, że decyzja organu I instancji wydana została po rozpatrzeniu wniosku P. P. z dnia 20 sierpnia 2017r. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Natomiast osobą uprawnioną w rozumieniu przepisów art. 2 pkt 11 ustawy, jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego, pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 2 ww. ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, niepełnosprawność, o której mowa w powołanych przepisach nie stanowi samodzielnej przesłanki uprawnienia, bowiem pozostaje w związku z kryterium wiekowym odnoszącym się do małoletnich oraz osób pełnoletnich kontynuujących naukę. Zatem ustalając znaczenie pojęcia osoby uprawnionej określonego w art. 2 pkt 11 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przy pomocy wykładni zakładającej spójność przepisów prawa, Kolegium uznało, że osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest wyłącznie osoba (dziecko małoletnie bądź pełnoletnie), która nie jest ekonomicznie samodzielna ze względu na wiek bądź kontynuowanie nauki, bądź ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności, dla której dłużnikiem alimentacyjnym jest rodzic. Z kolei w myśl art. 2 pkt 16 lit. b tej ustawy, niepełnosprawność w stopniu znacznym oznacza całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W analizowanej sprawie, jak wskazał organ odwoławczy, bezsporną okolicznością jest spełnianie przez stronę kryterium dowodowego. Jednak z przedłożonej dokumentacji wynika, że P.P. kwalifikuje się do przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2017r. do dnia 31 października 2018 r. tj. do ukończenia 25 roku życia. Do wniosku dostarczone zostało orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 lipca 2017 r. kwalifikujące wnioskodawcę do całkowitej niezdolności do pracy do dnia 31 lipca 2018r., odpowiadającej II grupy inwalidzkiej. Natomiast załączone do odwołania orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie zalicza P. P. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 maja 2018 r. Zatem nie legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na podstawie którego przysługiwałoby prawo do przedmiotowych świadczeń po ukończeniu 25 roku życia - począwszy od miesiąca lutego 2018 r. Kolegium stwierdziło zatem, że P.P. jest osobą pełnoletnią posiadającą orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że jest on całkowicie niezdolny do pracy do dnia 31 lipca 2018 r., ale nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, co w świetle art. 2 pkt 16 ww. ustawy nie kwalifikuje go jako osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym. Zatem brak jest podstaw prawnych do przyznania mu świadczenia z funduszu alimentacyjnego bezterminowo. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach P.P. zaskarżył powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i przyznanie mu dalszego prawa do kontynuowania i korzystania z funduszu alimentacyjnego od lutego 2018 r. do końca zasiłkowego, to jest do września 2018 r., albowiem z tym terminem stracił prawo do pobierania świadczenia alimentacyjnego w kwocie 350 zł miesięcznie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starachowicach. Podniósł, że spełnia warunki dochodowe do przyznania mu tego świadczenia, pomimo ukończenia w dniu 26 stycznia 2018 r. 25 lat. Nadal się edukuje, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnego utrzymania. Skarżący zarzucił, że przez decyzje obu instancji czuje się pokrzywdzony. Od lat korzysta ze wsparcia materialnego z funduszu alimentacyjnego, bowiem w żaden inny sposób nie mógł wyegzekwować zasądzanych mu przez sąd rodzinny alimentów od jego ojca. Wyjaśnił także, że jego życiem, zdrowiem, edukacją i utrzymaniem zawsze zajmowała się jego matka J. P., z którą zamieszkuje od dziecka. Niestety ma problemy zdrowotne, trudności w edukacji. Z tej przyczyny orzeczono wobec skarżącego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Autor skargi wyjaśnił, że z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia przebywał w 2016 r. w szpitalu psychiatrycznym w Morawicy. W związku z tym musiał edukację dostosować do swoich możliwości, ale ją kontynuuje w szkole policealnej, na kierunku technik informatyk. Od września będzie nadal kontynuował naukę w systemie zaocznym na kierunku informatycznym. Ponosi wydatki związane z tą edukacją, w tym na pomoce naukowe, przejazdy, sprzęt komputerowy. Jak podniósł, przez decyzje organów I i II instancji został pozbawiony źródła dochodu tj. wsparcia alimentacyjnego w kwocie 350 zł miesięcznie. W ocenie strony, organy uznały, że skoro przyznano mu rentę socjalną z ZUS w kwocie 724 zł miesięcznie, to jest to wystarczający dochód dla mężczyzny w jego wieku. Zarzucił, że nie ma jednak możliwości nadal samodzielnego utrzymania się, podczas gdy zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych na dziecko, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Obowiązek alimentacyjny rodziców nie wygaśnie, gdy dziecko jest niepełnosprawne i z tego powodu nie osiągnęło samodzielności ekonomicznej oraz innej samodzielności, na dowód czego strona powołała się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1986 r., sygn. akt III CZP 76/85. Podniósł, że może liczyć na wsparcie swojej matki. Jednak nie jest ona w stanie zaspokoić wszystkich jego potrzeb. Ma ona jedynie 1477 zł miesięcznie dochodu z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią skarżącego i sama leczy swoje zdrowie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga P. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm., dalej jako "ustawa"). Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo, przy czym osobą uprawnioną, według ustawy, jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. P.P. z dniem 26 stycznia 2018 r. ukończył 25 lat. Zatem w świetle powołanego przepisu prawa - uwzględniając kryterium wieku - zasadnie organ uznał, że skarżący kwalifikuje się do przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia 31 stycznia 2018 r. Możliwość przyznania powyższego uprawnienia po ukończeniu 25 roku życia, nawet w sytuacji kontynuowania nauki, możliwa jest bowiem wyłącznie w sytuacji, gdy osoba uprawniona posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w art. 2 pkt 16, definiuje pojęcie "znacznego stopnia niepełnosprawności". W myśl tej regulacji, znaczny stopień niepełnosprawności oznacza: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W okolicznościach niniejszej sprawy należało ocenić, czy skarżący nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym w myśl art. 2 pkt 16 lit. a i b ustawy. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.) w art. 3 ust. 1 stanowi, że ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą: 1) znaczny, 2) umiarkowany, 3) lekki. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Podnieść należy jednocześnie, że organ administracji publicznej nie ma uprawnień do kwestionowania orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności. Takich uprawnień nie ma również sąd administracyjny, którego rolą jest jedynie zbadanie, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 sierpnia 2007 r., II SA/Sz 578/07, lex nr 1607052). P.P. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zgodnie z orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie z dnia 16 maja 2014 r. znak: 119706/14/14. Stosownie więc do powołanych regulacji skarżący nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 2 pkt 16 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Z kolei w świetle przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a to ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1383 ze zm.), niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (art. 12 ust. 1 i 2 tej ustawy). Oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia: 1) daty powstania niezdolności do pracy, 2) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, 3) związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami, 4) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji, 5) celowości przekwalifikowania zawodowego - dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej "lekarzem orzecznikiem". Przy czym, zgodnie z art. 13 ust. 5 zd. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji. W niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym strona przedłożyła orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 lipca 2017 r. nr akt [...], z którego wynika, że P.P. jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia 31 lipca 2018 r., a data powstania tej niezdolności została określona na 2016 r. Z dokumentu tego nie wynika jednak, że lekarz orzecznik ZUS - w myśl powołanego art. 13 ust. 5 zd. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stwierdził, że skarżący jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Tymczasem, jak wyżej podniesiono, stosownie do art. 2 pkt 16 lit. b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, do uznania osoby uprawnionej jako niepełnosprawnej w stopniu znacznym konieczne jest ustalenie w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, że osoba ta jest nie tylko osobą całkowicie niezdolną do pracy, ale także niezdolną do samodzielnej egzystencji, czego przedłożone do akt sprawy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nie potwierdza. Z tych przyczyn zasadnie organy obu instancji uznały, że P.P. nie kwalifikuje się do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego bezterminowo, a więc także na okres po ukończeniu przez niego 25 roku życia. Powołane przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewidują w takim przypadku uznaniowej oceny okoliczności sprawy ze strony organów orzekających w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż jednoznacznie regulują przesłanki przyznania prawa do takich świadczeń, obligując organy do jego przyznania w sytuacji ustalenia, że przesłanki ustawowe zachodzą, bądź odmowy przyznania uprawnienia do wskazanych świadczeń wobec stwierdzenia, że wnioskujący nie spełnia warunków uregulowanych przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podkreślenia wymaga również, że, w kontekście powyższych rozważań, bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność, iż skarżący kontynuuje naukę w szkole. Nie mogła mieć również wpływu na rozstrzygnięcie sprawy sytuacja rodzinna i materialna strony, skoro nie spełnia ona przesłanek określających uprawnienie do przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ze względu na wiek i stopień niepełnosprawności. Dodatkowo należy podnieść, że organy nie kwestionowały spełniania przez P. P. kryterium dochodowego do przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, także uwzględniając okoliczność uzyskiwania przez niego renty socjalnej, ale okoliczność ta nie była wystarczająca do przyznania prawa do tych świadczeń w myśl przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mając powyższe na względzie, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.