II SA/Ke 207/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ke 207/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 1, art. 3 ust. 1, 2 i 3, art. 5 ust.1, art. 6 ust. 1, 2 i 10, art 7 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, przyznany został S. J. dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. na okres 6 miesięcy od dnia 1 grudnia 2005 r. do 31 maja 2006 r. Rozpoznając odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniesione przez S. J., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia[...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący w deklaracji o dochodach złożonej wraz z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wykazał, że rodzina składa się z pięciu osób, a jej dochód wynosi [...] zł. Składa się na niego renta inwalidzka wnioskodawcy, jego żony oraz zasiłek rodzinny. W deklaracji tej S. J. dokonał następnie zmian - jak zaznaczył "na prośbę urzędnika"- i dopisał dochód w tytułu dodatku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł., dodatek szkolny w wysokości [...]zł., a także zwrot zaległości za c.o. w kwocie [...] zł. Dochód rodziny po uzupełnieniu deklaracji wyniósł [...] zł. Przytaczając treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało rację organowi I-szej instancji, który prawidłowo wliczył do dochodów rodziny uzyskiwany przez skarżącego dodatek pielęgnacyjny oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [...] zł. na każde dziecko, wypłacany w oparciu o ustawę z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ II instancji powołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 lipca 2004 r. o zgodności z Konstytucją przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który pozwala na odliczenie od dochodu jedynie zasiłku pielęgnacyjnego, a nie dodatku pielęgnacyjnego, jaki otrzymuje skarżący. Kolegium podniosło natomiast, że jak wynika z akt sprawy, S. J. posiada nadpłatę za koszty ogrzewania rozliczone za okres od 1 września 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. w wysokości [...] zł. Zarządca nie podał jednak w jakiej formie nadpłata została skarżącemu przekazana tj, w formie gotówki, jeżeli tak to kiedy, czy też w formie zaliczenia na poczet czynszu w przyszłości. W tym ostatnim przypadku, zarządca powinien przedłożyć rozliczenie nadpłaty za poszczególne miesiące i określić, w jakiej wysokości strona będzie ponosić koszty za mieszkanie po wliczeniu tej nadpłaty. Przy ustalaniu wysokości dodatku mieszkaniowego należy bowiem przyjąć faktyczne wydatki jakie wnioskodawca na ten lokal ponosi. Przychody rodziny to jedynie takie kwoty, które członkowie rodziny w rzeczywistości uzyskali. Gdyby zatem kwota nadpłaty została zaliczona w poczet czynszu w przyszłości, nie ma podstaw do doliczania jej do dochodu rodziny. Z tych też względów zachodzi w powyższym zakresie konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I-szej instancji. Skargę od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. J. wnosząc o jej uchylenie i "nakazanie stronie pozwanej przeliczenie podstawy dochodów rodziny powoda oraz uzależnionego od tego dodatku mieszkaniowego". Skarżący zakwestionował zasadność zaliczenia do dochodu nadpłaty za media, "wyprawki szkolnej" oraz dodatku pielęgnacyjnego. Podniósł, że nadpłata "jest to część niewykorzystanego zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem wcześniej osiągniętego dochodu", a więc jej zwrot w ogólnym rozrachunku nie zwiększa dochodu rodziny, bo "wcześniejszy dochód nie może pomnażać bieżący". Argumentował przy tym, że zwrot nadpłaty jest wynikiem oszczędnego korzystania z mediów, co powinno być nagradzane, a nie karane. Skarżący podniósł, że "wnioskodawcom, którzy mają niedopłaty za media MOPS nie obniża dochodów tak aby mieli większy dodatek mieszkaniowy. Są oni w pozycji uprzywilejowanej wobec wnioskodawców oszczędnych". S. J. poddał także w wątpliwość konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa, w przypadku rozróżniania odbiorców zasiłków czy dodatków pielęgnacyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej argumenty można uznać za słuszne. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprawowana jest w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w rozumowaniu organu odwoławczego tego rodzaju błędu, który powoduje naruszenie prawa materialnego, wpływającego w istotny sposób na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1a ustawy o p.p.s.a.). Na wstępie jednak odnieść się należy do tych zarzutów skargi, które Sąd ocenił za niezasadne. Nie ma bowiem racji skarżący kwestionując prawidłowość zaliczenia do dochodu rodziny otrzymywanego przez niego dodatku pielęgnacyjnego oraz dodatku szkolnego wypłaconego na dwoje dzieci w kwocie [...]zł. Przepis art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. nr 71, poz. 734 ze zm.), w zdaniu drugim wymienia enumeratywnie te przychody, których nie zalicza do się dochodu rodziny. Są to: dodatki dla sierot zupełnych, zasiłki pielęgnacyjne, zasiłki okresowe z pomocy społecznej, jednorazowe świadczenia pieniężne i świadczenia w naturze z pomocy społecznej oraz dodatek mieszkaniowy. W tym zamkniętym katalogu nie ma ani dodatku pielęgnacyjnego, jaki otrzymuje skarżący, ani świadczenia wypłacanego w oparciu o art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), czyli tzw. "wyprawki szkolnej". W żadnym razie to ostatnie świadczenie nie może być uznane za jednorazowe świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, gdyż podstawą jego wypłacania nie jest ustawa o pomocy społecznej. Zawarte w skardze wywody na temat niekonstytucyjności powołanego przepisu są aktualnie bezprzedmiotowe, albowiem - jak podniosło to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - wypowiedział się już w tej kwestii Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 21 lipca 2004 r. stwierdził, że art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ( OTK-A 2004/7/68). Trybunał oceniał wskazany wyżej przepis w zakresie kwestionowanym przez skarżącego, a mianowicie w części, w jakiej nakazuje on wliczanie dodatku pielęgnacyjnego do dochodu przy ubieganiu się dodatek mieszkaniowy. Stanowisko organu odwoławczego jest natomiast błędne jeśli chodzi o ocenę charakteru prawnego naliczonej na rzecz skarżącego nadpłaty z tytułu rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania, wynoszącej [...] zł. Zarówno wysokość tej kwoty jak sam fakt zwrotu nadpłaty jest okolicznością bezsporną, a jak wynika z rozliczenia zawartego na k. 13 akt administracyjnych, powstała ona po ostatecznym obliczeniu kosztów ogrzewania lokalu skarżącego w sezonie grzewczym 2004/2005. Kwota [...] zł. jest częścią przedpłaty - uiszczonej przez S. J. na ten cel już wcześniej - która okazała się zbyt wysoka w stosunku do faktycznych kosztów c.o. Zwrot tej nadpłaty nie może być zatem uznany za dochód w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, za który uważa się wszelkie przychody. Zwrot nadpłaty przychodem niewątpliwie nie jest, skoro sama nadpłata stanowi część kwoty wcześniej uiszczonej przez skarżącego na rzecz administratora. Obrazowo można tę sytuację porównać do pożyczki, a przecież nie ulega wątpliwości, że zwrot kwoty pożyczki, jaką udziela najemca innej osobie, nie będzie wliczony do dochodu, bo w żaden sposób dochodu tego nie powiększa. W tej sytuacji, bez znaczenia pozostaje okoliczność, w jaki sposób administrator dokona na rzecz skarżącego zwrotu nadpłaconych przez niego kosztów z tytułu c.o., czy w formie gotówkowej, czy zaliczy je na poczet czynszu bieżącego bądź przyszłego. Takie stanowisko jest logiczną konsekwencją przyjęcia poglądu, że nadpłata nie jest dochodem. W przypadku, gdy nadpłata zostaje zaliczona na poczet czynszu można powiedzieć, że skarżący uiszcza kwotę, o jaką czynsz zostaje mu pomniejszony, tylko czyni to wcześniej, przed terminem jego płatności. Jego wydatki na ten cel pozostają zatem nadal na tym samym poziomie, czynione są jedynie w innym czasie. Zwrot nadpłaty nie ma zatem na ich wysokość żadnego wpływu. Przeciwny pogląd, zaprezentowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowi naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wadliwa interpretacja pojęcia dochodu przyjęta przez organ odwoławczy ma niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, ponieważ została wskazana jako podstawa uchylenia decyzji organu I-szej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, celem poczynienia dodatkowych ustaleń, które - w świetle tego, co powiedziano wyżej - nie są konieczne dla rozstrzygnięcia wniosku S. J. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1a ustawy o p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o treść art. 152 ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie, organ II instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze poczynione wyżej uwagi i interpretację pojęcia dochodu o jakim mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.