II SA/Ke 216/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 107 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) oraz art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty z dnia [...] znak:[...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż Starosta wyżej opisaną decyzją umorzył postępowanie w sprawie przekroczenia standardu jakości gleby w zakresie zanieczyszczenia substancjami ropopochodnymi na działce, oznaczonej w ewidencji gruntów nr 650/1, położonej w miejscowości J. gmina T., należącej do H. W. W ocenie organu I instancji postępowanie wyjaśniające nie wykazało istnienia związku pomiędzy zanieczyszczeniem działki H. W. a rodzajem działalności gospodarczej prowadzonej przez M. S. na sąsiedniej działce (skup złomu). Wykonane w sierpniu 2005r. badania Inspekcji Ochrony Środowiska w K. nie potwierdziły przekroczeń standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi określonych rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz.U. Nr 165, poz. 1359), zaś badania przeprowadzone w dniu 4.10.2006r. nie potwierdziły skażenia gleby substancjami ropopochodnymi. Podkreślono również, iż występowanie brunatnej plamistości liści pomidorów na działce H. W. wedle stanowiska Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa Inspektoratu w K. wyrażonego w piśmie z dnia 17.08.2006r. znak: [...] mogło być efektem długotrwałego (10 lat) prowadzenia upraw pomidorów w glebie na tym samym miejscu. W odwołaniu od decyzji Starosty z dnia [...] H. W. podnosiła, że zanieczyszczenie gleby na jej działce powodujące usychanie pomidorów jest ściśle związane z działalnością prowadzoną na sąsiedniej działce w zakresie skupu złomu. Sadzonki pomidorów wegetują prawidłowo do czasu wysadzenia z inspektów a obszar usychania pomidorów ciągle się powiększa i aktualnie dochodzi do 30m2. Brak zanieczyszczeń spowodowanych substancjami ropopochodnymi nie wyklucza zdaniem odwołującej możliwości zanieczyszczenia innymi substancjami, co organ powinien wyjaśnić. Bez ustalenia wszystkich istotnych okoliczności umorzenie postępowania w sprawie jest przedwczesne. Samorządowe Kolegium Odwoławczego rozpatrując odwołanie stwierdziło, że umorzenie postępowania w sprawie przekroczenia standardów jakości gleby i ziemi wyłącznie w oparciu o analizę gleby na obecność substancji ropopochodnych jest niewystarczające skoro M. S. na sąsiedniej działce magazynuje również odpady niebezpieczne w postaci zużytych akumulatorów, z których może wyciekać elektrolit. Miejscem składowania akumulatorów powinno być utwardzone podłoże w budynku murowanym. Nie wiadomo czy przedsiębiorca wykonuje działalność zgodnie z warunkami pozwolenia, albowiem w aktach sprawy brak dowodów potwierdzających przeprowadzenie w tym zakresie kontroli. Ponadto jak zauważa organ odwoławczy, w sprawie zezwolenia z dnia 22.03.2002r. na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne zostało wznowione postępowanie na wniosek H. W., a ostateczne rozstrzygnięcie może rzutować na wynik tej sprawy, co uzasadnia rozważenie wstrzymania się z jej rozpatrzeniem do czasu zakończenia wznowionego postępowania. Podkreślono również, że organ I instancji wyłącznie powołał się na wyniki badań Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa Inspektoratu w K., pominął natomiast ocenę tej opinii do czego był zobowiązany. Treść opinii nie wyklucza, że zmniejszenie plonowania może być spowodowane także innymi przyczynami. Reasumując organ odwoławczy uznał, że Starosta nie dowiódł w sposób niebudzący wątpliwości z jakich powodów stwierdził bezprzedmiotowość postępowania i umorzył je w trybie art. 105 kpa. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. S. wniósł o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]znak: [...] i oddalenie odwołania H. W. Skarżący zarzucił, że Kolegium bezpodstawnie nakazało organowi I instancji wyjaśnienie kwestii związanej z magazynowaniem zużytych akumulatorów jak też zbadanie czy w tym zakresie przedsiębiorca prowadzi działalność zgodnie z warunkami zezwolenia w celu ustalenia przyczyn zmniejszenia plonowania roślin na działce H. W. Zdaniem skarżącego brak jest podstaw by w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie przekroczenia standardów gleby i ziemi dokonywać tego typu ustaleń, albowiem dotyczą one odrębnego postępowania. Wbrew stanowisku Kolegium argumentacja organu I instancji jest bardzo jasna, przeprowadzono wszystkie próby i badania wymagane w tej sytuacji, strony nie zgłosiły innych zarzutów i wniosków dowodowych. Nie budzi również wątpliwości treść opinii a jej oceny mógłby dokonać tylko inny biegły posiadający wiedzę specjalną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Rodzaje podejmowanych decyzji przez organ II instancji określa wyczerpująco art. 138 § 1 i § 2 kpa. W postępowaniu administracyjnym zasadą, wynikającą z art. 138 kpa, jest merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od tej zasady. Należy stwierdzić, iż sposób rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego mieści się w granicach określonych przepisem art. 138 § 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W rozpoznawanej sprawie H. W. wnioskiem z dnia 30.08.2006r. wystąpiła do Starosty o wszczęcie postępowania w sprawie przekroczenia standardów gleby na nieruchomości stanowiącej jej własność w związku z działalnością sąsiada M. S. prowadzącego działalność w zakresie skupu i utylizacji odpadów. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ I instancji powołał art. 102 ust. 1 i 2, art. 107 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska wskazując, że postępowanie dotyczy przekroczenia standardu jakości gleby w zakresie zanieczyszczenia substancjami ropopochodnymi. Zgodnie z art. 107. ust. 1 cyt. ustawy, na obszarze, na którym istnieje przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, starosta może, w drodze decyzji, nałożyć na władający powierzchnią ziemi podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do rekultywacji, obowiązek prowadzenia pomiarów zawartości substancji w glebie lub ziemi. Podmiot obowiązany jest w tym przypadku przechowywać wyniki pomiarów przez 5 lat od zakończenia roku kalendarzowego, którego dotyczą. 2. Postępowanie w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, wszczyna się z urzędu. Art. 102 ustawy reguluje kwestie rekultywacji w razie stwierdzenia zanieczyszczenia gleby. Stosownie do ust. 2 cyt. przepisu do dokonania rekultywacji może być zobowiązany władający powierzchnią ziemi lub sprawca naruszenia powierzchni ziemi, albo właściwy starosta. Należy zauważyć, iż z uwagi na treść powołanych przepisów brak było podstaw do ograniczenia przedmiotu sprawy o przekroczenie standardu jakości gleby wyłącznie w zakresie zanieczyszczenia substancjami ropopochodnymi, skoro z treści zezwolenia udzielonego M. S. wynika, że prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne obejmuje zbieranie i transport baterii i akumulatorów ołowiowych, żelaza i stali oraz złomu metali kolorowych. Ograniczenie zatem postępowania pierwszoinstancyjnego wyłącznie do zbadania zanieczyszczenia gleby pod kątem substancji ropopochodnych stanowiło zawężenie postępowania wyjaśniającego i w tym względzie słusznie Kolegium stwierdziło konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Postępowanie w sprawie w przekroczenia standardów gleby i ziemi toczy się w ramach i na zasadach określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te statuują zasadę swobodnej oceny dowodów, wyrażającą się między innymi w nakazie oceny wszystkich faktów i środków dowodowych. Zgodnie z art. 77 i 80 kpa w związku z art. 7 kpa organ orzekający w sprawie ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy, a jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W postępowaniu w przedmiocie przekroczenia standardów gleby i ziemi ciężar dowodów wprawdzie został przerzucony na wnioskodawcę, ale nie daje to Staroście uprawnień do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób naruszający zasadę ustalenia prawdy obiektywnej. Za trafne należy więc uznać stanowisko Kolegium, że sprawa nie została wyjaśniona w sposób niebudzący wątpliwości a organ I instancji nie wykazał przesłanki bezprzedmiotowości postępowania skutkującej jego umorzeniem w trybie art. 105 kpa. Za uzasadniony należy natomiast uznać zarzut skarżącego w kwestii braku podstaw do badania w tym postępowaniu prowadzenia działalności zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia, albowiem w istocie ta kwestia nie stanowi przedmiotu rozstrzygnięcia. Od wyniku postępowania wyjaśniającego czy na działce H.W. doszło do przekroczenia standardów jakości gleby i ziemi a jeżeli tak to czy fakt ten ma związek z prowadzoną na sąsiedniej działce działalnością gospodarczą zależeć będzie dalsze postępowanie Starosty, który jest organem uprawnionym do nałożenia na podmiot dokonujący zanieczyszczeń obowiązku rekultywacji zgodnie z art. 102 ust. 2. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na ocenę zasadności wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 138 § 2 kpa, albowiem jak już wyżej podniesiono w ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie jednoznacznych ustaleń w kwestii zanieczyszczenia gleby i w związku z tym zaistniały podstawy do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem jej wyjaśnienia. W tych okolicznościach, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.