II SA/Ke 218/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Dorota Pawlicka-Armańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2009r. sprawy ze skargi Z. R. i S. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata G. M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...]Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lica 1994r. Prawo budowlane nakazał Z. i S. małżonkom R. dokonanie rozbiórki części budynku gospodarczego usytuowanego w O. przy ul. [...], rozbudowanego niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem z dnia [...] określając, iż rozbiórka obejmuje: - ścianę wschodnią od budynku chłodni na długości 3,50m, natomiast od budynku gospodarczego na długości 2,40m, - ścianę południową od budynku chłodni do naroża budynku na odcinku 3,00m, - ścianę zachodnia po stronie południowej od naroża budynku do ściany wewnętrznej na odcinku 3,75m - ścianę zachodnią po stronie północnej od naroża budynku do okna na odcinku 2,80m, - ścianę północną od naroża do istniejącego budynku gospodarczego na odcinku3,80m. Rozbiórka powyższych odcinków ścian łączy się automatycznie z odbudową ściany północnej budynku wewnętrznego po licu zewnętrznym filara międzybramowego i międzyokiennego od ściany zachodniej do wschodniej uwzględniona w dokonanym zgłoszeniu do wyburzenia. Na skutek wniesionego przez inwestorów odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i w to miejsce nakazał małżonkom R. zlikwidowanie samowolnej rozbudowy budynku gospodarczego usytuowanego w O. przy ul. [...] poprzez dokonanie rozbiórki konstrukcji dachu oraz rozbiórki dobudowanych do tego budynku części od strony północnej i południowej poprzez rozbiórkę: ściany południowej o długości 3,00m, ściany północnej o długości 3,80m, dwóch odcinków ściany zachodniej o długościach 3,75m i 2,80m oraz dwóch odcinków ściany wschodniej o długościach 3,35m i 2,40m. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Z. i S. małżonkowie R. złożyli w dniu 24 października 2004r. do Starostwa Powiatowego zgłoszenie dotyczące wykonania w budynku gospodarczym, usytuowanym na działce nr [...] przy ul. [...] w O., robót budowlanych polegających na otynkowaniu ścian, zlikwidowaniu ściany wewnętrznej od strony istniejącego od strony północnej budynku gospodarczego, wykonaniu trzech bram wjazdowych, zmianie pokrycia dachu z papy na blachę trapezową. W dniu [...] Starosta wydał "zaświadczenie" o braku sprzeciwu do tego zgłoszenia. Natomiast w dniu 21.10.2004r. wpłynęło do Inspektoratu Nadzoru Budowlanego pismo spadkobierców po A. i M. G., zawierające żądanie wstrzymania budowy. Przeprowadzone w dniu 25 października 2004r. oględziny wykazały rozpoczęcie robót budowlanych przy budynku gospodarczym o wymiarach 5,60 na 11,30m. Od strony podwórza stwierdzono wykonanie trzech bram wjazdowych, a od strony działki [.] wykonanie trzech otworów okiennych z osadzonymi ościeżnicami z demontażu. Na otynkowanych ścianach osadzone były nowe murłaty, w trakcie wykonywania była dwuspadowa konstrukcja więźby dachowej. W połaci dachowej od strony podwórka była wykonana konstrukcja pod przyszłą lukarnę. W jednym z pomieszczeń stwierdzono wykonaną nową wylewkę cementową. Organ odwoławczy przytoczył przebieg postępowania, wskazując iż początkowo organ I instancji wydał dwa postanowienia o wstrzymaniu robót na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, które były uchylane na skutek wnoszonych zażaleń, oraz jedną wydaną na podstawie art. 51 decyzję, która także została uchylona. Przeprowadzone w międzyczasie kolejne oględziny wykazały większy zakres wykonanych prac ( obicie więźby dachowej i lukarny deskami, pokrycie dachu papą, zamontowanie skrzydeł okiennych oszklonych od strony zachodniej ). Następnie postępowanie było prowadzone w trybie art. 49 b, ponownie w trybie art. 51 oraz ostatecznie w trybie art. 48 Prawa budowlanego, z tym że wydana w dniu [...] decyzja została uchylona, w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007r. sygn. P 37/06. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nakazał inwestorom wstrzymanie prowadzonych robót budowlanych przy rozbudowie budynku gospodarczego z jednoczesnym nałożeniem na nich obowiązku przedłożenia w terminie do 30 listo[pada 2008r. m. in. ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego, uwzględniającego zmiany dostosowujące "remontowany" budynek do warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wraz z projektem zagospodarowania działki, oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Mimo upływu terminu Z. i S. małżonkowie R. wymaganych dokumentów nie przedłożyli. Rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na wstępie wskazał, że chociaż nie ulega wątpliwości, iż inwestorzy dokonali w dniu [...] zgłoszenia robót budowlanych i Starosta nie wniósł sprzeciwu do tego zgłoszenia, to jednak zachodziła podstawa do wszczęcia postępowania w sprawie samowoli. Nie ulega bowiem wątpliwości w świetle zebranego materiału dowodowego, że przed dokonaniem zgłoszenia nastąpiła rozbudowa budynku, na co wskazuje stwierdzony w czasie oględzin w dniu 25.10.2004r. zakres prac. Jak bowiem wynika z dokumentów sądowych sprawy o sygn. I Ns 157/97: szkicu sytuacyjnego, stanowiącego załącznik do protokołu z oględzin nieruchomości, przeprowadzonych przez Sąd Rejonowy w O. w dniu 9 kwietnia 1999r. oraz mapy podziału działki nr [...] z 11.12.1999r. wówczas, to jest w 1999r., w miejscu obecnego budynku gospodarczego o wymiarach 11,30m na 5,60m istniał murowany garaż o wymiarach 5,50m na 3,50m połączony "zadaszeniami": od strony południowej z budynkiem chłodni zaś od strony północnej z murowanym budynkiem gospodarczym. Zatem wymiary budynku podane w zgłoszeniu były wymiarami po dokonanej jego samowolnej rozbudowie, która musiała nastąpić po 1999r. Dokonane zgłoszenie robót budowlanych było próbą obejścia prawa, to jest zalegalizowania samowolnej rozbudowy tego budynku z pominięciem obowiązującej w tym zakresie procedury. Samowolna rozbudowa polegała na dobudowie części po jego stronie północnej i wschodniej, poprzez dobudowanie odcinków ścian do jego ściany zachodniej, wschodniej, północnej i południowej, przy częściowym wykorzystaniu ścian i fundamentów istniejących na działce budynków ( od strony południowej chłodni, a od strony północnej murowanego budynku gospodarczego), a następnie wykonaniu nowej konstrukcji dachu ( o innym kształcie i wymiarach niż uprzednio istniejąca) nad powstałym w wyniku rozbudowy nowym budynkiem. Cały wykonany zakres prac stanowi niewątpliwie rozbudowę, a nie remont. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego rozbudowa stanowi budowę, wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę. Brak takiego pozwolenia poskutkował wydaniem na podstawie art. 48 ust. 2 postanowienia z dnia 11 kwietnia 2008r. Wobec zaś braku wywiązania się przez inwestora z nałożonego tym postanowieni obowiązku zgodnie z art. 48 ust. 4 należało zastosować art. 48 ust. 1. Dalej organ wskazał, że w przypadku rozbiórki nakazanej w tym trybie przepis nie daje podstaw do wydania nakazu wykonania innych robót, w tym robót zabezpieczających. Sposób zabezpieczenia budynku spoczywa na inwestorze. Przepis ten nie daje także podstaw do nakazywania przywracania obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Dalsze wykonywanie robót budowlanych może nastąpić po wykonaniu nakazanej decyzją rozbiórki i po uzyskaniu pozwolenia na budowę w organie architektoniczno – budowlanym. Z uwagi na fakt, że pozostałość po wykonaniu rozbiórki nie będzie spełniała żadnej funkcji użytkowej, inwestor winien sam zadecydować, czy ubiegać się o pozwolenie na budowę, czy też dokonać jego całkowitej rozbiórki. Stwierdzając zatem wadliwość decyzji organu I instancji, zawierającej oprócz nakazu rozebrania części samowolnie dobudowanych nakaz odbudowy ściany północnej budynku pierwotnego, wyburzonej przez inwestora na podstawie zgłoszenia, należało decyzję organu I instancji zreformować na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że zakres wykonanych przez Inwestora samowolnie robót budowlanych przy przedmiotowym budynku ustalił miedzy innymi na podstawie analizy porównawczej pierwotnego kształtu i wymiarów w rzucie tego budynku przedstawionego na mapie geodezyjnej, przyjętej do zasobu geodezyjnego w 1983r. oraz szkicu stanowiącej załącznik do protokołu oględzin przeprowadzonych przez Sąd Rejonowy w 1999r. oraz mapy podziału z 1999r. z obecnym kształtem i wymiarami w rzucie, przedstawionymi na szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik do protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 11 grudnia 2008r. W skardze na tę decyzję Z. i S. małżonkowie R. zarzucili, że nakazanie rozbiórki części budynku gospodarczego może spowodować zagrożenie dla istniejącej konstrukcji starego budynku mieszkalnego. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2009r. sporządzonym przez ich pełnomocnika dodatkowo zarzucili, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 107 kpa. Mianowicie ich zdaniem organ nie dokonał szczegółowych ustaleń w zakresie ewentualnego zagrożenia, jakie wykonanie decyzji może spowodować dla istniejących innych budynków, oraz że decyzja w sposób ogólny określa jaki jest zakres nakazanej rozbiórki, posługując się oznaczeniem stron świata i długościami ścian podlegających rozbiórce w metrach; oznaczenie przedmiotu rozbiórki jest nieprecyzyjne i nie pozwala na wykonanie decyzji. Nadto organ w uzasadnieniu odwołał się do szkicu sytuacyjnego, znajdującego się w aktach organu I instancji, a takie rozwiązanie jest niezgodne z przepisami prawa bowiem to decyzja powinna w sposób precyzyjny i jednoznaczny wskazywać jaki jest zakres rozbiórki. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, iż ostatecznie prawidłowo organy uznały, iż w sprawie ma zastosowanie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. Nr 156 za 2006r. poz. 1118 ze zm.), określanej dalej w skrócie ustawą. Zgodnie z jego ust.1 właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentów sporządzonych na potrzeby toczącej się w 1999r. przed Sądem Rejonowym w O. sprawy o zasiedzenie, nie może budzić żadnych wątpliwości, iż jeszcze w 1999r. w miejscu, gdzie obecnie istnieje budynek gospodarczy o wymiarach 5,60m na 11,30 m istniał garaż o wymiarach 5,50m na 3,50m. Na rozbudowę tego budynku skarżący nie posiadali wymaganego przepisem art. 28 ustawy pozwolenia na budowę. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu, że tej samowoli nie mógł sanować brak sprzeciwu organu architektoniczno – budowlanego wobec zgłoszenia remontu budynku, rozbudowanego wcześniej w samowolny sposób. Stosownie do wymogów art. 48 ust. 3 ustawy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na inwestorów obowiązek złożenia stosownych dokumentów, wyznaczając im na to wystarczający, bo ponad półroczny, termin. W tym czasie inwestorzy zwrócili się tylko do organu o informację, czy i w jakiej wysokości- w związku z zatwierdzeniem projektu budowlanego, jaki mają obowiązek przedłożyć zgodnie z tym postanowieniem- będą wymagane opłaty. Po uzyskaniu odpowiedzi nie przedłożyli żadnych, wymaganych do legalizacji, dokumentów. W tej sytuacji prawidłowo organy na podstawie art. 48 ust. 4 zastosowały przepis art. 48 ust.1 Ustawy. Odnosząc się do zawartych w skardze i piśmie procesowym zarzutów wskazać należy, iż oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd bada jedynie, czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy dotyczące skutków prawnych rozbudowania budynku bez wymaganego pozwolenia na budowę. To adresat decyzji, w tym wypadku skarżący, mają obowiązek wykonać rozbiórkę w taki sposób, aby były zachowane wszelkie warunki bezpieczeństwa związane zarówno z wykonywaniem robót rozbiórkowych jak i stanem zaistniałym po wyeliminowaniu samowolnie wzniesionej części obiektu (por. m. in. uzasadnienie wyroku NSA w sprawie o sygn. II OSK 1750/07). Tym samym zarzut naruszenia art. 77 kpa jest bezzasadny. Tak samo ocenić należy zarzut naruszenia art. 107 kpa. Wbrew zawartym w piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2009r. zarzutom, decyzja w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości określa, którą część budynku skarżący mają obowiązek rozebrać, właśnie dzięki określeniu poszczególnych elementów obiektu poprzez odwołanie się do ich usytuowania względem stron świata oraz długości poszczególnych ścian. Nie polega na prawdzie zarzut, jakoby organ odwoławczy określając przedmiot rozbiórki "odesłał" do akt sprawy. Organ ten jedynie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ustalenia, które części obiektu zostały samowolnie rozbudowane i w związku z tym podlegają rozbiórce, dokonał w oparciu między innymi o dowód ze szkicu sytuacyjnego, stanowiącego załącznik do protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 11 grudnia 2008r. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji dowodu, w oparciu o który organ poczynił swoje ustalenia, w żadnym razie nie może być uznane za naruszenie art. 107 kpa. Mając powyższe na uwadze, skoro podniesione zarzuty okazały się nieuzasadnione i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji bądź stwierdzenia jej nieważności, które należałoby uwzględnić z urzędu, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 250 tej samej ustawy oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi koszty nieopłaconej, udzielonej przez niego z urzędu, pomocy prawej w kwocie 292,80 zł..