II SA/Ke 219/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2015r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. K. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 26 stycznia 2015 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. K. od decyzji Wójta Gminy O. z dnia 10 lipca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy nałożenia na Gminę Ł. właściciela działek o nr ewidencyjnych 272/2, 269/2, 198/16 i 272/4 położonych w miejscowości Ł. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w trybie art. 29 Prawa wodnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Z akt sprawy wynika, że P. K. wystąpił z wnioskiem podnosząc, że przyczyną zalewania jego nieruchomości o nr ewidencyjnym 269/4, 269/5 i 272/3 jest zasypanie naturalnego zbiornika wodnego na działce nr 198/16, które wykonano na podstawie dokumentacji dotyczących zbiornika p.poż., a nie jak powinno być zbiornika naturalnego, a także realizacja przez Gminę Ł. inwestycji na działkach 272/2, 269/2 i 272/4. Po uchyleniu przez SKO decyzji Wójta Gminy O. z dnia 8.02.2013r. zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego została uzupełniona opinia biegłego. Kolegium w decyzji z dnia 24.07.2013r. zleciło biegłemu szczegółowe zbadanie, czy w projekcie likwidacji zbiornika nie uwzględniono dopływu wód gruntowych i opadowych, które zasilały istniejący staw, czy po zasypaniu stawu nadmiar wód gruntowych czy też opadowych mógł skierować się na okoliczne posesje, ustalić funkcję jaką w sferze stosunków wodnych stanowił zbiornik o pow. 39 arów, a funkcji jaką ma kanał O 400 łączący rów wodami dopływającymi R-2 z rowem odprowadzającym R-1, czy po połączeniu rowu doprowadzającego wodę R-2 z rowem odprowadzającym R-1 rów R-1 przyjmuje jedynie taką ilość wody jaką doprowadza rów R-2 oraz co dzieje się z wodami opadowymi i wodami podziemnymi gromadzącymi się z okolic byłego zbiornika p.poż., położonych znacznie wyżej aniżeli działka skarżącego. Czy istniejący poprzednio zbiornik p.poż. był zasilany jedynie niewielką ilością wody z rowu dopływającego R-2 czy też gromadził wszelkie wody opadowe i podziemne napływające z okolic tego zbiornika. Czy zasypując staw i urządzając jedynie kanał O 400 Gmina Ł. doprowadziła do takiego stanu, że rów R-1 może odebrać tylko tyle wody ile dopłynęło rowem R-2 natomiast kwestia stanu wód opadowych podziemnych jakie uprzednio zbierał zbiornik p.poż. z położonych wyżej względem działki skarżącego nieruchomości pozostała poza kontrolą, czy problem zmiany stanu wody na gruncie miał miejsce po realizacji inwestycji polegającej na zmianie sposobu zagospodarowania i użytkowania terenu po zbiorniku p.po.ż., czy również przed realizacją inwestycji mogły takie zakłócenia nastąpić. Kolegium stwierdziło, że w dniu 6.11.2013r. została przeprowadzona wizja lokalna w terenie z udziałem pracowników Urzędu Gminy w O., opiniodawcy, przedstawicieli Gminy Ł. oraz właścicieli działek 272/3, 269/4 i 269/5, z której sporządzono protokół. Do protokołu załączono kserokopię mapy aktualizacji wsi Ł. z 1976r. przedstawiającej m.inn. wody otwarte. Biegły D. W. posiadający kwalifikacje do wykonywania dokumentacji hydrologicznych Nr 25/2004 ustalił ilość wody podlegającej infiltracji, powierzchnię filtracji uwzględniając kierunek spływu wód w rowie popierając to stosownymi wyliczeniami. W ocenie biegłego Gmina Ł. zmieniła stosunki wodne na działkach 272/4, 272/2, 198/16, 269/6, jednak zmiany te nie oddziaływują negatywnie na działki P. K. Z opinii wynika, że zasypanie zbiornika na działce 198/16 nie zmieniło kierunku odpływu wód, gdyż między wlotem rowu R-2 do zbiornika, a mnichem spustowym wykonano kolektor melioracji szczegółowej średnicy 400mm oraz dodatkowo od strony południowej wykonano drenaż o średnicy 100mm. Kolegium podniosło, że zasypanie zbiornika p.po.ż nastąpiło w oparciu o pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę S. decyzją z dnia 22.02.2006r. oraz decyzji Starosty S. o udzieleniu pozwolenia na budowę z dnia 26.04.2006r. Rura drenażowa Q1 100 została wykonana na podstawie zgłoszenia do Starosty S. z dnia 28.06.2012r., przedsięwzięcie pod nazwą "Rozbudowa i modernizacja budynku Centrum Kultury w Ł. zrealizowano na podstawie pozwolenia na budowę Starosty S. z dnia 20.06.2008r., który to obiekt został dopuszczony do użytkowania przez PINB w S. Zagospodarowanie działek 272/2 i 269/6 w ramach tej inwestycji nie uległo zasadniczym zmianom. Mimo rozbudowy obiektu Centrum Kultury, nie stwierdzono celowej działalności polegającej na odprowadzaniu wód opadowych na działkę 273/3. Zachowano spadek terenu w kierunku działki 273/3 z odchyleniem o ok. 45 w kierunku rowu R-2 i nadal przeszkodą na spływie wody jest ogrodzenie Centrum Kultury, w którym wbrew twierdzeniom P. K. nie stwierdzono otworów. Zmiany kierunku odpływu nastąpiły na planowanym placu postojowo-targowym. Kolegium uznało, że po zakończeniu przedsięwzięcia, wody opadowe zostały skierowane na przylegające tereny zielone oraz na teren działki 272/4, stanowiącej własność Gminy Ł., a z uwagi na konfigurację terenu, wody opadowe pośrednio przez tereny zielone usytuowane wokół budynku Centrum w naturalny sposób kierują się na tereny niżej położonych działek sąsiednich. W ocenie organu odwoławczego uzupełniona opinia jest rzetelna i logiczne spójna, poparta konkretnymi wyliczeniami oraz analizą topograficzną terenu. Zarzuty dotyczące kwalifikacji biegłego są nieuzasadnione wobec potwierdzenia jego uprawnień do wykonywania dokumentacji hydrologicznej - świadectwem Ministra Środowiska z dnia 19.07.2004r. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26.01.2015r. wniósł P. K. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił wadliwe ustalenia faktyczne oparte na opinii sporządzonej przez osobę, która nie posiada kwalifikacji z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodno-prawnych. W uzasadnieniu odniesiono się do poszczególnych kwestii stanowiących zdaniem skarżącego mankamenty opinii stawiając ogólny zarzut dotyczący niewyjaśnienia, czy w sytuacji intensywnych opadów (czego biegły nie badał) w ogóle zainstalowany kolektor 400mm jest w stanie odprowadzić wody ze zlewni zasypanego zbiornika o pow. 6 ha i wody podziemne z dawnego zbiornika. Skarżący kwestionuje taką wykładnię art. 29 prawa wodnego jakiej dokonał organ odwoławczy, z której wynika brak możliwości dochodzenia roszczeń zawartych w tym przepisie w sytuacji, gdy doszło do zasypania zbiornika na podstawie pozwolenia wodnoprawnego i pozwolenia na budowę. Zarzuca brak analizy pozwolenia wodnoprawnego oraz niezwrócenie się do PINB celem uzyskania stanowiska w kwestii odwodnienia sąsiednich budynków, do których byli zmuszeni właściciele działek sąsiednich, po zasypaniu zbiornika p.poż. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zwrócić uwagę na niekompletność akt administracyjnych, które odzwierciedlają stan po uchyleniu przez SKO wydanej poprzednio przez Wójta Gminy O. decyzji z dnia 8 lutego 2013r. Brakuje wniosku strony, który wszczął postępowanie, zaś o przedmiocie sprawy można wnioskować z pism skarżącego kierowanych w toku postępowania administracyjnego (6.11.2013r. k. nr 18; 21.11.2013r., k. nr 19, 5.02.2014r.), z których wynika, że skarżący upatruje naruszenia stosunków wodnych na swoim gruncie na skutek zasypania zbiornika p.poż., budowy Centrum Kultury na działkach nr 272/2 i 269/6 oraz budowy placu postojowo-targowego na działkach nr 272/2 i 272/4. W ocenie Sądu organ II instancji nie sprostał wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 75 § 1 k.p.a., gdyż nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Ustalenie, że realizacja inwestycji prowadzonych przez Gminę Ł. na działkach o nr ew. 198/16, 272/2, 272/4 oraz 269/6 nie odbywała się z naruszeniem art. 29 ustawy Prawo wodne, organ odwoławczy dokonał w oparciu o sporządzoną przez D. W. opinię ze stycznia 2014r. Kolegium koncentruje się na uznaniu, że zasypanie zbiornika na działce 198/16 nie zmieniło kierunku odpływu wód. Jednakże z tego faktu, w świetle istniejących w sprawie okoliczności, nie można jeszcze wyprowadzić wniosku, że na działkach skarżącego nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Z uwagi na treść art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, w szczególności nie może zmieniać kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Nie budzi wątpliwości, że może dojść do sytuacji, w której nastąpi zmiana stanu wody na gruncie, pomimo braku zmiany kierunku odpływu wody. Zgodnie z wyrażonym przez biegłego stanowiskiem, Gmina Ł. likwidując zbiornik, zmieniła ilość wody dopływającej, a zatem zmieniła stosunki wodne na opisanych działkach. Jednakże w opinii jej autora, zmiany te nie oddziaływują negatywnie na działki skarżącego. Bezspornie realizacja inwestycji polegającej na rozbiórce zbiornika wodnego p.poż. na działce nr 198/16 oraz wykonaniu w jego miejsce rurociągu łączącego rów R-2 dopływający do zbiornika i rurociąg odpływowy ze zbiornika O 400 mm nastąpiła na podstawie pozwolenia Starosty S. z dnia 22 lutego 2006r. W pkt 4 sentencji zastrzeżono prawo nałożenia dodatkowych obowiązków niezbędnych ze względu na ochronę interesów ludności, gospodarki narodowej i środowiska. Zdaniem Sądu, dla możliwości zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego bez znaczenia pozostaje okoliczność z jakich przyczyn dochodzi do wyrządzenia szkody na działce sąsiedniej z powodu zmiany stosunków wodnych na gruncie właściciela. W aktach sprawy brak jest jednoznacznego wyjaśnienia z uwzględnieniem niezbędnej specjalistycznej wiedzy, czy doszło do zmiany stosunków wodnych (a nie tylko zmiany kierunku spływu wody opadowej i kierunku odpływu ze źródeł) i czy te zmiany mają negatywny wpływ na grunty skarżącego. Okoliczność ta ma zaś znaczenie dla ustalenia, czy istnieją przesłanki określone w art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, uzasadniające zastosowanie nakazów wymienionych w ust. 3 powołanego przepisu. Istnieją wątpliwości co do stanowiska organu w tej kwestii choćby w świetle dołączonego do skargi materiału fotograficznego, który obrazuje przelewanie się wody przez istniejące otwory w ogrodzeniu. Opinia nie wyjaśnia jaka ilość wody była gromadzona w zbiorniku i jakie są skutki związane z jej odprowadzaniem do rowów dla gruntów skarżącego, po zasypaniu zbiornika. Z opinii wynika, że biegły oszacował wzrost ilości wody odprowadzanej o 1157,0m3/rok, ale tylko ze względu na zmniejszenie ilości wody podlegającej odparowywaniu. Należy zgodzić się z zarzutem skarżącego, że w okolicznościach konkretnej sprawy, ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych, zaś sporządzający opinię biegły takimi kwalifikacjami nie dysponował. Nie można natomiast podzielić jego zarzutu o braku wpływu na wybór biegłego. W tym zakresie ani przepisy prawa materialnego ani przepisy procesowe, nie dają stronom postępowania administracyjnego podstaw do takiego uprawnienia. Autor opinii, D. W. – posiadający kwalifikacje do wykonywania dokumentacji hydrologicznych w piśmie z dnia 7.03.2014r. (k. nr 30 akt adm.) wskazywał, że sprawy w przypadku szczególnego korzystania z wód (w tym przypadku zasypanego zbiornika), które negatywnie oddziaływują na mienie osób trzecich powinien prowadzić Starosta Powiatu S. i Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej K. jako organ II instancji, ewentualnie Nadzór Budowlany. Biegły podkreślił, że weryfikacji danych odnośnie wymiarowania kanału oraz przepustowości rowów R-1 i R-2 ujętych w Operacie Wodnoprawnym powinien dokonać właśnie Starosta, a następnie organ II instancji, a nie Wójt Gminy O., czy też Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ winien więc rozważyć celowość zwrócenia się do Starosty S., który jako organ właściwy wydał pozwolenie wodnoprawne określone decyzją z dnia 22.02.2006r. o wyrażenie stanowiska w sprawie oddziaływania zasypanego zbiornika na działki sąsiednie. W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest także jednoznacznego udokumentowania stanowiska PINB w S. w kwestii odwodnienia chodników i połaci dachów, którą podnosił skarżący, upatrując także w realizowanych przez Gminę Ł. przedsięwzięciach polegających na modernizacji na sąsiedniej działce budynku Centrum Kultury, źródeł naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Biegły w opinii stwierdza, że przyrost powierzchni utwardzonej wynosi 1500m2 ale przyjmuje, że zostało wykonane odwodnienie. Jednakże należy zauważyć, że teza odnośnie wykonania odwodnienia budynku i chodników na działkach 272/2, 272/4 269/6 zgodnie z prawem budowlanym, nie została potwierdzona konkretnymi dowodami. W tym zatem zakresie niemożliwa jest weryfikacja opinii biegłego. Wadliwości w zakresie wyjaśnienia podstawy faktycznej pozwalają na przyjcie, że również uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organy nie wykazały, że zasypanie zbiornika na działce nr 198/16 nie spowodowało zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu skarżącego. Brak bowiem ustalenia, czy po zasypaniu zbiornika nie doszło do zwiększenia ilości wód gruntowych i opadowych, które poprzez grunty skarżącego odprowadzane są do istniejących rowów oraz, czy istniejące rowy R-2 i R-1 są w stanie odprowadzić i przyjąć wody gruntowe i opadowe z obszaru zasypanego zbiornika. Ocena braku przesłanek skutkujących nałożeniem sankcji określonych w ust. 3 art. 29 Prawa wodnego została dokonana wybiórczo, bez zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Koszty zastępstwa procesowego określono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. W szczególności uzupełni materiał dowodowy w sposób pozwalający na ustalenie przede wszystkim, czy zasypanie zbiornika na działce nr 198/16 miało wpływ na kształtowanie stosunków wodnych na działce skarżącego i czy w związku z tym, istnieją przesłanki określone w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne uzasadniające nałożenie na Gminę Ł. przewidzianych tym przepisem nakazów. Dopiero w oparciu o tak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony w aktach materiał dowodowy podejmie rozstrzygnięcie którego treści obecnie Sąd nie przesadza, zaś swoje stanowisko uzasadni stosownie do wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a.