II SA/Ke 222/23
WyrokWSA w Kielcach2023-06-23
Skład orzekający: Beata Ziomek, Dorota Pędziwilk-Moskal, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego z wiatą jest zasadny, gdy obiekt znajduje się w odległości 70 cm od ogrodzenia działki, a teren objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje ciąg pieszojezdny oznaczony symbolem 2CPD?Ratio decidendi
Nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego z wiatą jest zasadny, ponieważ obiekt znajduje się w pasie nieprzewidzianym pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał, że ciąg pieszojezdny oznaczony symbolem 2CPD nie jest drogą publiczną i nie posiada wyznaczonego pasa drogowego, a zatem nie można stosować przepisów dotyczących odległości od dróg publicznych. W związku z tym, obiekt narusza ustalenia planu, co uzasadnia nakaz rozbiórki.Stan faktyczny
Skarżący G. B. i J. B. wnieśli skargę na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego z wiatą. Obiekt o łącznej powierzchni zabudowy do 25 m2 został wybudowany w 2008 r. bez wymaganego zgłoszenia. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów k.p.a. oraz błędną wykładnię i niezastosowanie przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (m.p.z.p.) i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Jacek Kuza Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi G. B. i J. B. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2023 r. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 7 lutego 2023 r. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej też jako "ŚWINB"), po rozpatrzeniu odwołania G. B. i J. B., utrzymał w mocy wydaną na podstawie art. 49b ust. 1, art. 52 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lica 1994 r. - Prawo budowlane, decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej "PINB") z 29 czerwca 2022r. znak: [...], którą nakazano skarżącym dokonać całkowitej rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej z dachem jednospadowym, o wymiarach zewnętrznych ok. 3,20 m szerokości, 5,25 m długości z dobudowaną od strony północnej wiatą o wym. zewnętrznych ok. 3,20 m szerokości, 2,35 m długości, bez uprzednio wymaganego prawem zgłoszenia o zamiarze przystąpienia do budowy.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał w szczególności, że z oświadczeń inwestorów i materiałów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż w 2008 r. G. B. i J. B. zrealizowali sporny budynek gospodarczy z dobudowaną od strony północnej wiatą na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w S., bez wymaganego według ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) zgłoszenia właściwemu organowi. ŚWINB powołał się na treść art. 29 ust. 1 pkt 2, ust. 4 pkt 2 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wybudowania spornego obiektu i wskazał, że inwestorzy w 2008 r. przystępując do budowy ww. budynku gospodarczego, o konstrukcji drewnianej i wymiarach zewnętrznych: około 3,20 m szerokości x 5,25 m długości, z dobudowaną od strony północnej wiatą o wymiarach zewnętrznych około 3,20 m szerokości x 2,35 m długości, tj. o łącznej powierzchni zabudowy do 25 m2, na terenie działki nr [...] położonej przy ul. [...] w S. powinni byli dokonać zgłoszenia zamiaru tej budowy.
ŚWINB podkreślił, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Organ odwoławczy wyjaśnił zatem, że z uwagi na to, iż niniejsza sprawa została wszczęta przez PINB 15 maja 2020 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z 13 lutego 2020 r., postępowanie to przed organami nadzoru budowlanego winno być prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Dodał, że przedmiotowy obiekt usytuowany jest na terenie podlegającym ochronie konserwatora zabytków.
Analizując w trybie odwoławczym sprawę samowolnie wybudowanego ww. budynku gospodarczego ŚWINB przypomniał, że była ona już dwukrotnie przedmiotem postępowań administracyjnych toczących się przed tym organem. Postanowieniem z 11 stycznia 2021 r. ŚWINB uchylił w całości postanowienie PINB z 23 października 2020 r. w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej z tytułu legalizacji samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, wskazując na treść obowiązujących przepisów planistycznych, jak również budzące wątpliwości zaświadczenie Burmistrza Miasta S. odnoszące się do sposobu użytkowania tego budynku. Następnie postanowieniem z 1 października 2021 r., po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego ŚWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB z 27 kwietnia 2021 r. ustalające opłatę legalizacyjną, uznając, że obiekt nie narusza przepisów, w tym planistycznych. W wyniku zaskarżenia ww. rozstrzygnięcia WSA w Kielcach w wyroku z 29 grudnia 2021 r. o sygn. akt: II SA/Ke [...] wskazał na sprzeczne stanowisko organu do co zgodności usytuowania spornego obiektu z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w skrócie "m.p.z.p."), a przedstawionymi w postanowieniach ŚWINB z 11 stycznia 2021 r. i 1 października 2021 r., gdzie w pierwszym stwierdzono, że obiekt narusza przepisy m.p.z.p., a w drugim, że obiekt spełnia warunki do zalegalizowania, nie wyjaśniając przy tym na jakiej podstawie organ przyjął takie stanowisko. W powyższym wyroku Sąd stwierdził, że "przedwczesnym" jest, bez szczegółowej analizy przepisów m.p.z.p., stwierdzenie, że budynek gospodarczy w wiatą usytuowany jest zgodnie z przepisami planistycznymi gminy. Powyższa ocena Sądu poskutkowała uchyleniem rozstrzygnięć obu instancji.
Przy ponownym analizowaniu sprawy PINB, chcąc wyjaśnić wątpliwości co do treści przepisów m.p.z.p., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta S. z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego terenu osiedla "SALVE REGINA" wraz z terenami przyległymi na obszarze miasta S. i zmienionego uchwałą Nr [...] Rady Miasta S. z dnia 22 maja 2013 r., zwrócił się bezpośrednio do architekta urbanisty o wyjaśnienie wątpliwości, lecz działanie to nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Wobec powyższego ŚWINB, już w trybie odwoławczym, wystąpił do organu planistycznego o wyjaśnienie przepisów planistycznych dotyczących budynku gospodarczego będącego przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego. Burmistrz Miasta S. w piśmie z 28 grudnia 2022 r. wskazał, że sporny obiekt jest zgodny z przepisami m.p.z.p., uznając, że odległość zabudowy od publicznych dróg dojazdowych, dróg wewnętrznych oraz ciągów pieszojezdnych określa się na m.in. 5 m od linii rozgraniczających pas drogowy (czyli linii orientacyjnej wyznaczającej pas drogowy ciągu pieszojezdnego). Tym samym tworząc pojęcie "pas drogowy ciągu pieszojezdnego".
Zdaniem ŚWINB, "ciąg pieszojezdny" nie jest drogą publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1693 ze zm.). Organ odwoławczy zaznaczył, że pas gruntu służący jako dojazd do działek usytuowanych wzdłuż tego pasa stanowią działki prywatne należące do osób fizycznych sklasyfikowane jako sad. Z akt sprawy wynika, że pas działek prywatnych, który należy określić jako prywatną wewnętrzną drogę dojazdową składa się z działek nr [...], [...] i [...], przedstawionych na mapie z projektem podziału przyjętej do zasobu pod nr [...] zatwierdzonego decyzją Burmistrza Miasta S. z 4 sierpnia 2008 r. znak: [...] i ma szerokość 4 m. Utworzenie tej drogi miało miejsce przed wejściem w życie zapisów m.p.z.p.
Co potwierdza § 13 ust. 3 pkt 2 m.p.z.p. stanowiący o wyznaczeniu ciągu pieszego 2CPD o szerokości 5 m z wykorzystaniem istniejących dojazdów niepublicznych, jezdnia jednopasmowa o szerokości 3,5 m.
W związku z powyższym ŚWINB stwierdził, że przewidziana zgodnie z podziałem szerokość gruntu pełniącego funkcję drogi dojazdowej wynosi 4 m.
Z treści planu wynika, że organ planistyczny zamierzał, poprzez ww. zapisy planu, poszerzyć ten ciąg komunikacyjny do 5 m tworząc ciąg pieszojezdny. Z zapisu tego wynika również, że Gmina nie przewidziała, aby w ciągu tym wykonać chodnik, jak to ma miejsce, np. 5CPD, [...] Dalej ŚWINB odniósł się do przytaczanej wielokrotnie treści § 18 ust. 5 pkt 2 m.p.z.p. stanowiącej, że "dla terenów zabudowy 1MN, 3MN, 4MN, 5MN, 6MN ustala się następujące warunki zabudowy i zagospodarowania terenu: odległość zabudowy od publicznych dróg dojazdowych, dróg wewnętrznych oraz ciągów pieszojezdnych określa się na min. 5 m od linii rozgraniczającej pas drogowy". W celu wyjaśnienia dopuszczalności usytuowania spornego obiektu w odniesieniu do przepisów planistycznych ŚWINB zwrócił uwagę na zamieszczone w § 18 ust. 5 pkt 2 m.p.z.p. pojęcie "linii rozgraniczających pas drogowy" i zwrócił się do organu planistycznego o wyjaśnienie tej kwestii.
Z wyjaśnieni udzielonych przez Burmistrz Miasta S. w piśmie z 28 grudnia 2022 r. ŚWINB wywnioskował, że dla organu planistycznego "linia rozgraniczająca pas drogowy", o której mowa w § 18 ust. 5 pkt 2 m.p.z.p. jest tożsama z orientacyjną linią wyznaczającą ciąg pieszojezdny (należy dodać, że ciąg pieszojezdny 2CPD przedstawiony jest na rysunku planu nr [...] w skali 1:1000). Organ planistyczny wskazał na odstępstwo dla zabudowy istniejącej zbliżonej do dróg publicznych w zakresie odległości, co wydaje się oznaczać, że organ utożsamia ciąg pieszojezdny 2CPD z drogą publiczną, o których stanowi ustawa o drogach publicznych. ŚWINB zaznaczył zaś, że przepisy m.p.z.p. należy interpretować tak, aby tworzyły spójną oraz logiczną systemowo całość. Poszczególne zapisy planu i kluczowe definicje winny być spójne z pojęciami tożsamymi w ustawach do których się odnoszą. ŚWINB dodał, że w § 3 m.p.z.p. organ planistyczny nie zdefiniował pojęć "drogi publicznej", "pasa drogowego" oraz "jezdni", więc należy przypuszczać, że do określenia tych pojęć winno posługiwać się legalnymi definicjami znajdującymi się w ustawach. Zgodnie z definicją pasa drogowego zawartą w art. 4 pkt 1 ww. ustawy o drogach publicznych przez pas drogowy należy rozumieć wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest lub będzie usytuowana droga. ŚWINB podkreślił, że pasem drogowym jest wydzielony liniami granicznymi grunt, obiekt trójwymiarowy. W celu wykazania granicy pasa drogowego niezbędne jest przedłożenie planu gruntu z wyraźnie zaznaczonymi liniami granicznymi tego gruntu, a nie granicy działki ewidencyjnej. Natomiast drogą jest budowla składającą się z części i urządzeń drogi, budowli ziemnych lub drogowych obiektów inżynierskich, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 7 Prawa budowlanego, stanowiącą całość techniczno-użytkową, usytuowaną w pasie drogowym i przeznaczoną do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, ruchu osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt (art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych).
W ocenie ŚWINB, powyższa analiza przepisów sugeruje, że pas drogowy dotyczy jedynie dróg (§ 18 ust. 5 m.p.z.p. odnosi się do dróg 4KDD i 5KJDD) usytuowanych na terenach oznaczonych symbolem 3MN, 4MN, 5MN. Symbol KDD dotyczy dróg publicznych dojazdowych klasy D (§ 4 ust. 1 pkt 13 m.p.z.p.). Natomiast na terenie oznaczonym jako 6MN, na którym usytuowana jest działka nr [...] organ planistyczny określił, iż ruch komunikacyjny będzie miał miejsce publicznym ciągiem pieszym z dopuszczeniem dojazdów i ruchu awaryjnego oznaczonym symbolem 2CPD (§ 4 ust. 1 pkt 14), a nie drogą. W tym miejscu ŚWINB powołał się na treść § 13 ust. 5 m.p.z.p., gdzie organ planistyczny wyodrębnia pojęcie "pasów publicznych ciągów pieszojezdnych" stanowiąc o sieci uzbrojenia. W związku z tym nastąpiło rozróżnienie w m.p.z.p. pojęć "pasów dróg" od "pasów publicznych ciągów pieszojezdnych." Natomiast w § 18 ust. 5 pkt 2 m.p.z.p. mowa jest o linii rozgraniczającej pas drogowy. Wydzielony pas gruntu (działki nr [...], [...], [...]) stanowiący dojazd do działek nie jest drogą publiczną, o którym mowa w § 13 ust. 1 m.p.z.p. Wobec tego nie można mówić w stosunku do niego, aby posiadał pas drogowy, tj. przestrzeń podlegającą specjalnemu, publicznoprawnemu reżimowi prawnemu. Zdaniem ŚWINB, nie można zatem uznać, aby każdy teren służący celom komunikacyjnym posiadał cechy drogi i posiadał pas drogowy. Ponadto ŚWINB dodał, że pas drogowy i droga nie są pojęciami tożsamymi, gdyż droga stanowi budowlę, zaś pas drogowy to wyłącznie grunt - powierzchnia ziemi oraz przestrzeń nad i pod tą powierzchnią, na którym zlokalizowana jest droga wraz z urządzeniami funkcjonalnie z nią związanymi.
Zdaniem ŚWINB, powyższe wywody wskazują, że z treści § 18 ust. 5 pkt 2 m.p.z.p. nie można wywodzić, aby na terenie 6MN, na którym znajduje się obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania określono odległość zabudowy na min. 5 m od linii rozgraniczającej pas drogowy, gdyż ciąg pieszojezdny 2CPD nie jest drogą publiczną, a zatem nie ma wyznaczonego pasa drogowego. Nadto ŚWINB stwierdził, że na terenach objętych m.p.z.p. występują różne ciągi pieszojezdne, np. 1CPD, 3CPD, 5CPD w stosunku do których organ planistyczny przewiduje wykonanie robót budowalnych polegających na modernizacji, przebudowie lub dopiero zaprojektowano ich wykonanie (np. 6 CPD). Z zapisów planu wynika również, że organ planistyczny przewidział wykonanie chodników przy istniejących ciągach pieszojezdnych, wytyczenie obiektu w terenie. Natomiast ciąg pieszojezdny oznaczony symbolem 2CPD określony jest w m.p.z.p. jako funkcjonujący z wykorzystaniem istniejących dojazdów niepublicznymi, tj. działek nr [...], [...], [...] i [...], które stanowią prywatny pas gruntu wykorzystywany jako dojazd. Oznacza to, że w stosunku do omawianego ciągu pieszojezdnego nie przewidziano urządzenia drogi, wytyczenia pasa drogowego. Organ planistyczny nie przewidział w stosunku do ciągu oznaczonego symbolem 2CPD budowy chodnika, ani też modernizacji lub jego przebudowy.
W ocenie ŚWINB, w tej sytuacji należało rozważyć, czy w niniejszej sprawie nie powinien mieć zastosowania § 13 ust. 6 pkt 3 m.p.z.p., będący przepisem ogólnym w stosunku do § 18 ust. 5 m.p.z.p., stanowiący że "minimalne odległości zabudowy mierzone od krawędzi jezdni określa się następująco: od ciągów pieszojezdnych publicznych - 4 m". Przyjęcie takiego stanowiska oznacza, że określoną przez organ planistyczny linie zabudowy 4 m od jezdni ciągu pieszojezdnego 2CPD należy mierzyć od orientacyjnej (nie wytyczonej w terenie) zewnętrznej linii krawędzi jezdni jednopasmowej o szerokości 3,5 m, o której mowa w § 13 ust. 3 pkt 2 m.p.z.p.
Stosując się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zawartych w powołanym wyżej wyroku z 29 grudnia 2021 r. ŚWINB dokonał szczegółowej analizy planu, uzupełniając akta o stanowisko organu planistycznego w konsekwencji czego ustalił, że sporny budynek gospodarczy z wiatą znajduje się w całości w pasie nie przewidzianym pod zabudowę, a tym samym, że PINB zasadnie nakazał rozbiórkę tego obiektu.
Odnosząc się do treści odwołania ŚWINB stwierdził, że § 13 ust. 6 pkt 4 m.p.z.p. ma zastosowanie w stosunku do zabudowy zbliżonej do dróg publicznych, a ciąg pieszojezdny nie jest drogą publiczną. Natomiast w § 11 ust. 5 m.p.z.p. mowa jest o prawie budowy w granicy działki lub w odległości mniejszej niż 3 m, ale nie mniejszej niż 1,5 m od granicy z sąsiadem dla sytuacji oznaczonych graficznie na rysunku planu. Z akt sprawy wynika, że sporny budynek gospodarczy znajduje się w odległości ok. 70 cm od ogrodzenia działki i nie został naniesiony na rysunek planu. Powołany w odwołaniu wyrok NSA z 28 listopada 2018 r., sygn. akt: II OSK [...] dotyczy zaś budynku gospodarczego wykonanego na podstawie nieskutecznego zgłoszenia, co w tej sprawie nie miało miejsca. Natomiast powoływanie się na Prawo budowlane z 1974 r. wydaje się być bezcelowe z uwagi na fakt, że przedmiotowy obiekt został wybudowany w czasie obowiązywania Prawa budowlanego z 1994 r.
Skargę na powyższą decyzję ŚWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnieśli inwestorzy - G. B. i J. B., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:
1. art. 7, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący do § 11 ust. 5 m.p.z.p.;
2. § 11 ust. 5 m.p.z.p. przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie w powiązaniu z przepisami ustawy Prawo budowlane oraz przepisami wykonawczymi, tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem";
3. § 12 ust. 10 rozporządzenia przez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skargi jej autorzy zarzucali, że organy nie wzięły pod uwagę treści § 11 ust. 5 m.p.z.p., który wyraźnie stanowi, że na terenach MN, a nieruchomość skarżących usytuowana jest na obszarze 6MN, obowiązuje prawo budowy w granicy działki. Zdaniem skarżących, ŚWINB bezrefleksyjnie powołując się na część tego przepisu podał, że "z akt sprawy wynika, że przedmiotowy budynek gospodarczy znajduje się w odległości ok. 70 cm od ogrodzenia działki i nie został naniesiony na rysunek planu", nie odnosząc się do pierwszej części tego przepisu, tj. obowiązuje prawo budowy w granicy działki. Z przepisu prawa miejscowego dotyczącego osiedla S. R. wyraźnie wynika, że obowiązuje prawo budowy w granicy działki na terenach MN (tereny zabudowy jednorodzinnej) lub, gdzie spójnik "lub" oznacza to, że można wybrać jeden z dwóch pakietów, ale równie dobrze można wybrać oba. Skoro więc tereny skarżących w m.p.z.p. oznaczone są jako MN i na tych terenach obowiązuje prawo budowy w granicy działki to inwestorzy spełniają wymagania przepisów prawa miejscowego.
Skarżący zwrócili uwagę, że w § 11 ust. 5 pkt 2 m.p.z.p. wyraźnie wskazano, iż przepisy Prawa budowlanego stosuje się odpowiednio jako nadrzędne, czego ŚWINB nie wziął pod uwagę. Nie mogą również umknąć uwadze przepisy wykonawcze do ustawy Prawo budowlane, tj. ww. rozporządzenia, gdzie w § 12 ust. 10 wskazano, że zachowanie odległości, o których mowa w ust. 1-9, nie jest wymagane w przypadku, gdy sąsiednia działka jest działką drogową. Skarżący podnieśli, że ich nieruchomość graniczy z nieruchomością drogową, więc określone odległości nie muszą być zachowane.
Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzję ją poprzedzającej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., którą nakazano skarżącym dokonać całkowitej rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej z dachem jednospadowym, o wymiarach zewnętrznych ok. 3,20 m szerokości, 5,25 m długości z dobudowaną od strony północnej wiatą o wym. zewnętrznych ok. 3,20 m szerokości, 2,35 m długości, bez uprzednio wymaganego prawem zgłoszenia
o zamiarze przystąpienia do budowy.
Na wstępie wskazać należy, że legalność realizacji obiektu budowalnego ocenia się według stanu z daty jego realizacji, a procedurę naprawczą / legalizacyjną stosuje się według daty jej prowadzenia.
W sprawie niniejszej z uwagi na datę wszczęcia postępowania zastosowanie znajduje art. 25 ustawy zmieniającej ustawę Prawo budowalne - nowelizacja weszła w życie 19 września 2020 r. - zgodnie z którym do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym w kontrolowanej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy Prawo budowalne w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333), ponieważ wszczęcie postępowania nastąpiło 15 maja 2020 r., a uchylenie postanowień organów nadzoru budowlanego obu instancji przez WSA w Kielcach (wyrokiem z 29 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Ke [...]) - na nowo otworzyło postępowanie w sprawie.
Jak wynika z przedstawionego na wstępie stanu sprawy, zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 29 grudnia 2021 r. o sygn. akt II SA/Ke [...], uchylającym wcześniejsze postanowienia organu odwoławczego oraz organu pierwszej instancji w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej z tytułu legalizacji samowolnie wybudowanego budynku. Uchylając oba postanowienia WSA wskazał, że brak dostatecznej analizy zgodności budowy przedmiotowego obiektu z przepisami m.p.z.p. doprowadził Sąd do przekonania, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane przedwcześnie. Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie, rolą organu pierwszej instancji będzie wydanie rozstrzygnięcia po dokonaniu oceny, czy legalizacja spornego obiektu jest dopuszczalna w świetle zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W sprawie niniejszej ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe. Ustalenia organów obu instancji, jak również ich ocena prawna, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. Lektura akt sprawy pozwala stwierdzić, że organ w sposób wszechstronny i staranny przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd ustalenia te akceptuje w całości i uznaje za własne.
Z prawidłowych ustaleń organów wynika, że inwestorzy w 2008 r. przystępując do realizacji spornego budynku gospodarczego z dobudowaną od strony północnej wiatą na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w S. nie dokonali uprzedniego zgłoszenia jego budowy właściwemu organowi.
Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowalnego, w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji budynku, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2, powierzchni działki. Natomiast w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, budowa takich obiektów wymagała zgłoszenia właściwemu organowi.
W związku z powyższym organ prawidłowo uznał, że obiekt budowlany został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej.
Stosownie do art. 49b ust. 1 Prawa budowalnego (w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wszczęcia), organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Jest to postępowanie mające na celu, o ile to jest możliwe i inwestor ma taką wolę, legalizację obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Teren, na którym zrealizowano budynek gospodarczy bez wymaganego prawem zgłoszenia położony jest na obszarze obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego osiedla "S. R." wraz z terenami przyległymi, zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta S. z dnia 27 marca 2013 r. oraz uchwałą Nr [...] z dnia 22 maja 2013 r. ogłoszonego w Dz. Urz. Woj. Ś. z 3 lipca 2013 r. poz. 2646 i 2649. Zgodnie z postanowieniami powyższego m.p.z.p. teren na którym usytuowana jest działka skarżących nr [...] oznaczono symbolem 6MN - tereny ekstensywnej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w zieleni. Organ planistyczny określił, że ruch komunikacyjny na tym terenie będzie miał miejsce publicznym ciągiem pieszym z dopuszczeniem dojazdów i ruchu awaryjnego oznaczonym symbolem 2CPD, który nie jest drogą publiczną.
Zdaniem Sądu, trafnie ŚWINB wskazuje, że ciąg pieszojezdny o symbolu 2CPD nie ma wyznaczonego pasa drogowego, gdyż funkcjonuje z wykorzystaniem istniejących dojazdów niepublicznych, tj. działek nr [...], [...], [...] i [...], które stanowią prywatny pas gruntu wykorzystywany jako dojazd. Oznacza to, że w stosunku do ciągu pieszojezdnego nie przewidziano urządzenia drogi, wytyczenia pasa drogowego. Organ planistyczny nie przewidział w stosunku do ciągu oznaczonego symbolem 2CPD budowy chodnika, ani też modernizacji lub jego przebudowy.
Trafnie również ŚWINB podnosi, że w tej sytuacji należało rozważyć, czy w niniejszej sprawie nie powinien mieć zastosowania § 13 ust. 6 pkt 3 m.p.z.p., będący przepisem ogólnym w stosunku do § 18 ust. 5 m.p.z.p., stanowiący że "minimalne odległości zabudowy mierzone od krawędzi jezdni określa się następująco: od ciągów pieszojezdnych publicznych - 4 m". Słusznie organ odwoławczy wskazuje, że przyjęcie takiego stanowiska oznacza, że określoną przez organ planistyczny linie zabudowy 4 m od jezdni ciągu pieszojezdnego 2CPD należy mierzyć od orientacyjnej (nie wytyczonej w terenie) zewnętrznej linii krawędzi jezdni jednopasmowej o szerokości 3,5 m, o której mowa w § 13 ust. 3 pkt 2 m.p.z.p.
Mając na uwadze powyższe, za prawidłowe należy uznać ustalenia organu, że sporny budynek gospodarczy z wiatą znajduje się w całości w pasie nie przewidzianym pod zabudowę, a tym samym nakaz jego rozbiórki jest zasadny.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione. Jak słusznie zauważył organ, § 13 ust. 6 pkt 4 m.p.z.p. ma zastosowanie w stosunku do zabudowy zbliżonej do dróg publicznych. Natomiast ciąg pieszojezdny nie jest drogą publiczną. Z kolei § 11 ust. 5 m.p.z.p. zawiera postanowienia dotyczące prawa budowy w granicy działki lub w odległości mniejszej niż 3 m, ale nie mniejszej niż 1,5 m od granicy z sąsiadem dla sytuacji oznaczonych graficznie na rysunku planu. Jak wynika z akt sprawy, budynek gospodarczy skarżących znajduje się w odległości ok. 70 cm od ogrodzenia działki i nie został naniesiony na rysunek planu.
Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzja w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego ma charakter związany, co oznacza, że organ ją wydający nie działa w ramach "luzu decyzyjnego". Procedura uregulowana w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego nie zawiera norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego. W razie stwierdzenia, że obiekt budowlany powstał bez wymaganego prawem zgłoszenia jego budowy, a następnie ustalenia, że wdrożenie procedury legalizacyjnej określonej w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego nie jest możliwe, z uwagi na niezgodność tej budowy z ustaleniami obowiązującego m.p.z.p., ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło