II SA/Ke 225/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata U.J. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji podjętej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy przez Dyrektora Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] znak: [...] udzielającej A. K. pomocy w postaci zasiłku celowego w łącznej kwocie [...]zł, w tym: [...] zł na poszukiwanie pracy, [...]zł na opłacenie rachunku za gaz oraz zasiłku w wysokości [...]zł na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 2004 r. nr 64, poz. 593/ prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód od dnia 1 października 2006r. nie przekracza kwoty 477 zł. Z akt sprawy, a szczególnie wywiadu środowiskowego z dnia 21 grudnia 2006r. wynika, iż A. K. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. Nie posiada on żadnego dochodu, utrzymuje się z zasiłków z pomocy społecznej oraz z pieniędzy pożyczonych od znajomych, a zatem odpowiada warunkom ogólnym uprawniającym do ubiegania się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej. Podstawą prawną przyznania zasiłku celowego jest art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z kolei zasiłek na żywność przyznawany jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" /Dz. U. z 2005 r. nr 267 poz. 2259/. W myśl art. 3 tej ustawy w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, którą to ustawę stosuje się odpowiednio do ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ odwoławczy stwierdził, iż powyższe przepisy nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają również zasad ustalania tej wysokości, a orzekanie następuje wg uznania administracyjnego. Oznacza to, że od uznania organu uzasadnionego okolicznościami sprawy zależy rodzaj, forma oraz rozmiar przyznanych świadczeń, przy czym organ przyznając pomoc bierze nie tylko pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy i cel na który zasiłek jest przyznawany, ale również własne możliwości finansowe. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na sprawozdanie z dnia 5 lutego 2007r. ustaliło, iż na zasiłki celowe w styczniu 2007r. organu I instancji rozdysponował kwotę 30 274,65 zł, z tego udzielono pomocy finansowej w formie zasiłków celowych dla 142 rodzin, a średnia wysokość zasiłku wynosiła 213,20 zł. W miesiącu tym najwyższy zasiłek celowy w wysokości 400 zł otrzymała rodzina wielodzietna na zakup opału, natomiast najniższy zasiłek w wysokości 100 zł przyznano osobom samotnie gospodarującym, wg zgłaszanych przez wnioskodawców potrzeb. Z kolei na zasiłki celowe z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" Ośrodek posiadał kwotę 17.530 zł, z której udzielono pomocy finansowej dla 93 rodzin, a średnia wysokość zasiłku wynosiła 188,49 zł. Zasiłek celowy z tego tytułu w najwyższej wysokości, tj. 350 zł otrzymała rodzina bezrobotna bez źródeł utrzymania, a najniższy w wysokości 100 zł otrzymały osoby samotnie gospodarujące. Ponadto organ wskazał, że łączna pomoc finansowa udzielona A. K. w styczniu 2007r. wyniosła [...]zł. Mając powyższe na uwadze Kolegium stanęło na stanowisku, iż środki finansowe jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej nie pozwalają na przyznanie świadczenia w żądanej przez A. K. wysokości [...]zł., zwłaszcza, że zadośćuczynienie takiemu żądaniu naruszałoby zasadę równości podmiotów wobec prawa, bowiem niemal wszyscy zwracający się o pomoc społeczną są w podobnej co A. K. sytuacji. Odnosząc się do kwestii podnoszonych w odwołaniu, organ stwierdził, że skoro A. K. i jego syn prowadza odrębne gospodarstwo domowe to fakt, że ten ostatni od dnia 20 grudnia 2006r. pozostaje bez zatrudnienia nie ma wpływu na podjęte obecnie rozstrzygniecie w sprawie udzielonej pomocy społecznej. Ponadto, w odpowiedzi na zawarty w odwołaniu zarzut, iż skarżący ma na utrzymaniu 3 koty a przyznany w kwocie [...] zł zasiłek wystarcza mu na utrzymanie tylko 2,5 kota, Kolegium powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazało, że pomoc społeczna skierowana jest do osób i rodzin będących w trudnych sytuacjach życiowych i ustawodawca nie przewidział możliwości udzielania jej zwierzętom domowym. Do udzielania takiej pomocy powołane są bowiem inne instytucje i stowarzyszenia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. K. domagając się zmiany przyznanego zasiłku na kwotę [...] zł, płatną regularnie raz w miesiącu i pozwalającą na właściwe funkcjonowanie w społeczeństwie oraz poszukiwanie pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Dokonując tej oceny w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przy wydawaniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do naruszenia przepisów prawa, skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Na wstępie należy wskazać na ogólną zasadę zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. /Dz. U. z 2004 r. nr 64, poz. 593/ zwanej dalej ustawą, zgodnie z którą pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z kolei w myśl art. 2 ust 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Uszczegółowieniem powyższych zasad jest m.in. art. 39 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Treść tego przepisu wskazuje, że decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego należy do kategorii decyzji uznaniowych. Zatem przedmiotem kontroli sądowej będzie w głównej mierze zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadniona została decyzja o przyznaniu A.K. zasiłku w takiej, a nie innej wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – jak wynika z art. 7 kpa – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela / por. wyrok NSA z 26 września 2000r. I SA 945/00, LEX 79608 /. Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. Zbadały bowiem sprawę wszechstronnie w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonały odpowiadającej wymogom prawnym oceny materiału dowodowego. Dowody zgromadzone w niniejszej sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącemu pomoc finansową w łącznej kwocie [...]zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego w żądanej wysokości podyktowana była ograniczonymi środkami finansowymi organu I instancji. W orzecznictwie dotyczącym świadczeń z zakresu pomocy społecznej podkreśla się, iż uzasadnienie decyzji powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej, który to obowiązek wynika z dyspozycji art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej /por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2003r. sygn. akt I SA 3205/02 /. W tym zakresie zaskarżona decyzja podaje przesłanki, jakimi kierował się organ przyznając zasiłek celowy w określonej wysokości. Jak wynika z jej uzasadnienia Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w styczniu 2007r. otrzymał na realizację świadczeń w postaci zasiłków celowych dotację w wysokości 30.274,65 zł, a pomocy w tej formie udzielono 142 rodzinom, przy czym średnia kwota zasiłku wynosiła 213,20 zł. Z kolei na zasiłki celowe z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" Ośrodek otrzymał kwotę 17 530 zł, z której udzielono pomocy finansowej dla 93 rodzin, a średnia wysokość zasiłku wynosiła 188,49 zł. W związku z powyższym należy stwierdzić, że wskazane motywy podjęcia zaskarżonej decyzji w sposób dostateczny uzasadniają rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż możliwości finansowe organu I instancji nie są nieograniczone, a nadto organ ten zmuszony jest dokonywać hierarchii potrzeb zgłoszonych przez osoby i rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji bytowej, ponieważ Gmina nie może wydawać więcej środków z pomocy społecznej niż posiada. Tym samym organ I instancji nie może dostarczyć pomocy społecznej dla wszystkich jej potrzebujących w satysfakcjonującej ich wysokości i zmuszony jest do ograniczania wysokości przyznawanych świadczeń tak, aby starczyło dla wszystkich najbardziej tego wymagających. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Skoro zatem skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt. I wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. O kosztach udzielonej pomocy prawnej Sąd orzekł jak w pkt. II wyroku na podstawie § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm./, w związku z art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.