II SA/Ke 234/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lipca 2009r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania J.S. oraz S. i T. W. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...] w sprawie odmowy nakazania S. i T. W przywrócenia trasy rowka odwadniającego usytuowanego na działkach nr ew. 388 oraz 389/1 przy ul. P 47 w K na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny. J.S. wystąpił w 2004r. do Prezydenta Miasta z żądaniem zobowiązania sąsiadów S. i T. małżonków W do odsunięcia trasy istniejącego prowizorycznego rowka odprowadzającego ze zlewni wody powierzchniowe do rowu przydrożnego usytuowanego w pasie drogowym przy ulicy P w K. Wnioskodawca wskazywał, że pierwotnie przedmiotowy rowek był odsunięty od podmurówki i fundamentów ściany szczytowej budynku znajdującego się na działce nr 389/1 stanowiącej jego własność, natomiast po przesunięciu przez małżonków W. rowka w kierunku budynku, woda z rowu podmywa jego podmurówkę i fundament. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisało dokładnie przebieg toczącego się od 2004r. postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie wskazując kolejne rozstrzygnięcia podejmowane przez organy administracyjne I i II instancji. Prezydent Miasta w celu jednoznacznego wyjaśnienia stosunków wodnych na gruncie zlecił sporządzenie dokumentacji hydrologicznej oraz opinii geodezyjnej. Z opracowania biegłego geologa mgr inż. C. S., w którym dokonał analizy warunków gruntowo-wodnych przedmiotowego terenu wynika, że wody opadowe i roztopowe ze wzniesień Pasma spływają poprzez łąki i pola oraz pas zabudowy mieszkalnej i gospodarczej w kierunku południowo-zachodnim do ulicy P, a następnie są przejmowane przez rów odwadniający biegnący wzdłuż północnej krawędzi ulicy, skąd przepustami kierowane są na południową stronę ulicy P i rozlewają się wśród łąk, gdzie następuje ich parowanie lub infiltracja w grunt. Właściciele posesji położonych po północnej stronie ulicy P odprowadzają wody opadowe napływające z łąk i pół oraz powstałe w obrębie samych posesji do rowu przydrożnego poprzez wykonane rowy. Takim rowem jest również rowek przebiegający wzdłuż granicy działki nr 388 z działkami 389/1, 389/3 i 389/4. Biegły ustalił, że prawie całość wód opadowych spływających do spornego rowka pochodzi spoza terenu działki nr 388 to jest z działek położonych na wschód od tej działki, co wiąże się bezpośrednio z ukształtowaniem terenu i jest przyczyną zwiększonego przepływu wód tym rowkiem. Natomiast z działki nr 388 do rowu spływają jedynie wody opadowe odprowadzone z dachu budynku nr 43 a. Wypływ wody opadowej z rynien dachu budynku nie mógł spowodować zmiany przebiegu rowu na dłuższym odcinku, a jedynie mógł wyżłobić dopływ boczny do rowu, ograniczony do linii przepływu wody z rynny. Dodatkowa ilość wody wypływająca z terenu nieruchomości małżonków W. do rowu granicznego nie ma znaczenia, ponieważ jest niewielka w stosunku do całości wody spływającej ze zlewni ciążącej do przedmiotowego rowka. Biegły odnosząc się do proponowanego przesunięcia krawędzi rowu o 0,5 m od ściany budynku nr 47, stwierdził, że w takim wypadku na działkę nr 388 stanowiącą własność małżonków W. spływałyby wody opadowe z terenu działek S. oraz z posesji nr 49 i 51. Z opinii geodezyjnej sporządzonej przez mgr. inż. W. R. w zakresie ustalenia przebiegu rowu w stosunku do granicy znajdującej się między działkami nr 388 i 389/1 wynika, że przy ul. P wylot rowu w większej części leży na działce nr 389/1. Idąc dalej na północ, rów wchodzi w części na działkę nr 388 i na wysokości domu nr 47 większa część rowu leży na działce nr 388. W dalszej części według ustaleń biegłego granica między działkami nr 389/3 i 389/4 a działka nr 388 przebiega środkiem rowu. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] znak: [...] na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. - Prawo wodne, odmówił nakazania S. i T. W przywrócenia trasy rowka odwodnieniowego usytuowanego na działkach nr ew. 388 oraz 389/1 znajdujących się przy ul. P w K uznając, że nie doszło do zmiany stanu wody na spornych gruntach. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J.S. oraz S. i T. W. J.S. domagał się ustalenia, że na swojej działce nie likwidował rowka odwadniającego, natomiast trasa rowka została zmieniona przez sąsiadów W. na skutek przesunięcia o ok. 40cm granicy w stronę budynku mieszkalnego. Odwołujący powołał się na ekspertyzę biegłego przeprowadzoną w 1997r. z której wynika, że istniejący rów negatywnie wpływa na usytuowane wzdłuż niego budynki i winien być odsunięty o co najmniej 1 m od budynków. Małżonkowie W. w swoim odwołaniu podnieśli okoliczności świadczące o tym, że zmiana stanu wód była spowodowana likwidacją przez J.S. rowu znajdującego się na jego działce i zażądali jego odtworzenia w celu zaniechania zalewania posesji i zabudowań stanowiących ich własność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołania J.S. i małżonków W nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kolegium dokonując wykładni art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. - Prawo wodne wskazało, że nałożenie obowiązku określonego w powołanej podstawie prawnej (przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom) możliwe jest wówczas, gdy są spełnione dwie przesłanki: zostanie wykazane, że właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie stanowiącym jego własność i zmiana ta oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie. W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby małżonkowie W swoim działaniem doprowadzili do przesunięcia rowu w kierunku budynków stanowiących własność J. S.. Ustalenia dokonane przez biegłego potwierdzają, że na trasę i rozmiary rowka mają wpływ przede wszystkim przepływające nim znaczne ilości wody spływające z terenu posesji J.S. oraz gruntów położonych powyżej jego posesji, a zatem nie można obciążyć wyłączną winą w kształtowaniu trasy i rozmiarów rowu małżonków W. Okoliczność przebiegu rowu w granicy nieruchomości nr 388 i 389/1 przesądza o braku możliwości nałożenia przez organ administracji na którąkolwiek ze stron obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego czy też do wykonania urządzeń zabezpieczających bowiem łączyłoby się to z ingerencją w cudzą własność. Jednocześnie organ wskazał, że utrzymanie rowu w należytym stanie a także zabezpieczenie obu posesji przed negatywnymi skutkami przepływu wód opadowych tym rowem właściciele winni regulować w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego (art. 154 k.c.), na drodze polubownej lub w postępowaniu sądowym. Podniesiono, że kwestie dotyczące prawidłowości odprowadzenia przez W. wód opadowych z budynku mieszkalnego winny podlegać ocenie właściwego organu nadzoru budowlanego w odrębnym postępowaniu. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] J.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zarzucając organowi stronniczość w wydaniu decyzji, polegającą na dokonaniu ustaleń faktycznych jedynie na podstawie zeznań małżonków W. i ich świadków. Skarżący podtrzymał stanowisko, że w trakcie przeprowadzonych w 1996r. prac podziału nieruchomości stanowiącej obecnie jego własność doszło do zmiany granicy pomiędzy działką nr 389/1 a 388, w wyniku której małżonkowie W. przekopali istniejący rów, tak aby był w granicy. Podnosi zgodność oceny biegłych co do negatywnego wpływu przebiegu rowu wzdłuż budynku mieszkalnego na fundamenty tego budynku. Jednocześnie kwestionuje prawidłowość i rzetelność przeprowadzonych oględzin i sporządzonych przez biegłych opinii, powołując się na treść opinii technicznej z 1997r. dotyczącej stanu technicznego budynków znajdujących się na działce nr 389/1 i wskazującej na konieczność przesunięcia rowu od zabudowy na odległość co najmniej 1m. Nadto zarzuca organom brak kompleksowego rozpoznania jego sprawy, bez uwzględnienia przepisów prawa budowlanego i nie zbadanie negatywnego oddziaływania spływu wody na fundamenty budynku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie ocenia ich pod względem słuszności i celowości. Sąd na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. Oznacza to, że jest władny uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca. W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowana decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ( art. 29 ust 3 ). Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca ustanowił zakaz dokonywania przez właściciela gruntu zmiany stanu wód, odprowadzania wód i ścieków z własnego gruntu grunty sąsiednie. Naruszenie przez właściciela nieruchomości stosunków wodnych powodujących szkodę na gruntach sąsiednich rodzi skutek w postaci nałożenia sankcji nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkody. Wydanie decyzji w sprawie naruszenia stosunków wodnych wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z zasadami i regułami zawartymi w przepisach art. 77-88 kpa, zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a zatem stwierdzenia czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie, a jeżeli tak to czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Oznacza to, że ocena sytuacji na gruncie, jest możliwa z uwzględnieniem takich środków dowodowych jak dokumenty, zeznania świadków, oględziny, opinie biegłych. Stosownie do art. 84 § 1 kpa, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracyjny może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie stosownych opinii. W przypadku ustalenia przez organ administracyjny że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że właściciel dokonał jakiejkolwiek zmiany stanu wód szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie, to wówczas jest zobligowany w myśl art. 29 ust 3 prawa wodnego do wydania decyzji o treści odmawiającej zobowiązania właściciela gruntu do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, czy też wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, iż dla wyjaśnienia niniejszej sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych na gruncie, wymagane są wiadomości specjalne, którymi dysponują biegli z zakresu hydrologii i geodezji, albowiem same oględziny i wyjaśnienia stron i świadków nie byłyby wystarczająco miarodajne dla oceny sytuacji na gruncie. Jak wynika z akt administracyjnych organy administracji wykorzystały środek dowodowy o jakim mowa w art. 84 kpa w postaci dowodu z opinii biegłego – rzeczoznawcy z zakresu geologii mgr inż. C. S. i geodety uprawnionego mgr inż. W. R. W rozpoznawanej sprawie ustalenia organów co do braku przesłanki zmiany stanu wody na gruncie stanowiącym własność małżonków W. nie budzą zastrzeżeń. Świadczy o tym treść opinii hydrologicznej potwierdzająca, że przyczyna gromadzenia nadmiernej ilości wody w rowie przebiegającym wzdłuż budynku mieszkalnego na działce nr ew. 389/1 tkwi w naturalnym ukształtowaniu terenu, które powoduje spływ wód opadowych i roztopowych ze wzniesień Pasma oraz działek położonych na wschód od działki nr ew. 388, natomiast z samej działki 388 do rowu spływają tylko wody opadowe z rynien dachu budynku mieszkalnego. Biegły wykluczył możliwość spowodowania zmiany przebiegu rowu na dłuższym odcinku poprzez wypływ wody opadowej z rynien dachu tego budynku. Postępowanie dowodowe nie wykazało, aby małżonkowie W swoim działaniem poprzez przekopanie rowu doprowadzili do zmiany trasy rowu odwadniającego. Same twierdzenia skarżącego nie uzasadniają przyjęcia takiej tezy. Natomiast materiał dowodowy, a w szczególności ustalenia dokonane przez biegłego geodetę jednoznacznie wskazują, że sporny rów pomiędzy działkami nr 388 i 389/1 przebiega w granicy pomiędzy tymi działkami. W ocenie Sądu, opinie biegłych na których organy oparły swoje ustalenia są wiarygodne, wyczerpujące i pozwalają na wywiedzenie na ich podstawie jednoznacznych i klarownych wniosków. Wbrew stanowisku skarżącego opinia techniczna sporządzona przez inż. Z. K. nie ma istotnego znaczenia w sprawie, albowiem nie posiada waloru opinii hydrologicznej z uwagi na cel w jakim została sporządzona, to znaczy dla oceny technicznej budynków położonych na działce nr 398/1, a nie zbadania stosunków wodnych na gruncie. W tych okolicznościach przedłożona przez skarżącego opinia techniczna nie dyskwalifikuje sporządzonej w sprawie opinii hydrologicznej. Na marginesie należy podnieść, że organy administracji nie kwestionują negatywnego oddziaływania wody spływającej rowem odwadniającym na fundamenty i cały budynek mieszkalny znajdujący się na działce nr 389/1, jednakże ta okoliczność nie może mieć przesądzającego znaczenia w kwestii ustalenia czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie dająca podstawę nałożenia obowiązków w trybie określonym w przepisie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Dodać również należy, że art. 29 ust 3 ustawy znajduje wyłącznie zastosowanie w przypadku zaistnienia sytuacji naruszenia stanu wody na gruncie, nie może natomiast służyć jako podstawa regulowania stosunków wodnych na gruncie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że zaskarżona decyzja w sprawie odmowy nakazania S. i T. W przywrócenia trasy rowka odwadniającego usytuowanego na działkach nr ew. 388 oraz 389/1 przy ul. P 47 w K została podjęta po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego nie stwierdzono przesłanek warunkujących nałożenie na strony obowiązków przewidzianych art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.