II SA/Ke 235/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z [...], w sprawie przyznania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w kwocie 317 zł na okres od 1 do 30 listopada 2017 r., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że po rozpatrzeniu wniosku z 16 listopada 2017 r. organ I instancji wydał decyzję, w której odmówił Z.W. przyznania prawa do zasiłku okresowego. Natomiast po uchyleniu tej decyzji Wójt wydał zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu podał, że w wyniku ponownie przeprowadzonego 25 lipca 2018 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca od 8 maja 2018 r. prowadzi działalność gospodarczą i utracił status osoby bezrobotnej. Sytuacja zawodowa i dochodowa strony uległa więc poprawie. Jednak biorąc pod uwagę sytuację z okresu, w którym strona ubiegała się o pomoc społeczną, po ponownym przeanalizowaniu wniosku organ przyznał pomoc w formie zasiłku okresowego w kwocie 317,00 zł, od 1 do 30 listopada 2017 r. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Z. W. podnosząc, że decyzja organu I instancji z 25 stycznia 2018 r. nie dotyczyła jednego miesiąca, lecz trzech, tj. listopada, grudnia 2017 r i stycznia 2018 r. Dokonując oceny podjętego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że z pisma Staropolskiej Izby Przemysłowo Handlowej wynika, że Z. W. od 1.04. do 31.05.2018 r. był uczestnikiem projektu "Samozatrudnienie w OSI - Obszarze Strategicznej Interwencji". Na podstawie umów z [...] otrzymał przekazaną na rachunek bankowy dotację w wysokości 24 000 zł oraz dotację w wysokości 10 800 zł, która została przekazana na rachunek bankowy w wysokości 900 zł brutto, a kolejne transze będą przekazywane co miesiąc do 20 maja 2019 r. Kolegium podkreśliło, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznać należy, że w dacie orzekania przez organ I instancji, znacznej poprawie uległa sytuacja zawodowa i dochodowa strony. Jednak, mając na uwadze fakt, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją jest wniosek Z. W. z 16 listopada 2017 r., a w dacie jego złożenia wnioskodawca był osobą bezrobotną, nie posiadającą żadnego dochodu, to słusznie organ przyznał pomoc za miesiąc, w którym wniosek został złożony, tj za listopad 2017 r. Dalej organ II instancji zaznaczył, że w dacie złożenia wniosku Z. W. był osobą bezrobotną, nie posiadającą żadnego dochodu, utrzymującą się wyłącznie z pomocy społecznej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że Z. W. spełnia przesłankę dochodową, uprawniającą do otrzymania pomocy w formie zasiłku okresowego. Spełniony został także wymóg szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie omawianego zasiłku. Uwzględniając powyższe Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy w wysokości stanowiącej 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej obowiązującym na dzień złożenia wniosku, to jest kwotą 634,00 zł, a dochodem wnioskodawcy w wysokości 317,00 zł (634,00zł x 50%) w sytuacji, gdy w dacie występowania o przyznanie pomocy społecznej strona nie posiadała żadnego dochodu. Odnosząc się do zarzutów dotyczących okresu, na jaki przyznał organ wnioskowaną pomoc społeczną, Kolegium podniosło, że okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Organ I instancji w piśmie z 1 lutego 2019 r. wyjaśnił, że wypłaca zasiłki okresowe w kwotach 50% kryterium dochodowego z uwagi na ograniczone środki finansowe gminy. Ponadto analizując sytuację wnioskodawcy ustalił, że poprawie uległa jego sytuacja dochodowa w związku z uczestniczeniem w pracach społecznie użytecznych, za które otrzymywał wynagrodzenie, a następnie od maja 2018 r. w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, a uzyskiwany przez niego dochód, nie wiąże się z koniecznością dalszego występowania o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję Z. W. nie zgodził się z jej uzasadnieniem. Podkreślił, że jego odwołanie dotyczyło trzech miesięcy: listopada i grudnia 2017 r. oraz stycznia 2018 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Została ona wniesiona na decyzję przyznającą skarżącemu zasiłku okresowego w wysokości 317 zł, na okres jednego tylko miesiąca, tj. listopada 2017 r. Skarżący nie kwestionował wysokości przyznanego świadczenia, natomiast kwestionował okres, na jaki zostało ono przyznane. Zgodnie z art. 38 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U.2018.1508), okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Z przepisu tego wynika, że omawiany zasiłek ustalany jest na czas określony. Ustawodawca nie wprowadza w tej kwestii ograniczeń, pozostawiając to ustaleniom organu przyznającego świadczenie. Zgodnie z art. 38 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej okres, na jaki jest przyznawany zasiłek, ustala ośrodek pomocy społecznej, a raczej organ prowadzący postępowanie, na podstawie okoliczności sprawy. Nie powinien być on krótki, aby ta dość skromna pomoc finansowa miała jakikolwiek sens, i powinien obejmować co najmniej kilka miesięcy. Jeżeli powodem przyznania zasiłku jest oczekiwanie na nabycie uprawnień do innych świadczeń z zabezpieczenia społecznego, to wskazane jest przyznanie zasiłku okresowego do tego czasu. Z uwagi na postanowienia art. 38 ust. 4 i art. 106 ust. 3 tej ustawy konieczne jest ustalenie miesięcznej wysokości świadczenia, taka też musi być częstotliwość jego wypłaty. Początek okresu zasiłkowego wyznacza miesiąc złożenia wniosku. Świadczenie wypłaca się od pierwszego dnia miesiąca, w którym wniosek wpłynął, niezależnie, czy nastąpiło to w pierwszym czy w ostatnim dniu miesiąca (Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. IV. Opublikowano: WKP 2017. Komentarz do art. 38 ustawy o pomocy społecznej). Ustalenie okresu uzależnione jest od okoliczności sprawy. Oznacza to, że przyznając osobie potrzebującej zasiłek okresowy organ pomocy społecznej zobowiązany jest do wskazania konkretnych, wyszczególnionych w uzasadnieniu decyzji okoliczności sprawy, pozostających w związku z czasem, w jakim osoba lub rodzina powinna korzystać z pomocy społecznej. Okoliczności powyższe muszą być przy tym tak ustalone i wyjaśnione, aby same narzucały okres świadczenia, przy których beneficjent jest w stanie polepszyć swoją trudną sytuację życiową (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 18 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Po 39/14, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie zasiłek okresowy został przyznany od dnia 1 do 30 listopada 2017 r., a więc na okres jednego tylko miesiąca. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę powyżej przedstawione stanowisko oraz wynikające z art. 2 ust. 1 powyższej ustawy cele pomocy społecznej, a więc umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, przyznanie zasiłku okresowego na jeden miesiąc powinno mieć charakter wyjątkowy, uzasadniony okolicznościami sprawy, z których jednoznacznie wynikałoby, że po tym okresie problemy beneficjenta pomocy społecznej zostaną przezwyciężone. Takiego uzasadnienia jednak w sprawie zabrakło, gdyż organy obu instancji w istocie pominęły kwestię uzasadnienia długości okresu, na jaki przyznały zasiłek okresowy. Decyzja organu I instancji pozbawiona jest merytorycznego uzasadnienia tej kwestii i ogranicza się do stwierdzenia, że wzięto pod uwagę sytuację wnioskodawcy z okresu, w którym ubiegał się o pomoc. Organ w żaden sposób jednak tej sytuacji w decyzji nie przedstawił. Także Kolegium, pomimo że w odwołaniu skarżący sugerował, że sprawa dotyczy nie jednego miesiąca, ale trzech, nie poczyniło rozważań w tym zakresie. SKO powołało się jedynie na pismo organu I instancji z 1 lutego 2019 r., w którym wskazano, że sytuacja dochodowa wnioskodawcy uległa poprawie w związku z uczestniczeniem w pracach społecznie użytecznych i rozpoczęciem od maja 2018 r. prowadzenia działalności gospodarczej. Nie wskazano jednak, w jakim okresie prace te miały być przez skarżącego świadczone, jaki osiągnął w związku z tym dochód i w jaki sposób poprawiło to sytuację dochodową Z. W., co było o tyle istotne, że Z. W. wskazał w skardze, że "za siedem przepracowanych dni otrzymałem wynagrodzenie 48,60 zł, co nie wystarczyło mi nawet na paliwo, bo do Ł. mam ok. 15 km, a gdzie wyżywienie". Drugi argument organu dotyczący rozpoczęcia prowadzenia przez skarżącego od maja 2018 r. działalności gospodarczej, w ogóle nie koresponduje z zakresem wniosku strony, skoro dotyczył on tylko okresu trzech miesięcy kończącego się w styczniu 2018 r. Zatem również organ odwoławczy w ogóle nie odniósł do sytuacji życiowej skarżącego, do zgłaszanych przez niego potrzeb oraz nie podał, czy zakres czasowy przyznania zasiłku będzie wystarczający dla osiągnięcia ustawowych celów pomocy społecznej. Ponadto, co istotne, Kolegium błędnie powołało się na sytuację materialną skarżącego z chwili wydawania swojej decyzji, a nie z chwili składnia przez niego wniosku, co miało miejsce 16 listopada 2017 r., a więc organ powinien oceniać stan faktyczny z tej daty oraz z okresu, objętego wnioskiem strony. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa procesowego, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, poprzez nieustalenie i nierozważenie wszystkich okoliczności faktycznych, umożliwiających prawidłowe zastosowanie art. 38 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a więc rozstrzygnięcie w przedmiocie okresu objęcia skarżącego pomocą społeczną we wnioskowanej formie. Naruszenie to miało charakter istotny, gdyż dotyczyło podstawy faktycznej, w oparciu o którą zapadło rozstrzygnięcie w sprawie i dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią wyżej poczynione uwagi Sądu i podejmą stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.